Στο κατώφλι της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης το κυβερνητικό επιτελείο οριστικοποιεί το πακέτο των οικονομικών εξαγγελιών, με το πολιτικό θερμόμετρο να χτυπά κόκκινο. Καθώς διανύουμε το τελευταίο έτος της κυβερνητικής θητείας, το οικονομικό αφήγημα προσαρμόζεται πλήρως στις αναγκαιότητες μιας παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου. Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων εκτιμάται στα 1,8 έως 1,9 δισ. ευρώ, σημειώνοντας άνοδο σε σύγκριση με το περσινό πακέτο των 1,7 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η κυβερνητική ρητορική συμπυκνώνεται στο αφήγημα της επιστροφής του πλεονάσματος στην κοινωνία, αποδίδοντας τον δημοσιονομικό χώρο στην υπεραπόδοση της οικονομίας, η οποία εισφέρει περίπου 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ, καθώς και στην ενεργοποίηση της ειδικής ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια, που ξεκλειδώνει επιπλέον 400 εκατομμύρια ευρώ.
Ωστόσο μια πιο προσεκτική και κριτική ανατομία των επιμέρους μέτρων αποκαλύπτει ότι πίσω από τους βαρύγδουπους τίτλους κρύβεται μια προσεκτικά υπολογισμένη άσκηση ισορροπίας, γεμάτη αστερίσκους, προϋποθέσεις και ευρείες εξαιρέσεις, η οποία αφήνει στο περιθώριο τα βαθύτερα δομικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας.
Συνταξιούχοι… στο όριο
Το πιο προβεβλημένο σκέλος των παρεμβάσεων αφορά τους συνταξιούχους, με την κυβέρνηση να υπόσχεται αυξήσεις και αποκατάσταση αδικιών. Η πραγματική εικόνα, όμως, διαφέρει αισθητά από τις θετικές προσδοκίες που καλλιεργούνται. Η αναπροσαρμογή των συντάξεων για το επόμενο έτος αναθεωρήθηκε ελαφρώς προς τα πάνω, στο 2,6% αντί για 2,4%, λόγω της επιμονής του πληθωρισμού. Η πίστωση προγραμματίζεται για τον Δεκέμβριο σε περίπου 2,5 εκατομμύρια συνταξιούχους.
Αν και τα ονομαστικά ποσά παρουσιάζονται ως γενναία ενίσχυση, στην πραγματικότητα μόλις που καλύπτουν την τεράστια απώλεια αγοραστικής δύναμης που προκάλεσε το παρατεταμένο κύμα ακρίβειας στα βασικά αγαθά, τα τρόφιμα και την ενέργεια. Ο πληθωρισμός των χαμηλών εισοδημάτων είναι πάντα πολύ υψηλότερος από τον επίσημο μέσο όρο, γεγονός που σημαίνει ότι η αύξηση αυτή θα απορροφηθεί μέσα στις πρώτες ημέρες του μήνα από τα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Παράλληλα, ενώ διακηρύσσεται η οριστική κατάργηση του μηχανισμού της προσωπικής διαφοράς, ώστε 670.000 συνταξιούχοι να λάβουν ολόκληρη την αύξηση στην τσέπη τους, η τεχνική λεπτομέρεια αποκαλύπτει τη διατήρηση του δομικού προβλήματος. Το εναπομείναν ποσό της προσωπικής διαφοράς δεν εξαλείφεται, αλλά παγιώνεται ως ένα ξεχωριστό, στατικό τμήμα της σύνταξης, το οποίο δεν θα προσαυξάνεται με τις μελλοντικές αυξήσεις.
Η μόνη ουσιαστική ελάφρυνση έγκειται στην απαλλαγή του από τις κρατήσεις ασθενείας και την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, διατηρώντας όμως τη φορολόγησή του.
Την ίδια στιγμή, το έκτακτο επίδομα, που σχεδιάζεται να καταβληθεί αυξημένο στα 300 έως 400 ευρώ, λειτουργεί ως ένα προσωρινό αναλγητικό. Αντί για μια μόνιμη και δομική αναπλήρωση των απωλειών, επιλέγεται η διατήρηση ενός επιδοματικού μηχανισμού που ενεργοποιείται κατά το δοκούν για πολιτικές εντυπώσεις. Όσον αφορά την εισφορά αλληλεγγύης, η επιβάρυνση που υφίστανται περίπου 400.000 συνταξιούχοι με κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ παραμένει επί της ουσίας ανέπαφη.
Το ισχύον πάγωμα των κλιμακίων εμποδίζει μεν την τεχνητή μετάβαση σε υψηλότερο συντελεστή λόγω των τιμαριθμικών αυξήσεων, αλλά δεν θεραπεύει την ουσία του προβλήματος, καθώς η εισφορά συνεχίζει να λειτουργεί ως ένας συμπληρωματικός, τιμωρητικός φόρος.
Πλήρης ψηφιακή συμμόρφωση
Στο πεδίο της φορολογίας των επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελματιών, η κυβέρνηση επιχειρεί να διαμορφώσει την εικόνα ενός νέου φορολογικού χάρτη με άξονα τη μείωση των βαρών. Ωστόσο η λεπτομερής εξέταση των μέτρων δείχνει ότι οι παρεμβάσεις είναι αυστηρά στοχευμένες και εξαρτώνται από τη συνολική ψηφιακή συμμόρφωση.
Η κυβερνητική θέση είναι σαφής: η τεκμαρτή φορολόγηση δεν καταργείται, καθώς θεωρείται το βασικό εργαλείο περιστολής της φοροδιαφυγής. Ο τεκμαρτός φόρος θα μειώνεται μόνο για όσες ατομικές επιχειρήσεις παρουσιάζουν απόλυτη ψηφιακή συμμόρφωση με τα συστήματα myDATA, τη διασύνδεση των POS και τα ψηφιακά δελτία διακίνησης.
