Από τον πληθωρισμό των τιμών στον πληθωρισμό της θεσμικής αδράνειας / γράφει ο Τηλέμαχος Χατζηαθανασίου

Μια προσωπική εμπειρία από τη λειτουργία των Ιατρικών Συλλόγων και ένα διαχρονικό ερώτημα για τη Δημοκρατία

Πληθωρισμός ανεξέλεγκτος, αλλά και εκπτώσεις παρατεταμένες.

Για τις αυξανόμενες τιμές δεν απαιτούνται εκτενείς αναλύσεις. Τον πληθωρισμό τον αισθανόμαστε όλοι στην τσέπη μας. Τον βιώνουμε καθημερινά, όταν πηγαίνουμε στο σούπερ μάρκετ, όταν πληρώνουμε τους λογαριασμούς και όταν προσπαθούμε να ανταποκριθούμε στις βασικές ανάγκες της οικογένειάς μας.

Παρακολουθώντας, παράλληλα, τις εξελίξεις γύρω από τον αδόκητο θάνατο του Μαζωνάκη — και επειδή συχνά αισθάνομαι ότι μονολογώ στο σπίτι μου, με μοναδική ακροάτρια τη σύζυγό μου — ένιωσα την ανάγκη να καταθέσω ορισμένες σκέψεις σχετικά με τη λειτουργία των θεσμών και, ειδικότερα, των Ιατρικών Συλλόγων.

Δεν θα αναφερθώ σε θεωρητικές προσεγγίσεις. Θα αναφερθώ σε μία από τις πολλές προσωπικές μου εμπειρίες.

Ήταν η δεκαετία του 1980. Στο νοσοκομείο όπου εργαζόμουν, λόγω έλλειψης προσωπικού, η κάλυψη των επειγόντων περιστατικών πραγματοποιούνταν σε σημαντικό βαθμό από αγροτικούς γιατρούς της περιοχής.

Κατά τη διάρκεια μιας εφημερίας μεταφέρθηκε ένας ασθενής με εξαιρετικά επείγον πρόβλημα. Η αγροτική γιατρός που εφημέρευε αντιμετώπισε μια κατάσταση η οποία προφανώς υπερέβαινε τις δυνατότητές της και ζήτησε τη συνδρομή ειδικού γιατρού.

Ο ειδικός κλήθηκε τρεις φορές.

Και στις τρεις περιπτώσεις περιορίστηκε στην παροχή τηλεφωνικών οδηγιών.

Ήταν ξημερώματα όταν ο ασθενής τελικά κατέληξε.

Ακολούθησε η δικαστική διαδικασία. Στο εδώλιο παραπέμφθηκαν η αγροτική γιατρός, ένας δεύτερος αγροτικός γιατρός, ο οποίος είχε περάσει τυχαία από το νοσοκομείο και, διαπιστώνοντας την κατάσταση, παρέμεινε για να βοηθήσει, καθώς και ο ειδικός γιατρός που είχε κληθεί επανειλημμένα.

Η δίκη πραγματοποιήθηκε τρία ή τέσσερα χρόνια αργότερα. Η πρόεδρος του δικαστηρίου, κατά την κρίση μου ορθώς, αξιολόγησε διαφορετικά τον ρόλο των αγροτικών γιατρών και δεν τους καταλόγισε ευθύνες που δεν τους αναλογούσαν.

Κλήθηκα ως μάρτυρας.

Κατέθεσα όσα γνώριζα. Κατέθεσα την αλήθεια, χωρίς να με απασχολεί ποιος θα ενοχληθεί ή ποιος θα δυσαρεστηθεί.

Ο ειδικός γιατρός καταδικάστηκε.

Τότε συνέβη κάτι που με προβλημάτισε, ίσως περισσότερο ακόμη και από την ίδια τη δικαστική απόφαση.

Έφτασε σε μένα η πληροφορία ότι ο Ιατρικός Σύλλογος της περιοχής σκόπευε να με καλέσει για εξηγήσεις, επειδή, όπως μου μεταφέρθηκε, είχα στραφεί εναντίον συναδέλφου γιατρού.

