Άρθρα Ιστορία Κοινωνία Φωτογραφία

Συγκλονιστικά ντοκουμέντα από την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής – Στη δημοσιότητα για πρώτη φορά εικόνες / 82 χρόνια μετά!

Ο ηρωισμός, η λεβεντιά, η αυταπάρνηση. Εικόνες συγκλονιστικές από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών την 1η Μάη του 1944 στο σκοπευτήριο της Καισαριανής. Οι λέξεις δεν μπορούν να περιγράψουν, είναι φτωχές,  όσα κατέγραψε ο φωτογραφικός φακός ενός Γερμανού κατακτητή, στον δρόμο για την εκτέλεση και στο εκτελεστικό απόσπασμα. Αντιγράφουμε δυο παρουσιάσεις από topontiki.gr και τον imerodromos.gr.

far

Ο ψυχρός φακός του κατακτητή συναντά το αγέρωχο βλέμμα των αγωνιστών. Καλοντυμένοι, κατεβαίνουν από τα φορτηγά με παράστημα στητό. Τα πρόσωπα των μελλοθανάτων φαίνονται καθαρά. Μισάνοιχτα στόματα στο βάδισμα — τραγουδούν. Ένας υψώνει τη γροθιά. Η εικόνα παγώνει τον χρόνο: άνθρωποι που βαδίζουν προς τον θάνατο με το κεφάλι ψηλά, αλύγιστοι, σχεδόν ειρωνικοί απέναντι στη μοίρα τους.

Η είδηση ήρθε ψυχρά, σχεδόν λακωνικά. Οκτώ μικρές φωτογραφίες από τη ναζιστική Κατοχή, που αποτυπώνουν την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών αγωνιστών την Πρωτομαγιά του 1944, εμφανίστηκαν σε δημοπρασία στο eBay από πωλητή στο Βέλγιο. Πρόκειται για τα μοναδικά μέχρι σήμερα οπτικά τεκμήρια από το Σκοπευτήριο Καισαριανής, τα οποία φαίνεται να προέρχονται από αρχείο Γερμανού στρατιωτικού και να είχαν παραμείνει για δεκαετίες σε ιδιωτική συλλογή στη Γερμανία.

Μέχρι σήμερα ο ηρωισμός των 200 ζούσε κυρίως μέσα από αφηγήσεις, χαρακτικά όπως εκείνα του Τάσσου και στίχους ποιητών. Τώρα όμως γίνεται εικόνα αδιάψευστη.

Οι φωτογραφίες δεν αφήνουν περιθώριο αμφιβολίας: το ήθος των αγωνιστών αποτυπώνεται σε κάθε βλέμμα, σε κάθε βήμα προς τη μάντρα που ο Κώστας Βάρναλης αποκάλεσε «σύνορο του κόσμου».

Κι απ’ τα Ιερά τους Κόκκαλα Πρώτη του Μάη και πάλι
Θα ξεπηδήσει η Λευτεριά κι ο Καθαρμός του Ανθρώπου

Κώστας Βάρναλης

Η αντίθεση που αναδύεται από τα καρέ είναι συγκλονιστική. Από τη μία πλευρά, η παγερή βαρβαρότητα της ναζιστικής μηχανής θανάτου — μια διαδικασία σχεδόν γραφειοκρατική, χωρίς συναίσθημα, χωρίς δισταγμό. Από την άλλη, η αξιοπρέπεια εκείνων που δεν λύγισαν.

