Βιβλιοκριτική: “Το νέο έργο του Γεωργίου Έξαρχου για τους Αρμάνους/Βλάχους (βλαχόφωνους Έλληνες) και την καταγωγή τους” / γράφει ο Ιωάννης Κογκούλης

Δημοσιεύουμε Κριτική/Βιβλιοπαρουσίαση του Ομότιμου Καθηγητή του Α.Π.Θ. Ιωάννη Β. Κογκούλη για το προσφάτως εκδοθέν έργο του συνεργάτη μας Γιώργη Έξαρχου: “Το έργο του P. Fridericus Phleps: Διατριβή περί της καταγωγής των Βλάχων”, από τις Εκδόσεις Επίκεντρο της Θεσσαλονίκης

Ιωάννης Β. Κογκούλης

Το ανωτέρω πόνημα του εμβριθούς ερευνητή των Αρμάνων/Βλάχων (βλαχόφωνων Ελλήνων) Γεωργίου Έξαρχου, αποτελεί τη δημοσίευση της, μέχρι πρόσφατα, «άγνωστης» (!;) σε ιστορικούς και βλαχολόγους διατριβής του Fridericus Phleps, η οποία είχε ως αντικείμενο έρευνας το πολυσυζητημένο θέμα: «Περί καταγωγής των Βλάχων». Πρόκειται για βιβλίο που εκδόθηκε το 1829 στη σημερινή ρουμανική πόλη Σιμπίου (Sibiu / Cibinii). Η πόλη αυτή της Τρανσυλβανίας ή του Αρντεάλ, ανήκε στην Αυστρο-Ουγγαρία.

Κατά το έτος της έκδοσης της διατριβής αυτής, δεν υπήρχε ούτε Νέο-Ελληνικό κράτος, ούτε Ρουμανικό. Είναι γνωστό, πως το Ρουμανικό κράτος, με την ονομασία ΡΩΜΑΝΙΑ, δηλαδή, με τη, μάλλον, αυθαίρετη οικειοποίηση του ονόματος της ΡΩΜΑΙΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ, της αποκαλούμενης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας(!), προέκυψε το 1859-1860 και επίσημα από το 1866 με ενοποίηση της Μολδαβίας και της Βλαχίας (βλ. λεπτ. Πελαγία Ι. Κογκούλη, Η εκπαίδευση των Αρμανοφώνων Ελλήνων στη Δυτική Μακεδονία, (2833-1932), Εκδόσεις Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2018 [τηλ. 2310-200376], σσ. 112-113).

Ας σημειωθεί πως, ως προς τη σημερινή ονομασία του Ρουμανικού κράτους, ο Καθηγητής π. Ιωάννης Ρωμανίδης αναφέρει: «Οι Ρουμάνοι γνωρίζουν σήμερον ότι… το κρατικόν των όνομα κατά την παράδοσίν των είναι Ρωμανία, αλλά δεν γνωρίζουν ότι η λεγόμενη βυζαντινή αυτοκρατορία είναι ακριβώς το ίδιον πράγμα με το κρατικόν των όνομα» ( βλ. Ιωάννου Ρωμανίδου, Ρωμιοσύνη, Ρωμανία – Ρούμελη, Εκδόσεις Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 1975, σ. 27). Ασφαλώς, τότε, ως προς την μετονομασία της περιοχής της Δακίας, η οποία κάλυπτε το έδαφος που ονομάστηκε σε Ρωμανία, ο Αρμάνος/Βλάχος (βλαχόφωνος Έλληνας) στην καταγωγή Κωνσταντίνος Κούμας αντιδρώντας στα όσα τότε συνέβαιναν παρατηρούσε: «αρμόζει αυτοίς το εθνικόν όνομα Δακοί ουχί Ρωμούνοι και Δακία η χώρα και ουχί Ρωμανία», (Κ. Μ. Κούμας, Ιστορίαι των ανθρωπίνων πράξεων από των αρχαιοτάτων χρόνων έως των ημερών μας εκ παλαιών απανθησθείσαι και τα νεώτερα εξ αρίστων Γερμανών ιστοριογράφων ελευθέρως μεταφρασθείσαι, τόμ. 12, Βέννη 1832, σ. 522).

