“Πλαφόν μόνο στα πρατήρια / Αφήνουν τις τιμές διυλιστηρίου στα ύψη και μαζεύουν υπερέσοδα από τον ΦΠΑ”

Αν υπήρχε κάποια απορία για το αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα τελειώσει σύντομα ή θα διαρκέσει για διάστημα που δεν μπορεί να υπολογιστεί, αυτή λύθηκε χθες από έναν συνδυασμό εξελίξεων και την αποτίμησή τους από τις αγορές.

Οι G7, η Ιαπωνία και η Γερμανία αποδέσμευσαν στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου (η θετική είδηση της χθεσινής ημέρας), ενώ στη Μ. Ανατολή το Ιράν χτύπησε διυλιστήριο στο Μπαχρέιν και 3 δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ, το Ισραήλ χτύπησε τράπεζες στην Τεχεράνη και το Ιράν απάντησε ότι αμερικανικές και ισραηλινές τράπεζες θα είναι στο εξής νόμιμοι στόχοι (οι αρνητικές ειδήσεις της ημέρας). Πώς εκτίμησαν οι αγορές το ισοζύγιο θετικών και αρνητικών ειδήσεων; Με νέα άνοδο στις τιμές των καυσίμων και νέα πτώση στα χρηματιστήρια.

Ακόμη όμως και πριν από το αντιφατικό μίγμα των χθεσινών ειδήσεων είχε γίνει φανερό ότι οι μεγάλες οικονομίες κάνουν το «κουμάντο» τους με βάση την υπόθεση ότι η κρίση στις τιμές των ενεργειακών προϊόντων θα διαρκέσει και μάλιστα τόσο ώστε να υπάρχει κίνδυνος ότι θα περάσει στις τιμές της ευρείας γκάμας αγαθών και υπηρεσιών.

Η Ελλάδα ξανά «μαύρο πρόβατο»

Στο πλαίσιο αυτό η μεν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εξήγγειλε κατευθύνσεις μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο που μένει να συζητηθούν συγκεκριμένα και να αποφασιστούν, η δε ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε τα μέτρα για πλαφόν στα περιθώρια κέρδους στα καύσιμα και στα τρόφιμα και βασικά αγαθά.

Από τη σύγκριση μεταξύ των γενικών κατευθύνσεων που εξήγγειλε η Φον ντερ Λάιεν και των μέτρων που εξήγγειλε η ελληνική κυβέρνηση προκύπτει σαφώς ότι υπάρχει χάσμα. Η Φον ντερ Λάιεν εξήγγειλε παρεμβάσεις που θα λαμβάνουν υπόψη τους όλα τα στοιχεία που διαμορφώνουν την τελική τιμή: το κόστος της ενέργειας, τις χρεώσεις δικτύου, τους φόρους και τις εισφορές και το κόστος άνθρακα. Η ελληνική κυβέρνηση έκανε το ακριβώς αντίθετο: ανακοίνωσε πλαφόν στη λιανική τιμή τόσο στα καύσιμα όσο και στα τρόφιμα και βασικά αγαθά.

Μιλώντας για τα καύσιμα, που αποτελούν τη βασική συνιστώσα της ακρίβειας αυτή τη στιγμή και μοιάζουν με «βόμβα διασποράς» που μπορεί να προκαλέσει ένα νέο κύμα ακρίβειας σε όλα τα βασικά αγαθά και υπηρεσίες, τα κυβερνητικά μέτρα πιέζουν ουσιαστικά το περιθώριο κέρδους μόνο των πρατηρίων. Το αποτέλεσμα είναι:

● Η τιμή εκκίνησης στην όλη «αλυσίδα», δηλαδή οι τιμές των διυλιστηρίων, παραμένει ανεξέλεγκτη. Απλώς τα διυλιστήρια μπορούν να την ορίζουν κατά βούληση! Ετσι όμως η βάση της πυραμίδας διαμόρφωσης της τελικής τιμής είναι πολύ υψηλή, με αποτέλεσμα και η τελική τιμή να είναι πολύ υψηλή.