Οι φωτογραφίες αποκαλύπτουν κάτι βαθύτερο από μια ιστορική στιγμή: τη σύγκρουση δύο κόσμων. Του κόσμου της ναζιστικής βίας και του φασισμού απέναντι στον κόσμο της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Κοιτάζοντας προσεκτικά, δεν βλέπει κανείς απλώς ανθρώπους που οδηγούνται στο εκτελεστικό απόσπασμα. Βλέπει μια στάση ζωής. Βλέπει την περιφρόνηση για τον φόβο, την πίστη σε ιδανικά, την απόφαση να μη σκύψουν το κεφάλι. Λέξεις όπως «ηρωισμός» παύουν να είναι ιστορικές αφαιρέσεις και αποκτούν πρόσωπο, βλέμμα, βήμα. Οι εικόνες μοιάζουν να έχουν ήχο — σχεδόν ακούς το τραγούδι, σχεδόν νιώθεις τον παλμό μιας γενιάς που διάλεξε τη θυσία αντί της υποταγής. Ο φακός δεν κατέγραψε μόνο ένα έγκλημα· κατέγραψε το μεγαλείο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Ογδόντα και πλέον χρόνια μετά, οι φωτογραφίες αυτές λειτουργούν σαν ηλεκτρικό ρεύμα στη συλλογική μνήμη. Θυμίζουν ότι η ελευθερία δεν είναι αφηρημένη έννοια αλλά πράξη, επιλογή, κόστος. Και μέσα από την αμείλικτη αντίθεση ανάμεσα στη βαρβαρότητα των Γερμανών κατακτητών και την αγέρωχη στάση των αγωνιστών, φωτίζεται πιο έντονα το ήθος όσων παλεύουν για έναν κόσμο πιο δίκαιο.
Οι εικόνες της Καισαριανής στέκονται μπροστά μας σαν σιωπηλή κραυγή και σαν υπόσχεση. Ότι όσο θα υπάρχουν άνθρωποι που βαδίζουν προς το σκοτάδι με το κεφάλι ψηλά, η ιστορία δεν θα γράφεται από τον φόβο — αλλά από όσους έχουν το θάρρος να σταθούν όρθιοι.

topontiki.gr 

Στη δημοσιότητα, για πρώτη φορά, συγκλονιστικές φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής

 Ανδρέας Δενεζάκης

Χθες, Σάββατο 14 Φλεβάρη, βγήκαν στη δημοσιότητα, για πρώτη φορά, συγκλονιστικές φωτογραφίες από την ημέρα της εκτέλεσης στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, των 200 κομμουνιστών από τους Ναζί κατακτητές.

Όπως σημειώνει σε χτεσινή ανάρτησή του στο facebook ο ιστορικός Ιάσονας Χανδρινός:

«Από την Ελλάδα την περίοδο της Κατοχής πέρασαν εκατοντάδες χιλιάδες Γερμανοί στρατιώτες. Φρουρές, στρατεύματα κατοχής, περαστικοί για τα διάφορα μέτωπα, ασθενείς σε ανάρρωση, πεζικάριοι, Ες-Ες, ναύτες, αεροπόροι. Πολλοί είχαν μαζί τους φωτογραφικές μηχανές και απαθανάτιζαν με συστηματικό τρόπο την καθημερινότητα της θητείας και μαζί τα άγνωστα για αυτούς μέρη και πρόσωπα της κατεχόμενης χώρας, καθώς ο τουρισμός είναι ένα αρχαιότατο ένστικτο στον άνθρωπο. Εκατομμύρια φωτογραφίες από τον Πόλεμο βγαίνουν εδώ και πάρα πολλά χρόνια από σεντούκια και ντουλάπες στη Γερμανία και πωλούνται σε δημοπρασίες ανά τον κόσμο.

1η Μάη 1944. Μια εικοσάδα μελλοθανάτων, από τους 200 κομμουνιστές, στήνεται στον τοίχο της Καισαριανής μπροστά από το εκτελεστικό απόσπασμα.
Σήμερα ένας πωλητής από το Βέλγιο έβγαλε για δημοπρασία στο ebay οκτώ μικρές φωτογραφίες-αναμνηστικά ενός Γερμανού στρατιωτικού (δεν γνωρίζουμε ποιου ούτε γιατί τις τράβηξε) και ο συναγερμός στους παροικούντες την Ιερουσαλήμ έχει δικαίως χτυπήσει. Είναι λήψεις από την Πρωτομαγιά του 1944 και την εκτέλεση των 200 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
Λίγο πριν την εκτέλεση μια σειράς από τους 200 Έλληνες κομμουνιστές στο σκοπευτήριο της Καισαριανής από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής

Είμαι συγκλονισμένος. Είναι τα μοναδικά οπτικά τεκμήρια για το γεγονός 80 χρόνια μετά, και όχι μόνο δεν είναι αφηρημένες λήψεις, αλλά κάδρα γεμάτα ευκρινείς μικρές λεπτομέρειες. Καλοντυμένοι και κουρεμένοι γουλί φτάνουν με φορτηγά από το Χαϊδάρι. Ένας Ιταλός βοηθητικός της Βέρμαχτ με τσιγάρο μπροστά σε ένα φορτηγό.

