Η Ευρωβουλή πάγωσε τη συμφωνία ΕΕ-Mercosur! / η διαμόρφωση των συσχετισμών

Η απόφαση του Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να αναστείλει την εμπορική συμφωνία ΕΕ–Mercosur και να την παραπέμψει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν σημαίνει ακύρωση, αλλά αποτελεί ένα κομβικό θεσμικό «φρένο» με σοβαρές πολιτικές και νομικές συνέπειες. Στην πράξη, «παγώνει» τη διαδικασία και μεταθέτει το μέλλον της συμφωνίας σε νομικό έδαφος.

Τι ακριβώς έκανε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: δεν προχώρησε σε κύρωση της συμφωνίας, ανέστειλε την πολιτική διαδικασία, και ζήτησε νομική αξιολόγηση από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (CJEU).

Αυτό γίνεται όταν υπάρχει αμφιβολία αν μια διεθνής συμφωνία είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό δίκαιο, τις Συνθήκες της ΕΕ ή τις αρμοδιότητες των θεσμών.

Η απόφαση της ευρωβουλής ίσως να εξηγεί κατά κάποιο τρόπο γιατί η συμφωνία «κολλάει» εδώ και χρόνια και γιατί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τόλμησε το θεσμικό φρένο. Το πιο κρίσιμο σημείο της νομικής εξέτασης είναι αν το ΔΕΕ χαρακτηρίσει τη συμφωνία «μεικτή». Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται κύρωση από όλα τα εθνικά κοινοβούλια, άρα μία Γαλλία ή μία Αυστρία αρκεί για να τη… «θάψει».

Αυτός είναι και ο λόγος που το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παίζει «άμυνα», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πιέζεται, και η παραπομπή στο Δικαστήριο της ΕΕ είναι πολιτικά εκρηκτική.

Η αναστολή πέρασε γιατί Πράσινοι, Αριστερά, μέρος του S&D και μέρος EPP δημιούργησαν θεσμική πλειοψηφία επιφύλαξης.

Δεν υπήρξε πλειοψηφία υπέρ της άμεσης κύρωσης γιατί καμία μεγάλη ομάδα δεν μπόρεσε να επιβάλει πειθαρχία και επίσης το αγροτικό και περιβαλλοντικό κόστος τρόμαξε τους κεντρώους ευρωβουλευτές.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «πάγωσε» τη συμφωνία με οριακή πλειοψηφία, μόλις 10 Ευρωβουλευτών και την παρέπεμψε στο Δικαστήριο της ΕΕ για να αποφανθεί για τη νομική του βάση.

Υπέρ της παραπομπής της Συμφωνίας στο Δικαστήριο της ΕΕ ψήφισαν 334, κατά 324 και υπήρξαν 10 αποχές. Πρόκειται για εξέλιξη ίσως καθυστερήσει την υλοποίησή της έως και για δύο χρόνια ή ακόμη και να την ακυρώσει εντελώς.

Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur που υπεγράφη στις 17 Ιανουαρίου ολοκλήρωσε μια διαδικασία διαπραγματεύσεων που διήρκεσε περισσότερο από 25 χρόνια.

Γιατί παραπέμπεται στο ΔΕΕ – Ποια είναι τα νομικά ζητήματα

Η παραπομπή συνδέεται κυρίως με τέσσερα κρίσιμα ερωτήματα:

• Αρμοδιότητες της ΕΕ vs κρατών-μελών.

Υπάρχει αμφισβήτηση αν η συμφωνία είναι αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ, ή αν πρόκειται για μεικτή συμφωνία, που απαιτεί κύρωση και από όλα τα εθνικά κοινοβούλια. Αν το ΔΕΕ κρίνει ότι είναι μεικτή, τότε η συμφωνία δυσκολεύει δραματικά, γιατί ανοίγει τον δρόμο για βέτο από εθνικά κοινοβούλια.

• Περιβαλλοντικές και κλιματικές δεσμεύσεις

Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur έχει δεχθεί σφοδρή κριτική για αποψίλωση του Αμαζονίου, ελλιπείς δεσμεύσεις για το κλίμα, πιθανή σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Το ΔΕΕ καλείται να εξετάσει αν η συμφωνία σέβεται τις νομικά δεσμευτικές περιβαλλοντικές υποχρεώσεις της ΕΕ.

• Προστασία ευρωπαϊκών παραγωγών

Υπάρχουν ερωτήματα λοιπόν αν παραβιάζονται κανόνες ίσης μεταχείρισης, υπονομεύεται η αγροτική πολιτική της ΕΕ, δημιουργείται αθέμιτος ανταγωνισμός (π.χ. βοδινό κρέας, ζάχαρη, πουλερικά). Αυτό δεν είναι μόνο πολιτικό ζήτημα – μπορεί να αποκτήσει νομική διάσταση.

