“Ο Ιραδές του Αμπντούλ Χαμίντ της 10ης/23ης Μαΐου 1905 και η ιστορική αλήθεια” / γράφει ο Γιώργης Έξαρχος

Τα κείμενα που –κατά κανόνα– δημοσιοποιούνται σχετικά με αυτό το θέμα, εδράζονται, κατά το μάλλον ή ήττον, σε δοξασίες και πεποιθήσεις, δημιουργηθείσες σε «χαλεπά χρόνια», τότε που οι… προπαγάνδες μπορούσαν να αλωνίζουν τις συνειδήσεις των αγραμμάτων και ολιγογραμμάτων στο αλώνι της… μετατροπής του ψεύδους σε αλλήθεια. Είναι όμως ασυγχώρητοι όσοι αναπαργ’αγουν ατεκμηρίωτους ισχυρισμούς, του είδους; «Ο σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίντ εξέδωσε αυτοκρατορικό διάταγμα (ιραδέ) με το οποίο οι Βλάχοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αναγνωρίζονταν ως Ξεχωριστή Εθνότητα  . Σύμφωνα με την αναγνώριση αυτή είχαν το δικαίωμα να έχουν δική τους γλώσσα, δικές τους εκκλησίες και ιερείς, δικά τους ανεξάρτητα εκπαιδευτικά ιδρύματα με ρουμάνους δασκάλους και επιθεωρητές και να εκλέγουν δικούς τους προέδρους κοινοτήτων (μουχτάρηδες) στις περιοχές που είχαν την πλειοψηφία.»

Πολύ απλά: Τέτοια «πράγματα» δεν αναφέρονται πουθενά, εντελώς πουθενά, στον εν λόγω Ιραδέ!…

Ούτε «ξεχωριστή εθνότητα», ούτε «δικες τους εκκλησίες και ιερείς», ούτε «ρουμάνους δασκάλους και επιθεωρητές» …, πράγματα που αρμανιστί/βλαχιστί ονομάζονται: «κουρκουμπέτι χεάρτι»!…

Στις 10/23 Μαΐου 1905, δημοσιεύτηκε ο Ιραδές (διάταγμα / irada) του Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίντ Β΄ (1842-1918, το οποίο παραχωρούσε στους Αρμάνους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το καθεστώς ξεχωριστής κοινότητας, με δικά τους πολιτιστικά δικαιώματα και δη παρείχε μόνον την δυνατότητα ίδρυσης δικών τους σχολείων-εκπαιδευτηρίων.

Η χειρονομία αυτή των οθωμανικών αρχών, με την έκδοση αυτού του διάσημου πλέον Ιραδε,  στις 10/23 Μαΐου 1905, δεν κάνει και ούτε αναφέρει κάποια αναγνώριση Αρμάνικου/Βλάχικου έθνους, αλλά απλώς επιτρέπει παραχώρηση στους Βλάχους/Αρμάνους ενός δικαιώματος που είχαν και άλλοι υπήκοοι (μουσουλμάνοι και μη) ως ξεχωριστών «γλωσσικών κοινοτήτων», να μπορούν να έχουν δικά τους Βλάχικα/Αρμάνικα Σχολεία (όχι Ρουμάνικα), και σε αυτά εντέλλονται «οι αυτοκρατορικές αρχές να παράσχουν διευκολύνσεις στους καθηγητές που διορίζονται από τις εν λόγω κοινότητες για την επιθεώρηση των σχολείων τους και την ολοκλήρωση των διατυπώσεων που προβλέπονται απ’τους νόμους της Αυτοκρατορίας γι’άνοιγμα νέων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.»