Φορτηγά με Γερμανούς στρατιώτες στο Χαϊδάρι . Η φωτογραφία πιθανότατα σχετίζεται με την εκτέλεση 200 Ελλήνων αντιστασιακών στο σκοπευτήριο της Καισαριανής εκείνη την ημέρα.

Τα πρόσωπα των μελλοθανάτων φαίνονται καθαρά. Έξω από την είσοδο του Σκοπευτηρίου, κάτι πεταμένα ρούχα (αυτών που προηγήθηκαν). Παράστημα στητό. Βλέμμα σταθερό. Μισάνοιχτα στόματα κατά το βάδισμα -κάτι τραγουδούν.

Μελλοθάνατοι περνούν την πύλη του Σκοπευτηρίου. Τα πεταμένα ρούχα είναι αυτών που είχαν ήδη εκτελεστεί.

Ένας σηκώνει το χέρι σε γροθιά. Ένας αστυνομικός στην πύλη του Σκοπευτηρίου χαμογελάει. Είναι επειδή χαιρετά τους φίλους του τους Γερμανούς ή κάποιος από τους μελλοθάνατους του λέει χαρούμενος “πάμε για καθαρό αέρα” ή κάτι τέτοιο; Ο ψυχρός φακός του κατακτητή συναντά το αγέρωχο βλέμμα των κομμουνιστών αγωνιστών, όπως οδηγούνται σε ομάδες για να τουφεκιστούν.

Καισαριανή, 1 Μάη 1944. Οι μελλοθάνατοι εισέρχονται στον κυρίως χώρο όπου θα εκτελεστούν.

Λέξεις όπως “ηρωισμός” που μέχρι τώρα ήταν επενδύσεις νοήματος και επικοί τόνοι πάνω στην ιστορική ανάμνηση, τώρα γίνονται εικόνα αδιάψευστη. Και μια από τις πιο εμβληματικές στιγμές της Κατοχής και της Αντίστασης, μια σελίδα της εθνικής ιστορίας, αποκτά ήχο, παλμό, σχεδόν χρώμα. Δεν ξέρω ποιος ήταν ο Γερμανός που απαθανάτισε τους δεσμώτες της Ακροναυπλίας — κάποιοι μετρούσαν 8 χρόνια στα σίδερα — που πάνε περήφανοι να στηθούν μπροστά στη μάντρα που ο Βάρναλης αποκάλεσε “το σύνορο του κόσμου” και τι είχε στο μυαλό του.

Εκτελούσε υπηρεσία προπαγανδιστικής τεκμηρίωσης; Ήθελε να τις δείχνει στα παιδιά του μετά τον Πόλεμο και να λέει “να πώς μοιάζουν οι Έλληνες εγκληματίες”; Να τις βλέπει και να αναπολεί τη θητεία του στην Ελλάδα; Ή τον παρακίνησε κάποιος μικρός κρυφός θαυμασμός για τους εχθρούς που αντίκρισαν κατάματα και αλύγιστοι τον θάνατο;

Κι απ’ τα Ιερά τους Κόκκαλα Πρώτη του Μάη και πάλι
Θα ξεπηδήσει η Λευτεριά κι ο Καθαρμός του Ανθρώπου

Κώστας Βάρναλης

Ένας άλλος φίλος, ο Αλέξης Κατεφίδης από την Νυρεμβέργη, σε σχόλιό του, συμπληρώνει: «Οι συγκλονιστικές φωτογραφίες προέρχονται από το άλμπουμ του Υπολοχαγού Χέρμαν Χόϊερ που υπηρετούσε τότε στο 1012 Festungs-Bataillon. Έδρα του εν λόγω Τάγματος ήταν η Μαλακάσα».

Η πίσω πλευρά φωτογραφίας όπου διακρίνεται η ημερομηνία: 1.5.1944

Πηγή: Greece at WWII Archives 

 imerodromos.gr 

banner-article

Ροη ειδήσεων