● Το πλαφόν 5 σεντς/λίτρο στο περιθώριο κέρδους στις χονδρεμπορικές τιμές συνήθως απορροφάται από τις τιμές των διυλιστηρίων, οπότε δεν αναμένεται να παίξει σημαντικό ρόλο.

● Απομένει ουσιαστικά μόνο το πλαφόν 12 σεντς/λίτρο στις τιμές λιανικής, δηλαδή στα πρατήρια που δέχονται όλη την πίεση της αλυσίδας. Κάποια από αυτά, ιδιαίτερα στην περιφέρεια, θα δεχτούν πολύ μεγάλες πιέσεις. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι το πλαφόν στον τελικό κρίκο της αλυσίδας ελάχιστα αποσυμπιέζει την πίεση στην τελική τιμή, αφού τα υψηλά επίπεδα διαμορφώνονται εξ αρχής με τις τιμές των διυλιστηρίων.

Στο απυρόβλητο οι φόροι

Μία από τις 4 ευρωπαϊκές κατευθύνσεις μέτρων προβλέπει την παρέμβαση και στον «κρίκο» φορολογικές επιβαρύνσεις. Η ελληνική κυβέρνηση αγνόησε πλήρως αυτή την κατεύθυνση. Μάλιστα εξήγγειλε τα μέτρα πριν εξειδικευτούν στην Ευρώπη, για να προλάβει τις ευρωπαϊκές αποφάσεις! Και αυτό ενώ ο Κυριάκος Πιερρακάκης είναι πρόεδρος του Eurogroup…

Η αναφορά για παρέμβαση στη φορολογική επιβάρυνση των τιμών αφορά προφανώς τον ΦΠΑ, αλλά όχι μόνο.

Τι ισχύει επ’ αυτού στην Ελλάδα; Στα καύσιμα ο ΦΠΑ είναι 24% και εφαρμόζεται στην τιμή που έχει ήδη ενσωματώσει τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (φόρος στον φόρο!). Αν στην αύξηση των τιμών ενέργειας στα σημερινά επίπεδα (περίπου 20 ευρώ/βαρέλι) προσθέσουμε και την αύξηση του κέρδους των διυλιστηρίων (που μένει στο απυρόβλητο), παρ’ όλο το πλαφόν φτάνουμε σε αύξηση εσόδων από ΦΠΑ πάνω από 30%. Αυτά πάνε κατευθείαν στα δημόσια ταμεία.

Στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος ο ΦΠΑ είναι 6%, αλλά σε αυτό προστίθενται:

● Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης Ηλεκτρικής Ενέργειας
● ΕΤΜΕΑΡ/τέλη για ΑΠΕ
● Δημοτικά τέλη και ΕΡΤ

Ετσι προκύπτει η εξής τελική εικόνα: Ενέργεια + προμήθεια 45-50%, δίκτυα (ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ) 25-30%, φόροι και τέλη 20-25%.
Σε αυτή την αλυσίδα δεν εξαγγέλθηκε καμία παρέμβαση!

Τέλος, στο πλαφόν στα τρόφιμα και βασικά αγαθά το αναμενόμενο αποτέλεσμα το αποκάλυψε η ανακοίνωση της Ενωσης των σούπερ μάρκετ, που καθόλου δεν πανικοβλήθηκαν από την αύξηση του πλαφόν.

Συμπέρασμα; Μέτρα-κοροϊδία που δεν μειώνουν τις τιμές και αφήνουν ασύδοτο το κέρδος των μεγάλων «παικτών» της αγοράς…

Τι αλλάζει για τις τιμές σε τρόφιμα και βασικά αγαθά

Τα μέτρα που ανακοίνωσε χτες η κυβέρνηση

Ρομίνα Νικηφόρου

Σχεδόν 9 μήνες μετά την κατάργησή του το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε τρόφιμα και βασικά αγαθά επιστρέφει στην αγορά, αυτή τη φορά με φόντο την κρίση στη Μέση Ανατολή.