Στην πράξη, δηλαδή, η φορολογική ελάφρυνση μετατρέπεται σε ανταμοιβή για την αποδοχή ενός αυστηρού και καθολικού πλέγματος ψηφιακού ελέγχου, το οποίο έχει αυξήσει κατακόρυφα το λειτουργικό και γραφειοκρατικό κόστος για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Ακόμη και η μείωση της προκαταβολής φόρου για τους επαγγελματίες από το 55% στο 50% προσφέρει μια πρόσκαιρη ταμειακή ανάσα, χωρίς όμως να μεταβάλει τη συνολική φορολογική τους υποχρέωση στο τέλος της χρήσης.
Για τα νομικά πρόσωπα η ατζέντα περιλαμβάνει την οριστική κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, ένα πάγιο αίτημα της αγοράς για την απάλειψη ενός οριζόντιου χαρατσιού, καθώς και τη δραστική μείωση της προκαταβολής φόρου στο 55% με 60%. Επιπλέον προωθείται η επέκταση της μεταφοράς φορολογικών ζημιών προς απόσβεση στη δεκαετία, ένα μέτρο που ευνοεί πρωτίστως τις μεγάλες επιχειρήσεις εντάσεως κεφαλαίου, ενώ εξετάζεται σταδιακά και η μείωση του εταιρικού συντελεστή φορολόγησης στο 20%.
Παράλληλα, η οριστική απόφαση για νέα μείωση των εργοδοτικών εισφορών κατά μισή ποσοστιαία μονάδα αποτελεί το εναπομείναν τμήμα της αρχικής εξαγγελίας για συνολική μείωση κατά 5,9%. Αν και το μέτρο παρουσιάζεται ως κίνητρο για την τόνωση της απασχόλησης, το πραγματικό όφελος για τον μικρό εργοδότη είναι εξαιρετικά περιορισμένο σε μηνιαία βάση ανά εργαζόμενο, ενώ η σωρευτική απώλεια εσόδων για τα ασφαλιστικά ταμεία γεννά προβληματισμό για τη μακροπρόθεσμη ισορροπία του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.
Τι λείπει από το πακέτο
Πέρα όμως από όσα περιλαμβάνονται στο πακέτο της ΔΕΘ, εξίσου αποκαλυπτικά είναι και όσα απουσιάζουν. Το στεγαστικό πρόβλημα, που εξελίσσεται στη μεγαλύτερη κοινωνική μάστιγα για τα νέα ζευγάρια και τη μεσαία τάξη, αντιμετωπίζεται με ημίμετρα και αποσπασματικά προγράμματα επιδοτήσεων. Η ραγδαία αύξηση των ενοικίων και των αντικειμενικών αξιών έχει εκτινάξει το κόστος διαβίωσης, χωρίς να διαφαίνεται μια γενναία παρέμβαση ρυθμιστικού χαρακτήρα στην αγορά ακινήτων ή μια ουσιαστική φορολογική ελάφρυνση για την κύρια κατοικία.
Επιπλέον η κυβέρνηση κινείται μέσα σε ένα εξαιρετικά σφιχτό πλαίσιο διαπραγματεύσεων με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Το νέο δημοσιονομικό σύμφωνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβάλλει αυστηρούς κανόνες στις πρωτογενείς δαπάνες, γεγονός που σημαίνει ότι τα περιθώρια για μόνιμες κοινωνικές παροχές είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Οποιαδήποτε υπέρβαση σήμερα θα πρέπει να αντισταθμιστεί με ισοδύναμα μέτρα ή περικοπές το αμέσως επόμενο διάστημα, καθιστώντας τις σημερινές παροχές μια υποθήκη για το μέλλον.
Η εικόνα που διαμορφώνεται στην αγορά είναι αυτή των δύο ταχυτήτων.
● Από τη μία πλευρά οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι και οι τράπεζες καταγράφουν κέρδη ρεκόρ, αξιοποιώντας τα φθηνά δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης και τη διεύρυνση των περιθωρίων κέρδους.
● Από την άλλη πλευρά η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα αδυνατεί να παρακολουθήσει τους ρυθμούς ανάπτυξης, πνιγμένη από το ενεργειακό κόστος, την έλλειψη ρευστότητας από το τραπεζικό σύστημα και τη συρρίκνωση της εγχώριας ζήτησης.
Συνοψίζοντας, το φετινό πακέτο της ΔΕΘ σχεδιάστηκε για να υπηρετήσει το αφήγημα της κυβερνητικής συνέπειας και να διαμορφώσει ένα ελκυστικό προφίλ ενόψει των εκλογών. Η ουσία όμως παραμένει ότι οι διαθέσιμοι πόροι των 1,8-1,9 δισ. ευρώ διανέμονται αποσπασματικά, λειτουργώντας περισσότερο ως πολιτικό πυροτέχνημα παρά ως εργαλείο αναδιανομής του πλούτου.
Για τη μεγάλη πλειονότητα των νοικοκυριών, των συνταξιούχων και των μικρομεσαίων επαγγελματιών, το καλάθι της ΔΕΘ προσφέρει μερικές στοχευμένες ελαφρύνσεις, χωρίς όμως να ανατρέπει τους δομικούς παράγοντες που πιέζουν τα εισοδήματα και το πραγματικό κόστος διαβίωσης στη χώρα.
topontiki.gr
–
Άρθρα
Άρθρα
Άρθρα
Άρθρα
Άρθρα
Άρθρα