Αν και ο Ιραδές αυτός, της 10ης/23ης Μαΐου 1905, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μια νίκη της Ρουμάνικης εξωτερικής πολιτικής, κατ’οσίαν υπήρξε μια ηχηρή ήττα της, αφού ο κύριος σκοπός των Ρουμάνων, που ήταν «η αναγνώριση των Αρμάνων/Βλάχων ως Ρουμάνικης μειονότητας» στις Ελληνικές Χώρες, δεν επετεύχθη, και ούτε κάτι τέτοιο αναφέρεται στον Ιραδε, αλλά ούτε ότι οι Αρμάνοι συνιστούν «ιδιαίτερο έθνος» ή «ξεχωριστή εθνότητα», και «τζάμπα χαίρονται και εορτάζουν» οι «ακτιβιστές» και οι «φορείς του Αρμάνικου εθνικισμού», θύματα του ψεύδους…

Τούτο το γεγονός συνειδητοποιώντας ο διπλωματικός επιτετραμένος της Ρουμανίας στην Κωνσταντινούπολη, A. Em. Lahovary,[1] εξαναγκάστηκε την επομένη (11 Μαΐου 1905) να ενημερώσει τον συγγενή εξοχότατο υπουργό του Jaques Lahovary,[2]και με διπλωματικό τρόπο ψευδόμενος θριαμβολογεί ότι στον Ιραδέ υπάρχουν «παραχωρήσεις που ευτυχώς επιτεύχθηκαν κι οι οποίες καθιερώνουν την βλαχική εθνικότητα στην Τουρκία», κάτι που, βεβαίως, δεν γράφεται στον Ιραδέ, αλλά έγινε «βαθεία πίστις» στους Αρμάνους που βρέθηκαν στην Ρουμανία… ως άποικοι ή έποικοι, κατά την περίοδο 1925-1935, σε περίοδο, για την οποία η Ιστορία δεν έχει πει τον οριστικό της λόγο. Μόνο που αυτόν τον ψευδή «ισχυρισμό» τον θεωρούν ως υπαρκτή πραγματικότητα, οι Αρμάνοι-Βλάχοι στην Ρουμανία και σε άλλες χώρες, και ίσως και ορισμένοι εν Ελλάδι, μάλλον από άγνοια, και από αναπαραγωγή στερεοτύπων, κυρίως από κύκλους ακαδημαϊκούς, ή από «ακτιβιστές της βλαχοσύνης»… ανιστόρητους!

Να διευκρινίσω εδώ ότι η οικογένεια Λαχωβάρη (ρουμανιστί: Lahovary / Lahovari), σύμφωνα με πρωτογενείς ρουμανικές και ελληνικές πηγές, ήταν μια αριστοκρατική οικογένεια στην ρουμανική πολιτική και κοινωνική ζωή, με ελληνική (=γραικική) καταγωγή. Τα μέλη αυτής της οικογένειας κατάγονταν από εύπορες ελληνικές οικογένειες Φαναριωτών που εγκαταστάθηκαν στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες (Βλαχία και Μολδαβία). Κατά τον 19ο και στις αρχές του 20ού αιώνα, τα μέλη της έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στην πολιτική σκηνή και στην διπλωματία του Βασιλείου της Ρουμανίας, και πολλές πολιτικές προσωπικότητες της Ρουμανίας ήταν γόνοι αυτής της οικογένειας όπως: -Ο στρατηγός και πολιτικός Iacob Lahovary (Ιάκωβος Λαχωβάρης), που διετέλεσε υπουργός Πολέμου και υπουργός Εξωτερικών της Ρουμανίας. Το σπίτι του (Casa Lahovari) στο Βουκουρέστι είναι γνωστό ως ιστορικό μνημείο. -Ο διπλωμάτης και πολιτικός Alexandru Lahovary (Αλέξανδρος Λαχωβάρης), υπουργός Δικαιοσύνης. -Ο διπλωμάτης Ioan Lahovary (Ιωάννης Λαχωβάρης), που διετέλεσε επίσης υπουργός Εξωτερικών. -Κόρη του Ioan Lahovary ήταν η διάσημη συγγραφέας και πριγκίπισσα Marthe Bibesco (Μάρθα Μπιμπέσκου, το γένος Λαχωβάρη), η οποία έγραψε σημαντικά έργα στα γαλλικά και διατηρούσε ισχυρούς δεσμούς με την ευρωπαϊκή ελίτ. – Αυτά, για προβληματισμό..