Σκοπός της έκδοσης της διατριβής του Fridericus Phleps, από τον Γεώργιο Έξαρχο είναι η, μέσω του εν λόγω λησμονημένου πονήματος, ανάδειξη βασικών πειστικών ιστορικών κριτηρίων αναφορικά με την «εθνογένησεση» των Αρμάνων/Βλάχων (βλαχόφωνων Ελλήνων). Συγκεκριμένα, με βάση πειστικά κριτήρια που το 1829 στην εν λόγω διατριβή παραθέτει ο Fridericus Phleps, η «εθνογένησεση» των Αρμάνων/Βλάχων (βλαχόφωνων Ελλήνων) παρουσιάζεται νοτίως του Δουνάβεως και, μάλιστα, εντός των ελληνικών χωρών.

Μέσω της έκδοσης της διατριβή του Fridericus Phleps, ο Γεώργιος Έξαρχος κονιοποιεί τις στερεότυπες και κυρίαρχες αντιλήψεις (σε ακαδημαϊκούς και μη) περί των Αρμάνων/Βλάχων (βλαχόφωνων Ελλή-
νων). Συγκεκριμένα, ο Γεώργιος Έξαρχος, ως Εισαγωγή στην έκδοση της διατριβής του Fridericus Phleps, καταθέτει ένα συνοπτικό ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΩΝ ΒΛΑΧΩΝ, το οποίο, όπως ο ίδιος σημειώνει, περιλαμβάνει «τριακοσίους τίτλους (και σχετικά εδάφια) πρωτογενών πηγών, που μαρτυρούν προχριστιανική παρουσία των Αρμάνων Βλάχων στις Ελληνικές χώρες, τουλάχιστον από τον 5ο π.Χ. αιώνα, με τους όρους Αρμάν και Αρμανία, που ουδεμία σχέση έχουν με τη διατυμπανιζόμενη λατινογένεση των Βλάχων και άλλα “κουροφέξαλα” και ψεύδη που έχουν επιβάλει για “ιστορική αλήθεια”!».
Με βάση και αφετηρία τα περιλαμβανόμενα στο ανωτέρω πόνημα του

Γεωργίου Έξαρχου σημειώνουμε τα ακόλουθα:

1. Καταρρίπτεται η Ρουμανική προπαγάνδα, η οποία για δεκαετίες ταλαιπώρησε τους Αρμάνους/Βλάχους (βλαχόφωνους Έλληνες) και η οποία ακόμη και σήμερα δημιουργεί σε αυτούς σοβαρά προβλήματα.

2. Προβάλλεται η αναγκαιότητα της αντικειμενικής Επιστημονικής έρευνας αναφορικά με την ιστορική πορεία των Αρμάνων/Βλάχων (βλαχόφωνων Ελλήνων) και η αποφυγή της, εδώ και πολλές δεκαετίες, παρα-
τηρούμενης «Βλαχολογικής Προχειρότητας».|

3. Αποδεικνύεται ότι η λατινογένεση των Αρμάνων/Βλάχων (βλαχόφωνων Ελλήνων) αποτελεί ΑΘΛΙΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΑ ανιστόρητων και προπαγανδιστών και πως η προχριστιανική παρουσία τους διαρκεί πολλούς αιώνες πριν. Αυτή φαίνεται να ανάγεται στους Πρωτοέλληνες Πελασγούς.

Στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμο να αναφερθεί πως πρώτος ο Γεώργιος Έξαρχος ερμήνευσε το, γραμμένο στα αρμάνικα/βλάχικα, Πελασγικό κείμενο, το οποίο υπάρχει σε επιτύμβια στήλη των Καμινίων της Λήμνου και το οποίο διαβάζεται ΜΟΝΟ από την αρμάνικη/βλάχικη γλώσσα. Η εν λόγω επιτύμβια επιγραφή βρέθηκε το 1885, και χρονολογείται το 685 π.Χ.. Η ίδια αποκαλύπτει δύο εξαίσια μοιρολόγια επιτάφιων θρήνων, οι οποίοι είναι όμοιοι με αυτούς που και σήμερα μοιρολογούν σε θανάτους νέων οι Αρμάνες/Βλάχες.

Το εν λόγω κείμενο αποτελεί αδιάσειστη μαρτυρία για την ύπαρξη εκείνης της εποχής της αρμάνικης/βλάχικης ως ομιλημένης γλώσσας (βλ. λεπτ. Γεωργίου Έξαρχου, Ελλαδικοί – Αρμάνοι – Βλάχοι Απόγονοι των
Πελασγών, Εκδοτικός οίκος Κ.Δ.Μ Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2021, σσ. 439-441, τηλ. 2310-264748).