• Δημοκρατική νομιμοποίηση

Το Κοινοβούλιο, με την παραπομπή, στέλνει και ένα μήνυμα: «Δεν θα εγκρίνουμε μια τόσο βαριά συμφωνία χωρίς πλήρη νομική διασφάλιση». Είναι έμμεση αμφισβήτηση του τρόπου που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χειρίστηκε τις διαπραγματεύσεις.

Τι σημαίνει πρακτικά για τη συμφωνία

Βραχυπρόθεσμα η στάση της ευρωβουλής σημαίνει ότι η συμφωνία παγώνει επ’ αόριστον, Δεν μπορεί να τεθεί σε ισχύ, ούτε προσωρινά, Η πολιτική συζήτηση μεταφέρεται από τα τραπέζια των διαπραγματεύσεων… στις αίθουσες δικαστηρίων.

Μεσοπρόθεσμα, εξαρτάται από το αν το ΔΕΕ κρίνει τη συμφωνία συμβατή (τότε η διαδικασία ξαναρχίζει, αλλά πολιτικά αποδυναμωμένη) ή εντοπίσει νομικά προβλήματα (τότε η συμφωνία πρέπει να ξαναγραφτεί ή να κατατμηθεί). Σε αυτή την περίπτωση, μιλάμε για χρόνια καθυστέρηση.

Μακροπρόθεσμα έχει σημασία το πολιτικό μήνυμα, καθώς η απόφαση δείχνει ότι οι εμπορικές συμφωνίες δεν περνούν πλέον “αυτόματα”, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διεκδικεί ενισχυμένο ρόλο, και επίσης ότι περιβάλλον, κλίμα και κοινωνικά πρότυπα μπαίνουν στο ίδιο επίπεδο με το εμπόριο.

Η υπόθεση ΕΕ–Mercosur λειτουργεί ως πιλότος: για όλες τις μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ, για το αν η Ένωση θα δίνει προτεραιότητα στο ελεύθερο εμπόριο ή στη θεσμική και περιβαλλοντική συνέπεια.

Με απλά λόγια: Δεν πρόκειται απλώς για μια εμπορική συμφωνία, αλλά για το πώς θέλει η ΕΕ να ασκεί ισχύ στον κόσμο.

Η στάση των κρατών

Να σημειωθεί ότι οι χώρες που είναι υπέρ της συμφωνίες διαθέτουν ισχυρό εξαγωγικό προσανατολισμό, βιομηχανία (αυτοκίνητο, μηχανήματα, χημικά), στρατηγικό ενδιαφέρον για πρόσβαση στη Λατινική Αμερική. Ήτοι, πρωτίστως οι Γερμανία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ολλανδία.
Θετικές ή ήπια υπέρ είναι οι Σουηδία, Φινλανδία, Δανία, Ιρλανδία.

Στην πλευρά που αντιτίθεται ή μπλοκάρει τη συμφωνία είναι χώρες με ισχυρό αγροτικό τομέα, δέχονται πολιτική πίεση από αγρότες, ή έχουν έντονη περιβαλλοντική και κοινωνική ατζέντα.

Στο σκληρό πυρήνα κατά της συμφωνίας είναι: Γαλλία, Αυστρία, Ιρλανδία, ενώ επιφυλάξεις διαφόρων βαθμών έχουν Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Ελλάδα, Πολωνία.

Στο «ενδιάμεσο» είναι οι Ιταλία, (διχασμένη, καθώς η βιομηχανία είναι υπέρ και οι αγρότες κατά), Τσεχία, Σλοβακία, Ουγγαρία. Η στάση τους αλλάζει ανάλογα με κυβέρνηση και συγκυρία.

Τρακτέρ και μπλόκα

Την ίδια ώρα, 6.000 αγρότες από 15 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης συγκεντρώθηκαν χθες και έκλεισαν τους δρόμους της Ευρωπαϊκής Συνοικίας στο Στρασβούργο με 1.000 τρακτέρ, σε μια δυναμική κινητοποίηση που διοργάνωσε η FNSEA και υποστήριξε η COPA-COGECA.

Η κινητοποίηση πραγματοποιήθηκε με σκοπό να καταγγείλει τις καταστροφικές συνέπειες μιας αποδυναμωμένης και κατακερματισμένης Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), τις άδικες εμπορικές συμφωνίες, τη γραφειοκρατία και τη ρυθμιστική αβεβαιότητα, οι οποίες ανακόπτουν τη βιώσιμη επένδυση και την ανανέωση της γενιάς των αγροτών, ενώ απειλούν την ίδια την επιβίωση και το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας και της διατροφικής ασφάλειας της ΕΕ.

topontiki.gr

 –

Φαρέτρα