Βιβλιοπαρουσίαση: Βλάσης Αγτζίδης “Πόντος – Μια ιστορία από τον Μικρασιατικό Βορρά” / Η διαχείριση της μνήμης ενός συλλογικού τραύματος

Ο Βλάσης Αγτζίδης, ιστορικός με περγαμηνές, που αφιέρωσε τη ζωή του ειδικά στον Ποντιακό Ελληνισμό, παρουσίασε σήμερα στον Πολυχώρο Sala της Βέροιας το βιβλίο του “Πόντος – Μια ιστορία από τον Μικρασιατικό Βορρά”, εκδόσεις Παπαδόπουλος, μετά από πρόσκληση του Συνδέσμου Φιλολόγων Ημαθίας και την υποστήριξη της Ευξείνου Λέσχης Βέροιας και του Βιβλιοπωλείου Ηλιοτρόπιο.

Με αφορμή την επέτειο της Ποντιακής Γενοκτονίας το βιβλίο δεν ήρθε απλά να θυμίσει, γιατί ευτυχώς η μνήμη δεν έχει πεθάνει, αλλά να εξηγήσει  με τη ματιά του ιστορικού που έχει μελετήσει βαθιά τα γεγονότα τις αιτίες που οδήγησαν στο συλλογικό τραύμα, που ακόμα δεν έχει κλείσει.

Συναισθηματική φόρτιση  έδωσε ο μουσικός πρόλογος με το “Αϊτέντς επαραπέτανε”, ποντιακό τραγούδι με συγκλονιστικούς στίχους που αναφέρεται στο αντάρτικο των Ποντίων και που αποδόθηκε από τη λύρα του Αντώνη Χαραλαμπίδη και τη φωνή του Αντώνη Κουβρακίδη.

Ο Νίκος Τουμπουλίδης, Πρόεδρος της Ευξείνου Λέσχης, είπε χαρακτηριστικά πριν ξεκινήσει η παρουσίαση του βιβλίου ” Ο Πόντος αυτήν την ημέρα έχει την τιμητική του και δεν πρέπει να ξεχνάμε πώς βρεθήκαμε εδώ”.

Η Πρόεδρος του Συνδέσμου Φιλολόγων η Δέσποινα Καρυπίδου έδωσε στην αρχή το εντυπωσιακό βιογραφικό του συγγραφέα, τον οποίο ο Σύνδεσμος είχε τη χαρά να φέρει στη Βέροια μετά από πρόσκλησή του για δεύτερη φορά.

Μιλώντας η Καρυπίδου για το συλλογικό τραύμα της Γενοκτονίας, που όχι μόνο παρέμεινε εν μέρει ανεπούλωτο, αλλά και δεν έτυχε της σωστής διαχείρισης από την πλευρά της μνήμης, αναγνώρισε στον συγγραφέα την αδιάκοπη προσπάθειά του να ανατρέψει την προηγούμενη κατάσταση, καθώς μετά το 1990 αρχίζει η αναγνώριση του τραύματος και αποκτά πια ορατότητα σιγά – σιγά.

“Στην πορεία από την ατομική στη συλλογική μνήμη κι από εκεί στη θεσμική, η συμβολή του Βλάση Αγτζίδη, που έδωσε έναν ευγενή αγώνα για δικαιοσύνη, αποδεικνύει τον χαρακτήρα του, όχι μόνο την επιστημονική του σκευή” είπε.

Η Καρυπίδου έκλεισε διαβάζοντας στην Ποντιακή γλώσσα ένα  χαρακτηριστικό απόσπασμα από τα τραγικά γεγονότα που σφράγισαν την περίοδο εκείνη.

Ο Βλάσης Αγτζίδης  με το πάθος της έρευνας χρόνων πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα αλλά και την σε βάθος γνώση, έκανε μια καθόλου ευχάριστη σύγκριση ανάμεσα στις εποχές, εκείνην και τη σημερινή, υπενθυμίζοντας  το πόσο επικίνδυνα διαμορφώνεται ένα γεωπολιτικό περιβάλλον, ειδικά σήμερα που η τουρκική πλευρά κάνει συχνά αναφορές στη “Γαλάζια Πατρίδα”.

Μέχρι τώρα ξέρουμε το τραγικό αποτέλεσμα των γεγονότων, δεν  μελετάμε όμως και την αιτία τους, είπε ο συγγραφέας, επιμένοντας στο “γιατί”, που γεννιέται από το 1856, εποχή που το τουρκικό κράτος αποκτά άλλο νομικό καθεστώς, που δίνει στους ελληνικούς πληθυσμούς την άνεση να αναπτύξουν επιχειρηματικές δραστηριότητες, υποσκελίζοντας τους Τούρκους στον οικονομικό τομέα.

Δεν θέλουν, λοιπόν, να τους εξοντώσουν επειδή είναι χριστιανοί, αλλά επειδή κατέχουν το 50% της οικονομίας του κράτους.

Καθώς το 1914 ξεκινά ο Α΄Παγκόσμιος Πόλεμος οι ταξικοί λόγοι, που ήδη υπάρχουν για να οδηγήσουν στη σύγκρουση, ενισχύονται και από την εθνικιστική  άποψη που καλλιεργούν με πάθος οι Νεότουρκοι.

Ενώ η Τουρκία αφυπνίζεται εθνικά, η Ελλάδα μετά την ήττα του 1897 σαπίζει πολιτικά, με αποτέλεσμα  να επιδιωχθεί ένα καινούριο πολιτικό προφίλ που το έχει ο Βενιζέλος.

Με τον Βενιζέλο να είναι οπαδός της Αντάντ και τον Βασιλιά Κωνσταντίνο να είναι γερμανόφιλος , τα πράγματα οδηγούνται στον Εθνικό διχασμό, με την Ελλάδα να είναι σε εμφύλιο και οι ξένοι να μοιράζουν κατά τη διάρκεια του Πολέμου την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Τα γεγονότα από εκεί και πέρα με τα παιχνίδια των Δυνάμεων να μοιράζουν εδάφη, τον Βενιζέλο να παίρνει τη Σμύρνη, την εκλογική του ήττα  αργότερα, και τον Βασιλιά Κωνσταντίνο να προωθεί τον στρατό στην Άγκυρα και να ακολουθεί η πανωλεθρία, έγιναν από τον Βλάση Αγτζίδη όχι μόνο λόγος αλλά και εικόνα, αφού όλη του η τοποθέτηση πάνω στα γεγονότα που παρουσιάζονται στο βιβλίο του συνοδευόταν κι από ταυτόχρονη προβολή διαφανειών.

Χάρτες, προσωπικότητες της εποχής, αποσπάσματα από εφημερίδες, αλλά και ντοκουμέντα, όπως το ότι ο Βενιζέλος σε επιστολή του στην Αγγλία ζητούσε ίδρυση ποντιακού κράτους, αποτέλεσαν έναν καμβά, όπου  ο συγγραφέας δεν έκανε μια απλή παρουσίαση του βιβλίου του αλλά μια ολόκληρη διάλεξη, δείχνοντας τα παιχνίδια των δυνατών αλλά και κάποιες συγκυρίες που οδηγούν σε μη αναστρέψιμες καταστάσεις.

Φωτογραφίες: faretra.info

………………….

……………

Φαρέτρα