Επίση;: Ο Απόστολος Αρσάκης (1789-1869) είχε σύζυγο την Ελένη (το γένος Δάρβαρι) και δύο κόρες: την Ελένη και την Ολυμπία. Η Ελένη (1821-1870), παντρεύτηκε τον Έλληνα Δημήτριο Φιλίτη, που την περνούσε πολλά έτη και ήταν φιλάσθενος. Αυτή δημιούργησε ερωτική σχέση με τον νεαρό Έλληνα Γρηγόριο Καντακουζηνό, και τον παντρεύτηκε μετά τον θάνατο τού συζύγου της. Η Ολυμπία (1824-1896) παντρεύτηκε τον νομικό Εμμανουήλ Λαχωβάρη, γόνο της ιστορικής ελληνικής οικογένειας από την Κων/πολη.

Η αναζήτηση της αλήθειας στο λεγόμενο Κουτσοβλαχικό Ζήτημα, απέχει από: αναπαραγωγή στερεοτύπων, άγνοια πηγών, εξυπηρέτηση σκοπιμοτήτων.

Έγγραφο 1.

Έγγραφο 1.

Ad. No. 835/905 Leg. Cospole,                                              [Copie 106]

TEXTE

du communique officiel qui sera insere dans les journaux de 10/23 Mai 1905.-

—–

Sa Majeste Imperale le Sultan qui  dans les sentiments de haute justice et sa sollicitude de paternelle pour ses peuples, etend ses bienfaits et ses faveure a tous ses sujets fideles sans distinction de race ni de religion prenant en consideration les suppliques soumises dernierement aux pieds du Trone Imperiale par ses sujets valaques, a daigne ordonner qu’en vertu des droits civile dont ils jouissent au meme titre que les autres sujet non-musulmans? leurs communautes designent des mouhtars conformement aux reglements en vigueur qu’a l’intar de se qui se pratique pour les autres communaute, des memores valaques soient egalrmrnt admis, suivant la regle, dans les Conseils Administratifs, et que des facilites soient accordes par les autorites imperiales aux professeurs nommes par les dites communaute pour l’inspection de leurs ecoles et l’accomplissement des formalites edictees par les lois de l’Empire pour l’ouverture de nouveaux etablissements scolaires.

Cette ordonance Imperiale a ete communiquee aux Departements competents pour son execution.

*****

Αρ. Πρωτ. 835/905 Leg. Cospole,                                         [Αντίγραφο 106]

ΚΕΙΜΕΝΟ

του επίσημου ανακοινωθέντος που θα δημοσιευθεί στις εφημερίδες

της 10/23 Μαΐου 1905.-

—–

Η Αυτοκρατορική Μεγαλειότητα ο Σουλτάνος, με αισθήματα υψηλής δικαιοσύνης και πατρική φροντίδα για τον λαό του, εκφράζει την ευεργεσία και την εύνοιά του σε όλους τους πιστούς υπηκόους του χωρίς διάκριση φυλής ή θρησκείας, λαμβάνοντας υπ’όψιν τις αιτήσεις που υποβλήθηκαν πρόσφατα ενώπιον του Αυτοκρατορικού Θρόνου απ’τους Βλάχους υπηκόους του, ευαρεστήθηκε να διατάξει ότι, δυνάμει των πολιτικών δικαιωμάτων που απολαμβάνουν στην ίδια βάση με άλλους μη-μουσουλμάνους υπηκόους. Οι κοινότητές τους θα διορίζουν εκπροσώπους σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς και, όπως συμβαίνει για άλλες κοινότητες, οι Βλάχοι εκπρόσωποι θα γίνονται επίσης δεκτοί, σύμφωνα με τον κανόνα, στα Διοικητικά Συμβούλια και οι αυτοκρατορικές αρχές θα παράσχουν διευκολύνσεις στους καθηγητές που διορίζονται από τις εν λόγω κοινότητες για την επιθεώρηση των σχολείων τους και την ολοκλήρωση των διατυπώσεων που προβλέπονται απ’ τους νόμους της Αυτοκρατορίας γι’άνοιγμα νέων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Το παρόν Αυτοκρατορικό Διάταγμα έχει κοινοποιηθεί στις αρμόδιες Υπηρεσίες για την εφαρμογή του.

