Με ένα φορολογικό «κοστούμι» που στενεύει απελπιστικά τα περιθώρια επιβίωσης για τη μέση ελληνική οικογένεια, η οικονομία εισέρχεται σε έναν εξαιρετικά δύσκολο χειμώνα, την ώρα που το κυβερνητικό αφήγημα περί «σταθερότητας και ανάπτυξης» καταρρέει υπό το βάρος των αριθμών.
Ενώ το οικονομικό επιτελείο υπόσχεται αναπτυξιακά άλματα, τα αντικειμενικά δεδομένα συνθέτουν την εικόνα μιας χώρας εγκλωβισμένης σε βαθύ δομικό αδιέξοδο, όπου η ακρίβεια στα τρόφιμα, η εκτόξευση των τιμών της ενέργειας και η κατάρρευση των πραγματικών εισοδημάτων δημιουργούν συνθήκες κοινωνικής ασφυξίας.
Η διεθνής και εγχώρια πραγματικότητα αποδομεί πλήρως τις κυβερνητικές προσδοκίες. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, στις νέες προβλέψεις του, βλέπει πυκνά «μαύρα σύννεφα» πάνω από την ελληνική οικονομία, εκτιμώντας ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα παραμείνει καθηλωμένος στο 1,8% τόσο για το 2026 όσο και για το 2027.
Η εκτίμηση αυτή βρίσκεται αισθητά χαμηλότερα από τις αισιόδοξες κυβερνητικές βλέψεις στο προσχέδιο του προϋπολογισμού, που ανέβαζαν τον πήχη στο 2% και 2,3% αντίστοιχα.
Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα μηνύματα στο μέτωπο των τιμών, καθώς οι οικονομολόγοι του ΔΝΤ υπολογίζουν ότι ο πληθωρισμός θα «τρέξει» φέτος με 4,2%, ξεπερνώντας σημαντικά τις εκτιμήσεις της κυβέρνησης και της Τράπεζας της Ελλάδος για 3,8%, κυρίως λόγω της άμεσης διάχυσης των υψηλών ενεργειακών τιμών στο σύνολο της αγοράς.
Ανάπτυξη με πήλινα πόδια
Την ίδια στιγμή η επιστημονική κοινότητα αποκαλύπτει τη γυμνή αλήθεια για την ποιότητα και τα δομικά χαρακτηριστικά αυτής της «ανάπτυξης». Η πρόσφατη μελέτη του Hellenic Observatory του London School of Economics (LSE), με τίτλο «The Café Economy», αποτυπώνει με τον πιο ανάγλυφο τρόπο την παθογένεια του μετα-μνημονιακού μοντέλου.
Σύμφωνα με τους ερευνητές Μιχάλη Νικηφόρο, Βλάσση Μίσσο, Χρήστο Πέρρο και Νικόλαο Ροδουσάκη, η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε μια «οικονομία των καφέ» – ένας όρος που περιγράφει τη μαζική επέκταση του τομέα φιλοξενίας και εστίασης, ο οποίος περιλαμβάνει τουριστικές δραστηριότητες, εστιατόρια, ξενοδοχεία, μπαρ, βραχυχρόνιες μισθώσεις και ψυχαγωγία.
Παρά τις βαρύγδουπες εξαγγελίες για ένα «νέο αναπτυξιακό πρότυπο», η χώρα εμφανίζεται εγκλωβισμένη σε μια ανάπτυξη «με πήλινα πόδια», στηριζόμενη υπέρμετρα στον τουρισμό και τις χαμηλές αμοιβές. Η υπερσυγκέντρωση αυτή οδήγησε σε δραματική υποχώρηση της συνολικής παραγωγικότητας.
Τα στοιχεία της μελέτης του LSE είναι αποκαλυπτικά: η παραγωγικότητα της εργασίας μειώθηκε κατά 16% μεταξύ 2009 και 2024, ενώ οι πραγματικοί μισθοί υποχώρησαν κατά 26% έως 35%, φτάνοντας έως και το 60% μείωσης στον τουριστικό τομέα. Η Ελλάδα παράγει λιγότερο, αμείβει χειρότερα και στηρίζεται σε έναν ευάλωτο κλάδο που προσφέρει κυρίως εποχική και χαμηλά αμειβόμενη απασχόληση.
Βίαιες αλλαγές στη διατροφή
Αυτή η δομική αποτυχία μεταφράζεται απευθείας στο καθημερινό τραπέζι των νοικοκυριών, επιβάλλοντας βίαιες αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες των πολιτών.
Τα στοιχεία του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), που βασίζονται στις Έρευνες Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ, αποτυπώνουν την τραγική υποχώρηση της αγοραστικής δύναμης κατά την περίοδο 2008 – 2025. Το μοσχαρίσιο κρέας και το ελαιόλαδο καταγράφουν κατακόρυφη πτώση στην κατανάλωση, καθώς οι τιμές τους τα καθιστούν είδη πολυτελείας.
Ειδικότερα, η ετήσια κατά κεφαλήν κατανάλωση μοσχαρίσιου κρέατος μειώθηκε από 17,36 κιλά το 2008 σε 12,29 κιλά το 2025, καταγράφοντας πτώση 29,2%. Σε σύγκριση με το 2015, η κατανάλωση είναι μειωμένη κατά 13,8%.