Το μέτρο που επιλέγει η κυβέρνηση ως «ανάχωμα» για φαινόμενα αισχροκέρδειας στην αγορά είχε εφαρμοστεί για πρώτη φορά, αρχικά ως έκτακτο, εν μέσω της πανδημίας του Covid-19 σε περιορισμένες κατηγορίες προϊόντων. Μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και την ενεργειακή κρίση επεκτάθηκε σε περισσότερες κατηγορίες και τελικά διήρκεσε συνολικά σχεδόν 5 χρόνια, μέχρι και τις 30 Ιουνίου 2025.

Η 30ή Ιουνίου -του 2026 αυτή τη φορά- αποτελεί το πρώτο χρονικό ορόσημο που θέτει αρχικά η κυβέρνηση για τη διάρκεια της νέας εφαρμογής του μέτρου. Με τον υπουργό Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκο, να επισημαίνει στο πλαίσιο της εξειδίκευσης των μέτρων ότι τότε θα επανεξεταστεί σε ποιες κατηγορίες θα παραμείνει σε ισχύ με εισήγηση της Ανεξάρτητης Αρχής για την Προστασία του Καταναλωτή προς τον αρμόδιο υπουργό.

Εως τότε, στη διάρκεια των σχεδόν 3,5 μηνών, επιχειρήσεις της βιομηχανίας τροφίμων, του χονδρεμπορίου, τα σούπερ μάρκετ και οι εμπορικές εταιρείες που διακινούν προϊόντα απαγορεύεται να πωλούν τρόφιμα και βασικά είδη διαβίωσης και συντήρησης του νοικοκυριού αποκομίζοντας μικτό περιθώριο κέρδους -υπολογιζόμενο ανά κωδικό προϊόντος- που υπερβαίνει τον μέσο όρο του αντίστοιχου μικτού περιθώριου κέρδους του έτους 2025.

Η λίστα με τις 61 κατηγορίες προϊόντων στα οποία μπαίνει πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους είναι αντίστοιχη με εκείνη κατά την προηγούμενη περίοδο εφαρμογής του μέτρου, ενώ θυμίζει και τη λίστα προϊόντων της πρωτοβουλίας «Καλάθι του νοικοκυριού» που είχε εφαρμοστεί στα σούπερ μάρκετ τα προηγούμενα χρόνια. Με λίγες διαφοροποιήσεις ως προς τη σύνθεσή της, σήμερα περιλαμβάνει συνολικά 45 κατηγορίες τροφίμων, τα οποία άλλωστε παραμένουν στο επίκεντρο των πληθωριστικών πιέσεων. Από γαλακτοκομικά, ρύζι, μακαρόνια, έλαια, ψωμί, όσπρια έως αλλαντικά, ψάρια και νωπά κρέατα, αλλά και τα έτοιμα γεύματα ως νέα κατηγορία. Στη λίστα βρίσκονται ακόμη απορρυπαντικά (ρούχων, πιάτων και καθαριστικά), χαρτικά, προϊόντα προσωπικής υγιεινής, όπως σαμπουάν, οδοντόκρεμες, πάνες και βρεφικά προϊόντα, καθώς επίσης και τροφές για κατοικίδια.

«Το κέρδος είναι θεμιτό, αλλά η αισχροκέρδεια όχι» ήταν το μήνυμα που έστειλε ο υπουργός Ανάπτυξης προς τις επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια της παρουσίασης του μέτρου. Για τους παραβάτες προβλέπονται πρόστιμα που φτάνουν έως και τα 5 εκατ. ευρώ, με το ύψος τους να εξαρτάται από το μέγεθος της επιχείρησης, τη χρονική διάρκεια της παράβασης καθώς και το οικονομικό όφελος που αποκόμισε από αυτή.