Έγγραφο 2.

Έγγραφο 2.

[COPIE 105]

LEGATION ROYALE DE ROUMANIE     Constantinople, le 10/23 Mai 1905

No. 835

L’annexe

Primit 11 Mai 1905.

Monsieur le Ministre,

N’ayant pas le temps necessaire, dans la hate du courrier qui doit partir, de Vous communiquer un rapport detaille sur les concessions heureusement obtenues qui creent la nationalite valaque en Tourquie, je me borne a transmettre a Votre Excellence le texte du communique officiel publie ce matis dans tous les journaux turcs et dans les journaux francais.

Par le prochs in courrier je vous envoie un rapport sur l’evade de ce jour et sur les satisfactions obtenus a Ianina – questions dont traitent nes telegrammes en date d’hier NO. 831 et  832.

Veuilles agreer, Monsieur le Ministre, les assurances du ma tres haute consideration.

1. A. Em. Lahovary

Son Excellence

Monsieur le General de Division Jaques Lahovary

Ministre de Affaires Etrangeres, etc. etc. etc.

*****

[ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ 105]

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ    Κων/πολη, 10/23 Μαΐου 1905

Αριθ. 835

Το Παράρτημα

Συντάχθηκε στις 11 Μαΐου 1905.

Κύριε Υπουργέ,

Μη έχοντας τον απαραίτητο χρόνο, λόγω της βιασύνης της εξερχόμενης άλληλογραφίας, να σας παράσχω μια λεπτομερή αναφορά σχετικά με τις παραχωρήσεις που ευτυχώς επιτεύχθηκαν και οι οποίες καθιερώνουν την βλαχική εθνικότητα στην Τουρκία, περιορίζομαι στο να διαβιβάσω στην Εξοχότητά Σας το κείμενο του επίσημου ανακοινωθέντος που δημοσιεύθηκε σήμερα το πρωί σε όλες τις τουρκικές και γαλλικές εφημερίδες.

Με το επόμενο ταχυδρομείο, θα σας στείλω μια αναφορά για το σημερινό γεγονός και για τις ικανοποιήσεις που επιτεύχθηκαν στα Ιωάννινα – θέματα που εξετάστηκαν σε τηλεγραφήματα με ημερομηνία χθεσινή αριθ. 831 και 832.

Παρακαλώ δεχτείτε κ.Υπουργέ τις διαβεβαιώσεις της ύψιστης εκτίμησής μου.

1. A. Em. Lahovary

Αυτού Εξοχότατον

Κύριον Στρατηγόν Jaques Lahovary

Υπουργόν Εξωτερικών, κ.λπ. κ.λπ. κ.λπ.

ORIGINAL

„Sous les bienveillants auspices de S.M. IMP. le Sultan, notre auguste Souverain, et à l’instar des bienfaits et des faveurs qu’Il octroie à tous ses fidèles sujets sans distinction, pour le bénefice de leur culte et de leur nationalité, les Valaques habitant l’Empire ottoman viennent eux aussi de bènèficier – sur leur humble demande soumise aux pieds du Trône – des mêmes droits civils dont jouissent les autres classes de Ses sujets ottomans non musulmans. Ils auront le droit de nommer des mouktars pour leurs propres communautés, conformément à la loi, à l’instar des autres communautés, qui sont représentées dans les conseils administratifs; ils auront également des membres à eux dans ces conseils et ce conformément à las loi; les professeurs qui seront nommés par les communautés valaques pour inspecter, conformément aux lois de l’Empire, leurs propres écoles et celles à créer éventuellement, seront l’objet de facilités de la part des autorités impériales.

En foi de quoi le présent iradé impérial a eté octroyé e communiqué aux départaments compétents».

ABDUL HAMID II, / 9/ 22 Mai 1905, Istambul.”