Ακόμη πιο σοκαριστική είναι η εικόνα στο ελαιόλαδο, έναν από τους βασικούς πυλώνες της μεσογειακής διατροφής: από το 2015 έως το 2025, η ετήσια κατά κεφαλήν κατανάλωση υποχώρησε κατά 40,2%, από 14,95 λίτρα σε μόλις 8,94 λίτρα.
Για να καλύψουν το κενό, οι καταναλωτές καταφεύγουν στα φθηνότερα σπορέλαια, τα οποία σημείωσαν αύξηση 4,9%, καθώς και στα πουλερικά, των οποίων η κατανάλωση αυξήθηκε κατά 31,9% (φτάνοντας τα 16,87 κιλά ανά άτομο), επιβεβαιώνοντας τη στροφή προς τις φθηνότερες λύσεις ανάγκης.
Οργιάζει η αισχροκέρδεια
Την ίδια στιγμή που οι καταναλωτές μετρούν το κάθε ευρώ, η αισχροκέρδεια στην αλυσίδα τροφοδοσίας οργιάζει. Η απόσταση ανάμεσα στην τιμή παραγωγού και την τιμή λιανικής στα σούπερ μάρκετ αποδεικνύει την παντελή απουσία αποτελεσματικών ελέγχων.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των ελληνικών οσπρίων: ενώ η τιμή παραγωγού στη Φλώρινα διαμορφώνεται στα 4,80 ευρώ το κιλό για τα πλακέ φασόλια και στα 5,50 ευρώ για τους ελέφαντες, η τιμή λιανικής στο ράφι εκτοξεύεται στα 14,52 ευρώ το κιλό. Πρόκειται για μια εξωφρενική αύξηση που φτάνει έως και το 202%, αποδεικνύοντας ότι τα κέρδη των μεσαζόντων διογκώνονται στην πλάτη των παραγωγών και των καταναλωτών.
Ισχυρό ενεργειακό σοκ
Σαν να μην έφτανε η ακρίβεια στα τρόφιμα, οι πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα νέο, ισχυρό ενεργειακό σοκ. Την Τρίτη 13 Οκτωβρίου η τιμή της μεγαβατώρας στο Χρηματιστήριο Ενέργειας σημείωσε αρνητικό ρεκόρ, φτάνοντας τα 224,57 ευρώ – την υψηλότερη τιμή ολόκληρου του δωδεκαμήνου. Η εξέλιξη αυτή προαναγγέλλει έναν «βαρύ» χειμώνα για τα νοικοκυριά, καθώς οι μηνιαίοι λογαριασμοί ρεύματος αναμένεται να φουσκώσουν επικίνδυνα, ξυπνώντας μνήμες από την πρώτη ενεργειακή κρίση του 2022.
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τη δωδεκάμηνη περίοδο Σεπτεμβρίου 2025 – Σεπτεμβρίου 2026 αποτυπώνουν την καθολική πίεση: το φυσικό αέριο αυξήθηκε κατά 55,2%, το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 53,2%, το πετρέλαιο κίνησης κατά 38,8%, η βενζίνη κατά 22,5% και το ηλεκτρικό ρεύμα κατά 15%. Παράλληλα, οι ανατιμήσεις επεκτείνονται στα ενοίκια κατοικιών (+5,9%), στις υπηρεσίες διαμονής (+29,8%) και στις αεροπορικές μεταφορές (+22%), εξανεμίζοντας κάθε έννοια οικογενειακού προϋπολογισμού.
Αποσπασματικά μέτρα
Μπροστά σε αυτό το τσουνάμι, η κυβερνητική αντίδραση περιορίζεται σε αποσπασματικά μέτρα και επιδόματα – «ασπιρίνες». Οι φρέσκες ανακοινώσεις των συναρμόδιων υπουργείων για οριζόντια αύξηση 30% στο επίδομα θέρμανσης (με το ανώτατο όριο να διαμορφώνεται πλέον στα 1.560 ευρώ από 1.200 ευρώ) και η προσωρινή επιδότηση στην αντλία έως τις 31 Οκτωβρίου (40 λεπτά στο πετρέλαιο θέρμανσης μαζί με την έκπτωση των διυλιστηρίων, 20 λεπτά στο diesel και 10 λεπτά στην αμόλυβδη) ελάχιστα μπορούν να ανακουφίσουν μακροπρόθεσμα τους πολίτες.
Όταν η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης ξεκινά κοντά στο 1,55 ευρώ και η βενζίνη παραμένει ακλόνητη στα πρατήρια, η επιμονή σε μια πολιτική πρόσκαιρων ενισχύσεων, αντί για τη λήψη δραστικών μέτρων κατά της αισχροκέρδειας και τη μείωση των έμμεσων φόρων, αφήνει την κοινωνία εκτεθειμένη σε ένα διαρκές κύμα ακρίβειας.
topontiki.gr
Άρθρα
Άρθρα
Άρθρα
Άρθρα
Άρθρα
Άρθρα