4. Η αρμάνικη/βλάχικη γλώσσα, αποτελεί την μητέρα της λατινικής γλώσσας. Κατά συνέπεια, τα «βλάχικα» δε συνιστούν «λατινικό δάνειο», ούτε η Αρμάνικη/Βλάχικη γλώσσα είναι, όπως κάποιοι υποστηρίζουν, θυγατέρα της λατινικής. Η αρμάνικη/βλάχικη γλώσσα προσφέρει και στην ελληνική γλώσσα μια νέα διάσταση, αφού, για παράδειγμα, ένας σημαντικός αριθμός λέξεων αρχαϊκών διαλέκτων (Ομηρικές, Δωρικές, Αιολικές Ιωνικές) που δεν υπάρχουν στη Νεοελληνική, χρησιμοποιούνται σήμερα από την αρμάνικη/βλάχικη γλώσσα.

Ακόμη η αρμάνικη/βλάχικη γλώσσα, συνιστά το υπόβαθρο των Δυτικών γλωσσών (βλ. Μιχάλη Δ. Μπόσκου, Η Ευρωφωνή της Αρμάνικης (Βλάχικης) γλώσσας, Επιμέλεια Ιωάννη Β. Κογκούλη, Εκδόσεις Κυριακίδη,
Θεσσαλονίκη 2023, τηλ. 2310-200376).

Προς τούτο, παραθέτουμε τρία απλά παραδείγματα:

α) Η φράση: fake news θεωρείται από τους περισσοτέρους ως Αγγλική και ερμηνεύεται από αυτούς με τη φράση: κατασκευάζω ψευδείς ειδήσεις. Όμως, αυτή πηγάζει από την αντίστοιχη αρμάνικη/βλάχικη φράση, φάκου νόουα που σημαίνει: κατασκευάζω καινούργια πράγματα
(ψεύδομαι).

β) Κατά την είσοδο και έξοδο στις σήραγγες της Εγνατίας οδού, για το άναμμα και σβήσιμο των φώτων, διαβάζουμε, όπως πιστεύουμε στα Αγγλικά το: tern on και το tern off. Όμως, στα Αρμάνικα/Βλάχικα υπάρχει το ρήμα: τόρνου που σημαίνει γυρίζω και στην προκειμένη περίπτωση, γυρίζω τον διακόπτη.

γ) Η λέξη goal στο ποδόσφαιρο, άνετα σχετίζεται με την αντίστοιχη αρμάνικη/βλάχικη λέξη γκουόλου που σημαίνει άδειο, κενό.

5. Μέσω της αρμάνικης/βλάχικης γλώσσας ερμηνεύεται ένα μεγάλο μέρος των τοπωνυμίων του ελληνικού χώρου, τα οποία κάποιοι προχειρολόγοι συγγραφείς και «επιστήμονες», μη όντες γνώστες της Αρμάνι-
κης/Βλάχικης γλώσσας, τα θεωρούν ως αλβανικά η σλάβικα (βλ. Μιχάλη Δ. Μπόσκου, Οι Έλληνες Πελασγοί και η γλώσσα των Αρμάνων (βλαχόφωνων Ελλήνων), Επιμέλεια Ιωάννη Β. Κογκούλη, Εκδόσεις Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2018, τηλ. 2310-200376). .

Το ίδιο παρατηρείται και με τα επώνυμα πολλών σημερινών Ελλήνων, τα οποία μόνο μέσω της αρμάνικης/βλάχικης γλώσσας κατανοούνται (βλ. Γεωργίου Έξαρχου, Τα Βλαχογενή Επώνυμα των σύγχρονων Ελλήνων, Εκδοτικός οίκος Κ.ΔΜ Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2022, τηλ. 2310-264748).

Στο σημείο αυτό παρατηρούμε πως, δυστυχώς, κάποιοι που αγνοούν την αρμάνικη/βλάχικη γλώσσα, και σήμερα, σε ιστοσελίδες του διαδικτύου, (βλ. Τριάντα ονόματα με αλβανική ή αρβανίτικη ρίζα,
hhps:shre.google/ZN://qakXGWug3yyt9tJO), να παρουσιάζουν πολλά ελληνικά επώνυμα με αλβανίτικη ή αρβανίτικη ρίζα, υποστηρίζοντας πως η αλβανίτικη και η αρβανική παράδοση άφησε το δικό της αποτύπωμα σε διάφορες περιοχές της Ελλάδος. Όμως, με βάση το έργο του Γεωργίου Έξαρχου, «Τα Βλαχογενή Επώνυμα των σύγχρονων Ελλήνων», αποδεικνύεται πως τα παρουσιασμένα με με αλβανίτικη ή αρβανίτικη ρίζα είναι αρμάνικα/βλάχικα επώνυμα.