Να, λοιπόν η Ρουμάνικη λαθροχειρία! Το κείμενο το οποίο υπέγραψε ο Αμπντούλ Χαμίντ, στις 10/23 Μαΐου 1905, και αναφέρεται σε «sujets valaques» («Βλάχους υπηκόους»), οι Ρουμάνοι το δημοσιεύουν με ημ/νία 9/22 Μαΐου 1905, να αναφέρει «nationalité, les Valaques habitant l’Empire ottoman» («εθνικότητάς τους, στους Βλάχους που κατοικούν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία»). Και έτσι κρατεί καλά ο χορός της αναλήθειας και της προπαγάνδας, με μόνα θύματα την ΑΛΗΘΕΙΑ και τους Ελληνοβλάχους (Γραικοβλάχους ή Μακεδονοβλάχους κ.λπ.) και την αρχαϊκη λατινοφανή, αλλά όχι λατινογενή γλώσσα τους!…

Δίνουμε το παραπάνω γαλλικό κείμενο στην νεοελληνική του μετάφραση, και παρακάτω στην ρουμανική όπως δημοσιεύτηκε στο Lumina (Anul III, No 5 Maiu 1905), και κατόπιν την μετάφραση αυτού του ρουμανικού κειμένου:

*****

ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ KEIMENO

«Υπό την ευγενή αιγίδα της Αυτού Μεγαλειότητας του Σουλτάνου, του σεβαστού μας Ηγεμόνα, και σύμφωνα με τις ευλογίες και τις χάρες που Αυτός απονέμει σε όλους τους πιστούς υπηκόους Του χωρίς διάκριση, προς όφελος της πίστης και της εθνικότητάς τους, στους Βλάχους που κατοικούν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία έχουν επίσης παραχωρηθεί – κατόπιν ταπεινού αιτήματός τους που υποβλήθηκε στον Θρόνο – τα ίδια πολιτικά δικαιώματα που απολαμβάνουν και άλλες τάξεις μη μουσουλμάνων Οθωμανών υπηκόων Του. Θα έχουν το δικαίωμα να διορίζουν μουκτάρηδες για τις δικές τους κοινότητες, σύμφωνα με τον νόμο, όπως και άλλες κοινότητες που εκπροσω-πούνται σε διοικητικά συμβούλια· θα έχουν επίσης τα δικά τους μέλη σε αυτά τα συμβούλια, σύμφωνα με τον νόμο· οι δάσκαλοι που διορίζονται από τις βλάχικες κοινότητες για να επιθεωρούν, σύμφωνα με τους νόμους της Αυτοκρατορίας, τα δικά τους σχολεία και αυτά που ενδέχεται να ιδρυθούν, θα λάβουν διευκολύνσεις από τις αυτοκρατορικές αρχές.

Έχει χορηγηθεί και κοινοποιηθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες.

ΑΜΠΝΤΟΥΛ ΧΑΜΙΝΤ Β΄, / 9 / 22 Μαΐου 1905, Κωνσταντινούπολη.»

*****

TEXTUL

„MAESTATEA SA IMPERIALĂ SULTANUL, care în sentimentele Sale de înaltă justiţie şi îngrijire părintească pentru popoarele sale, Îşi întinde binefacerile şi favorurile Sale asupra tuturor supuşilor Sěi credincioşi, fără deosebire de rasă nici de religiune, luând în consideraţiune suplicele supuse, în timpul din urmă, la picioarele Tronului Imperial de către supuşii Sěi Valahi, a bine-voit să ordone ca, în virtutea drepturilor civile, de cari dânşii se bucură cu acelaşi titlu ca şi ceilalţi supuşi nemusulmani, comunităţile lor să desemneze pe Muhtari conform cu regulamentele în vigoare; ca, după cum se practică pentru celelalte comunităţi, membrii Valahi să fie de o potrivă admişi, după regulă, în consiliile administrative, şi ca înlesniri să fie acordate de către autorităţile Imperiale profesorilor numiţi de către zisele comunităţi pentru inspectarea şcoalelor lor şi îndeplinirea formalităţilor edictate de legile Imperiului pentru deschiderea nouilor stabilimente şcolare.

Această ordonanţă Imperială a fost comunicată Departamentelor Imperiale respective pentru respectarea ei.

ABDUL HAMID II, / 9/ 22 Mai 1905, Istanbul.”

ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ (ΣΤΑ ΡΟΥΜΑΝΙΚΑ – ΣΕ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ)

«Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΕΙΟΤΗΤΑ Ο ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ, ο οποίος, με τα αισθήματά Του για υψηλή δικαιοσύνη και πατρική φροντίδα για τον λαό Του, επεκτείνει τα οφέλη και τις εύνοιές Του σε όλους τους πιστούς υπηκόους Του, χωρίς διάκριση φυλής ή θρησκείας, λαμβάνοντας υπ’όψιν τις ικεσίες που υποβλήθηκαν πρόσφατα στους πόδες του Αυτοκρατορικού Θρόνου από τους Βλάχους υπηκόους Του, ευαρεστήθηκε να διατάξει ότι, δυνάμει των πολιτικών δικαιωμάτων, τα οποία απολαμβάνουν με τον ίδιο τίτλο με άλλους μη μουσουλμάνους υπηκόους, οι κοινότητές τους να ορίσουν τους Μουχτάρηδες σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς· ότι, όπως εφαρμόζεται και για άλλες κοινότητες, τα Βλάχικα μέλη να γίνονται δεκτά, κατά κανόνα, στα διοικητικά συμβούλια και ότι οι Αυτοκρατορικές αρχές θα παρέχουν διευκολύνσεις στους δασκάλους που διορίζονται από τις εν λόγω κοινότητες για την επιθεώρηση των σχολείων τους και την εκπλήρωση των διατυπώσεων που ορίζονται από τους νόμους της Αυτοκρατορίας για το άνοιγμα νέων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Το παρόν Αυτοκρατορικό διάταγμα κοινοποιήθηκε στα αντίστοιχα Αυτoκρατορικά Τμήματα για την τήρησή του.

ΑΜΠΝΤΟΥΛ ΧΑΜΙΝΤ Β΄, / 9/ 22 Μαΐου 1905, Κωνσταντινούπολη.»

Η παράθεση όλων αυτών των ντοκουμέντων, πιστοποιεί το μέγεθος της πλάνης των Αρμάνων-Βλάχων της Ρουμανίας και άλλων χωρών, σχετικά με το ακριβές και αληθές περιεχόμενο αυτού του Ιραδέ, της 10ης/23ης Μαΐου 1905, και το πώς με βάση το ψευδές περιεχόμενο που του αποδόθηκε από τους προπαγανδιστές, θυσιάστηκαν άδικα και απάνθρωπα ανθρώπινες ζωές και ψυχές, και περισσότερο η υπερηφάνεια ενός λαού, λείψανο των πάλαι ποτέ Πελασγών, του οποίου η γλώσσα ενώ θα έπρεπε να σωθεί, τείνει να ενταφιαστεί… μια ώρα νωρίτερα!

Αντιπροσωπείες στην διάσκεψη ειρήνης, στο Βουκουρέστι: Ελευθέριος Βενιζέλος, Titu Maiorescu, Nikola Pašić (κάθεται στο κέντρο), Dimitar Tonchev, Constantin Dissescu, Νικόλαος Πολίτης, Alexandru Marghiloman, Danilo Kalafatović, Constantin Coandă, Constantin Cristescu, Take Ionescu, Miroslav Spalajković, και Janko Vukotić.

*Τα ονόματα με έντονα στοιχεία είναι… Αρμάμοι-Βλάχοι!…

Όλα τα ανωτέρω, αποτελούν «Έγγραφα του Ιραδε της 10/23 Μαΐου 1905».

«Τα έγγραφα ελήφθησαν από την Γενική Διεύθυνση Αρχείων της Δημοκρατίας της Τουρκίας, μέσω της Ρουμανικής Πρεσβείας στην Άγκυρα και του Τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών.» (https://evenimentulistoric.ro/iradeaua-sultanului-abdul-hamid-din-10-mai-1905-prin-care-se-acordau-drepturi-aromanilor-publicata-in-premiera.html)

Ηλεκτρονικό Δημοσίευμα της 23ης Μαΐου 2026.

Συναντάμε ξανά δημόσιες τοποθετήσεις που αναφέρουν πως ο Σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίντ Β’ «έβγαλε Ιραδέ (Νόμο) με ημερομηνία 23 Μαΐου 1905, ότι οι Βλάχοι είναι άλλο Έθνος» (!).