Καταναλωτικές ενώσεις: Μέτρα-κοροϊδία

Η «ψαλίδα» από το χωράφι στο ράφι και η αισχροκέρδεια αντιμετωπίζονται με τη μείωση του ΦΠΑ στα βασικά προϊόντα και του ΕΦΚ στα καύσιμα, τονίζει ο πρόεδρος της Ενωσης Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας, Απόστολος Ραυτόπουλος. 

Λένα Κυριακίδη

Απειλή για το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών χαρακτήρισε ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, τις οικονομικές πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο ο οικογενειακός προϋπολογισμός γονατίζει την τελευταία πενταετία όχι λόγω της νέας «έκτακτης ανάγκης», αλλά λόγω και της άρνησης της κυβέρνησης να μειώσει τους φόρους σε βασικά προϊόντα και καύσιμα αποκομίζοντας μεγάλα έσοδα στα δημόσια ταμεία.

«Το κέρδος είναι θεμιτό, η αισχροκέρδεια όχι» δήλωσε ο ίδιος κατά την εξειδίκευση των μέτρων για το πλαφόν κέρδους σε προϊόντα σούπερ μάρκετ και καύσιμα. «Από ποια τιμή και πάνω το κέρδος είναι θεμιτό;» διερωτάται ο πρόεδρος της Ενωσης Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας, Απόστολος Ραυτόπουλος, εκτιμώντας πως «αν το πλαφόν συνδυαζόταν με τη μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα και του Ειδικού Φόρος Κατανάλωσης στα καύσιμα, κάτι μπορεί να επέφερε. Τώρα το πλαφόν δεν περιορίζει σε καμία περίπτωση την ακρίβεια».

Συγκρίνοντας τη νέα ενδεικτική λίστα κατηγοριών, που θα αποτελούν για το επόμενο τρίμηνο αντικείμενο ελέγχου, με την αντίστοιχη του 2023 και τις τότε ανεπιτυχείς παρεμβάσεις, ο κ. Ραυτόπουλος σημειώνει στην «Εφ.Συν.» ότι «τώρα έχουν αφαιρεθεί τα νωπά φρούτα και σερβιέτες και ταμπόν, ενώ πάλι δεν περιλαμβάνονται γιαούρτια με γεύσεις και επιδόρπια γιαουρτιού για παιδιά».

Οπως εξηγεί ο ίδιος, βασικό λόγο για την ανεπάρκεια του μέτρου αποτελεί ότι το πλαφόν θα επιβληθεί βάσει του μέσου όρου των τιμών του 2025, παρότι το όριο στο μικτό περιθώριο του κέρδους είχε καταργηθεί κατά το μισό περσινό έτος.

«Πλαφόν είχαμε και πριν, μέχρι τις 30.6.2025, αλλά είδαμε πού είχαν φτάσει οι τιμές των προϊόντων», λέει και ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Καταναλωτών, Γιώργος Λεχουρίτης. «Θα μπορεί πάλι να πουλάει ο παραγωγός τις μελιτζάνες 1,30 και να τις αγοράζει ο καταναλωτής στα πέντε και τα πεντέμισι ευρώ».

Ο κ. Λεχουρίτης υποστηρίζει επίσης πως η κυβέρνηση συνεχίζει το επικοινωνιακό παιχνίδι, χωρίς να απαλύνει τον πόνο της τσέπης, αφού έχασε την ευκαιρία να εφαρμόσει την αναγραφή τιμών καταναλωτή και παραγωγού, μέχρι τουλάχιστον να λήξει η πολεμική κρίση, ώστε να μην μπορεί η διαφορά να ξεπερνά το 300%.