Προς απόδειξη αυτού, επειδή κάποια φαίνεται να ανήκουν σε αναγνωρίσιμους Έλληνες, παραθέτουμε τα δημοσιευμένα ω; αλβανικά ή αρβανίτικα επώνυμα με βάση την αρμάνικη/βλάχικη προέλευση και ερμηνεία τους, καθώς, επίσης, και με παραπομπή στα περισσότερα, σε σελίδες του ανωτέρω έργου Γεωργίου Έξαρχου. 1. Μπούρας (ισχυρός, σ. 704). 2. Λάγιος (λάϊος= μαύρος, σ. 633). 3. Γκώνης (Γκόνας= αιμοδιψής, σ. 566). 4. Πλιάκος (πλιάκου= αρέσω, σ. 766). 5. Σιούτος (σούτα= εκατό, σ.822) 6. Λάλας (θείος, σ. 635). 7. Μούτσιος (κόντος και χοντρός, σ.697). 8. Κόλια (συγκοπτόμενο του Νικόλας, σ. 612). 9. Γκούρας (στόμα, σ. 568). 10. Τζιάκας (Ζιάκας και Γιάκας σ. 553 ). 11. Μουρίκης (μάγουλο, σ. 702). 12. Μπότσαρης (μποάτσε άρε= φωνακλάς). 13. Κριεζής; (από το Γκριτζής= κούτσουρο, σ. 570) 14. Ζιώτος (γεροδεμένος, σ. 582). 15. Ρέπουλης (ρέπας= τακτικός, σ. 784). 16. Λιούμης (λούμε= κόσμος). 17. Μπίρης (μπίρας= γενναίος γιος, σ.691) 18. Μπούκουρας (μπάκα= γλουτός + αρε = έχει, δηλαδή, αυτός
που διακρίνεται για τους γλουτούς) 19. Πάλλας (πάλας= σπαθί, σ. 741). 20. Πράπας (γοργός, σ. 775). 21. Σκουζέ (ρήμα σκούζω τσιρίζω, αρχ, εκύζομαι) 22. Τρίμης (τρέμας, σ. 858). 23. Βότσης (και Μπότσης= κοντός και χονδρός, σ. 697). 24. Βλάμης (βα λιάου= θα το έχω= θα είναι δικό(ς) μου). 25. Μέγκος (μέγκα- προσοχή, σ. 657). 26. Κουκούλης (καρούμπαλο, σ. 617). 27. Μπότσης (κοντός και χονδρός, σ. 697). 28 Σκούρτης (κοντός, σ. 815) . 29. Τσώκος (σ. 887 και 877) 30. Μούτσος (Μούσιος- όμορφος).

Όσοι αγνοούν την Πρωτοελληνική αρμάνικη/βλάχικη γλώσσα, ή τυχόν την υποτιμούν, ώστε να αναζητούν επιδράσεις στην ελληνική από την αλβανική η την αρβανίτικη γλώσσα, ας γνωρίζουν πως η σημερινή αλβανική γλώσσα, με βάση την έρευνα του γλωσσολόγου Gustav Meyer, μεταξύ των 5.110 εύχρηστων λέξεών της, έχει 1.420 αρμάνικες/βλάχικες λέξεις Από τις υπόλοιπες, οι 540 είναι σλαβικές, οι 1180 είναι τουρκικές και οι 840 είναι νεοελληνικές (Gustav Meyer, Etymologisches Woerterbuch der Albanesischen Sprache, Verlag Von Karl J. Trubner, 1891, σ. IX.).

Από τα όσα εν συντομία προαναφέρθηκαν, γίνεται φανερό πως είναι αναγκαίο το εν λόγω πόνημα του Γεωργίου Έξαρχου, όπως και όσα προσφάτως έχει συγγράψει, και, ιδιαίτερα, το σύγγραμμά του: «Ελλαδικοί – Αρμάνοι – Βλάχοι Απόγονοι των Πελασγών», να γίνουν κτήμα όλων των Αρμάνων/Βλάχων (βλαχόφωνων Ελλήνων), αλλά και αυτών που ασχολούνται σοβαρά με την παράδοση της πατρίδας μας.

–

Φαρέτρα