Τέτοιες “θεωρίες”, πέραν του γεγονότος ότι είναι ιστορικά ανυπόστατες, εξυπηρετούν μόνο τα συμφέροντα όσων ονειρεύονται τέτοιο έθνος.

Το κείμενο του Ιραδέ ήταν το εξής:

Sa Majesté Imperial le Sultan qui, dans Ses sentiments de haute justice et dans Sa sollicitude pour Ses peuples, étend Ses bienfaits et Ses faveurs à tous Ses sujets fidèles sans distinction de race ni de religion, prenant en considération les suppliques soumises dernièrement aux pieds du Trône Imperial par ses sujets Valaques, a daigné ordonner qu’en vertu des droits civils dont ils jouissent au même titre que les autres sujets non-Musulmans, leurs communautés désignent des mouhtar conformément en vigueur; qu’à l’instar de ce qui se pratique pour les autres communautés, des membres valaques soient également admis, suivant la règle dans les Conseils administratifs, et que des facilités soient accordées par les autorités Impériales aux professeurs nommés par les dites communautés pour I’inspection de leurs écoles et pour l’accomplissement des formalités edictées par les lois de l’Empire en vue de l’ouverture des nouveaux établissements scolaires.

Cette ordanence Impériale a été communiquée a ux Départeneats compétents pour gon exécution.

Και η μετάφραση αυτού:

Η Αυτού Μεγαλειότης ο Σουλτάνος, ο οποίος με υψηλό το αίσθημα της δικαιοσύνης και το ενδιαφέρον για όλους τους ανθρώπους, επεκτείνει τις ευλογίες και την εύνοια του σε όλους τους πιστούς υπηκόους του, χωρίς να έχει σημασία η φυλή ή η θρησκεία, λαμβάνοντας υπόψη τις αιτήσεις που κατατέθηκαν τον τελευταίο καιρό στον αυτοκρατορικό θρόνο από τους Βλάχους υπηκόους του, αποφασίζει ότι, στο πλαίσιο των προαναφερθέντων πολιτικών δικαιωμάτων που απολαμβάνουν όλοι οι άλλοι μη-μουσουλμάνοι υπήκοοι, οι κοινότητες τους επιτρέπεται να εκλέγουν μουχτάρη, σύμφωνα με τους ισχύοντες νόμους, όπως είθισται να κάνουν και οι άλλες κοινότητες˙ οι Βλάχοι θα γίνονται δεκτοί στις εκλογές των μελών των διοικητικών συμβουλίων, επιτρέπεται στους διορισμένους δασκάλους και επόπτες αυτών των κοινοτήτων να εκπληρώνουν τα καθήκοντά τους και να επιτρέπουν την εκπλήρωση των νόμων της αυτοκρατορίας όπως για παράδειγμα την ίδρυση σχολείων.

Το παρόν αυτοκρατορικό διάταγμα κοινοποιήθηκε στα αρμόδια τμήματα για εκτέλεση.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Θα ήταν χρήσιμο και ουσιαστικά ωφέλιμο αν σημειωνόταν και η «πηγή» από την οποία έχει αναπαραχθεί το γαλλικό κείμενο του Ιραδέ, διότι εάν κάνει κάποιος αντιπαραβολή με τον Ιραδέ του «διπλωματικού εγγράφου» (Έγγραφο. 1) που ήδη έχουμε αναδημοσιεύσει ανωτέρω, μπορεί να διαπιστώσει ότι υπάρχουν κάποιες ελάχιστες μικρο-διαφορές στις διατυπώσεις… Γνωρίζουμε δε, ότι οι αλλοιώσεις των περιεχομένων και των νοημάτων των κειμένων, μπορούν να γίνουν ακόμα και μέσω… της αλλαγής των σημείων στίξης, σε αυτά… Άρα, οι «δημόσιες τοποθετήσεις» απαιτούν προσοχή!