«Αυτή είναι μια μορφή ουσιαστικής παρέμβασης. Η κυβέρνηση επιμένει σε μια λάθος συνταγή βγάζοντας προϊόν ελαττωματικό. Δεν θέλει να μειώσει τον ΕΦΚ και τον ΦΠΑ σε κατηγορίες προϊόντων, διότι μέσα από την ακρίβεια εισπράττει περισσότερα λεφτά. Αν εισπράττει λόγω της ακρίβειας 10 δισ. και επιστρέψει 1, σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε ευχαριστημένοι και να χειροκροτάμε;»

Και ξαφνικά τα έβαλε με την αισχροκέρδεια

Ο Κυρ. Μητσοτάκης δήλωσε χθες αποφασισμένος να μην επιτρέψει φαινόμενα κερδοσκοπίας με αφορμή τις ανατιμήσεις λόγω πολέμου

Γεωργία Σάκκουλα

Εικόνα άμεσων αντανακλαστικών τόσο ως προς τη διπλωματία όσο και στην οικονομία, όπου την «καίει» επί μακρόν η ακρίβεια, επιδιώκει να εκπέμψει η κυβέρνηση σε σχέση με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, προτάσσοντας σταθερά το αφήγημα της πολιτικής σταθερότητας αλλά και ταυτόχρονα επαναφέροντας στη ρητορική της το επιχείρημα της εισαγόμενης κρίσης. Ετσι προβάλλουν από τη μια την άμεση ανταπόκριση στο αίτημα της Κύπρου για αμυντική υποστήριξη και από την άλλη τα σχέδιά τους για την αντιμετώπιση των πρόσφατων ανατιμήσεων.

Σε αυτό το δίπολο κινήθηκε ο πρωθυπουργός κατά τη συνάντηση που είχε χθες με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, όπου ανακοίνωσε την επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε τρόφιμα και καύσιμα για το επόμενο τρίμηνο. «Προφανώς δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις πρωτογενείς ανατιμήσεις, αλλά σίγουρα στέλνουμε ένα μήνυμα ότι δεν πρέπει αυτή η οικονομική αναταραχή να οδηγήσει σε φαινόμενα κερδοσκοπίας, τα οποία θα επιτείνουν ένα ούτως ή άλλως υπαρκτό πρόβλημα» ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και τόνισε πως «είμαστε σε επαγρύπνηση για περαιτέρω επιπτώσεις της κρίσης». Επιπλέον επισήμανε ότι η Ελλάδα «απέδειξε έμπρακτα ότι είναι ένας πυλώνας γεωπολιτικής ασφάλειας», τονίζοντας για άλλη μία φορά το γεγονός ότι προσέτρεξε πρώτη στην Κύπρο, για να εισπράξει ακολούθως τα εύσημα από τον Κωνσταντίνο Τασούλα για ψύχραιμη και ακαριαία αντιμετώπιση με επίκληση στη σταθερότητα.

Στο ίδιο πνεύμα με τον πρωθυπουργό ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης κατά την εξειδίκευση των μέτρων σχολίασε πως η κυβέρνηση σε σχέση με την κρίση στον Κόλπο «επιχειρεί να κινηθεί με τη δέουσα σοβαρότητα και ταχύτητα» και ότι αυτό αφορά την εξωτερική πολιτική και τον τομέα της άμυνας, αλλά και την οικονομία. «Αν είχαμε την οικονομία του 2019 ή και φυσικά την οικονομία της περασμένης δεκαετίας, δεν θα υπήρχαν αντίστοιχα περιθώρια. Σήμερα όποια περιθώρια υπάρχουν αυτό οφείλεται χάρη στην πολιτική της δημοσιονομικής σοβαρότητας και της νοικοκυροσύνης της κυβέρνησης» είπε ο Κωστής Χατζηδάκης, που κατά τα άλλα σημείωσε πως «καμιά κυβέρνηση δεν μπορεί να ελέγξει φυσικά τις διεθνείς εξελίξεις, ούτε και τις επιπτώσεις στον παγκόσμιο πληθωρισμό. Ωστόσο μπορούμε και είμαστε αποφασισμένοι να ελέγξουμε φαινόμενα αισχροκέρδειας».