Και διερωτήθηκα:

Γιατί να ελεγχθεί εκείνος που κατέθεσε την αλήθεια και όχι εκείνος που καταδικάστηκε για τη συμπεριφορά του;

Είναι ένα ερώτημα που, ύστερα από τόσα χρόνια, εξακολουθεί να με απασχολεί.

Ο θεσμικός ρόλος ενός Ιατρικού Συλλόγου δεν μπορεί να συνίσταται στην άκριτη προστασία των μελών του. Η διαφύλαξη του κύρους του ιατρικού σώματος προϋποθέτει, πρώτα απ’ όλα, την προστασία του ασθενούς, της αλήθειας και της ιατρικής δεοντολογίας.

Ο γιατρός ασφαλώς χρειάζεται στήριξη όταν αδικείται. Όταν, όμως, ανακύπτει σοβαρό ζήτημα ευθύνης, ο θεσμός οφείλει να αναζητά την αλήθεια και όχι να λειτουργεί ως μηχανισμός συγκάλυψης.

Σε προγενέστερο ανύποπτο χρόνο, ως πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του νοσοκομείου, κάλεσα τον συγκεκριμένο ειδικό γιατρό και του είπα, επί λέξει:

«Για τον ασθενή αμελείς, τους γιατρούς δεν τους καλύπτεις, τον εισαγγελέα δεν τον φοβάσαι;»

Ίσως αυτή η φράση να συνοψίζει ακόμη και σήμερα ολόκληρο το πρόβλημα.

Οι θεσμοί δεν υπάρχουν για να προστατεύουν πρόσωπα. Υπάρχουν για να προστατεύουν αξίες.

Και όταν ένας θεσμός, αντί να ελέγξει εκείνον που ενδεχομένως παραβίασε το καθήκον του, στρέφεται εναντίον εκείνου που αποκάλυψε ή κατέθεσε την αλήθεια, τότε κάτι έχει αρχίσει να εκτρέπεται.

Σήμερα, παρατηρώντας την κατάσταση γύρω μας, δεν μπορώ παρά να αναρωτηθώ πόσες τέτοιες μικρές «παρέσεις» — όχι ακόμη πλήρεις παραλύσεις — έχουν συσσωρευτεί στους θεσμούς μας.

Γιατί η Δημοκρατία δεν κλονίζεται μόνο όταν καταργούνται οι νόμοι.

Κλονίζεται και όταν οι νόμοι υπάρχουν, αλλά εφαρμόζονται επιλεκτικά.
Όταν η αλήθεια ενοχλεί περισσότερο από την παρανομία.
Όταν η συναδελφική αλληλεγγύη μετατρέπεται σε συγκάλυψη.
Όταν ο πολίτης αισθάνεται ότι απέναντι στους ισχυρούς βρίσκεται μόνος.

Και ίσως αυτό να αποτελεί, τελικά, το μεγαλύτερο πρόβλημα της εποχής μας.

Δεν έχουμε ανάγκη από θεσμούς που απλώς υπάρχουν. Έχουμε ανάγκη από θεσμούς που λειτουργούν.

Θεσμούς που δεν φοβούνται να ελέγξουν τον ισχυρό, δεν τιμωρούν εκείνον που λέει την αλήθεια και, πάνω απ’ όλα, δεν ξεχνούν ότι ο τελικός αποδέκτης της λειτουργίας τους είναι ο πολίτης.

Γιατί, όπως τον πληθωρισμό τον αισθανόμαστε όλοι στην τσέπη μας, έτσι και την παρακμή των θεσμών την αισθανόμαστε στην καθημερινότητά μας.

Και όταν αρχίσουμε να τη θεωρούμε φυσιολογική, τότε δεν θα μιλάμε πλέον για πάρεση.

Θα μιλάμε για παράλυση.

Και τότε τα θεμέλια της Δημοκρατίας θα έχουν ήδη κλονιστεί σοβαρά.

Τηλέμαχος Χατζηαθανασίου

* Ο Τηλέμαχος Χατζηαθανασίου είναι γιατρός χειρουργός, πρώην Διευθυντής της Χειρουργικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Βέροιας

…………..

Φαρέτρα