[1] [A. Em. Lahovary (Αλέξανδρος Εμ. Λαχωβάρης:1855–1950): Διακεκριμένος Έλλην [Γραικός] στην καταγωγή (απ’την ισχυρή αριστοκρατική οικογένεια Lahovary της Ρου-μανίας), διπλωμάτης, πολιτικός και συγγραφέας. Υπηρέτησε ως πρέσβης της χώρας σε σημαντικές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες όπως Παρίσι, Ρώμη και Βιέννη. – Ξεκίνησε την θητεία ως διπλωμάτης στο Παρίσι, κι ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στις νομικές επι-στήμες το 1880. Διατέλεσε πληρεξούσιος υπουργός (πρέσβης) στην Ρώμη (1893-1899, 1917-1928), στην Κωνσταντινούπολη (1902-1906), στην Βιέννη (1906-1908) και στο Παρίσι (1908-1917). – Ήταν γαμπρός του πρωθυπουργού και γιατρού της Ρουμανίας, Nicolae Kretzulescu, έχοντας νυμφευτεί την κόρη του Ana.-Μετά την αφυπηρέτησή του 919280, έγραψε κείμενα για διπλωματικά θέματα, συμπεριλαμβανομένων των δημοφι-λών διπλωματικών του απομνημονευμάτων, έκδοση του Institutul Diplomatic Român.]

[2] [Iacob N. Lahovary (Iacob N. Lahovari: 1846-1907): Μέλος της ρουμανικής αριστοκρα-τίας, στρατηγός, πολιτικός και διπλωμάτης που διετέλεσε Υπουργός Πολέμου και Υπουργός Εξωτερικών του Βασιλείου της Ρουμανίας. Ήταν αδελφός του Αλεξάνδρου Λαχωβάρη και του Ιοάννη Λαχωβάρη, οι οποίοι υπηρέτησαν και οι δύο ως υπουργοί Εξωτερικών. Φοίτησε στην Σχολή Αξιωματικών του Βουκουρεστίου στα 1859-1864, στην Πολυτεχνική Σχολή του Παρισιού στα 1864-1870. Αποφοίτησε κι από το Πανεπιστήμιο της Σορβόννης με πτυχίο στα μαθηματικά το 1870. Μόλις ο Λαχωβάρης εισήλθε στον στρατιωτικό κλάδο, γρήγορα ανέβηκε στις τάξεις του Ρουμανικού Στρατού: έγινε ανθυπολοχαγός το 1864, υπολοχαγός το 1870, λοχαγός το 1871, ταγματάρχης το 1874, αντισυνταγματάρχης το 1877, συνταγματάρ-χης το 1883, ταξίαρχος το 1891 και στρατηγός το 1900. Κατά την διάρκεια του Ρουμανικού Πολέμου της Ανεξαρτησίας του 1877-1878, ο Λαχωβάρης πολέμησε στην μάχη του Βιδι-νίου και στην Πολιορκία της Πλέβνας. Τα τιμητικά βραβεία του περιλαμβάνουν το Πολεμι-κό Μετάλλιο Στρατιωτικής Αρετής, το Τάγμα του Αστέρα της Ρουμανίας, τάξης Διοικητή, και το Τάγμα του Καρόλου Α΄, τάξης Μεγάλου Αξιωματικού. Η πρώτη του σύζυγος ήταν η Έλενα Κρετζουλέσκου, με την οποία απέκτησε μια κόρη, την Έλενα. Χωρισμένος το 1883, ξανανυμφεύτηκε την Αλεξανδρίνα Καντακουζηνό, με την οποία απέκτησε δύο γιους, τον Ιάκωβο και τον Λέοντα. Διετέλεσε Υπουργός Εξωτερικών κάτι περισσότερο από δύο έτη πριν πεθάνει τον Φεβρουάριο του 1907 και αντικαταστάθηκε από τον αδελφό του Ιωάννη Λαχωβάρη. Ο Ιάκωβος Λαχωβάρης πέθανε στο Παρίσι, Τάφηκε στο νεκροταφείο Μπέλου στο Βουκουρέστι, σε τάφο που σχεδίασε το 1905 ο διάσημος αρχιτέκτονας Ιον Μίνκου.]

–

Φαρέτρα