Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η κατηγορία των συντάξεων χηρείας «εξ ιδίου δικαιώματος» – δηλαδή των συνταξιούχων που λαμβάνουν τη δική τους σύνταξη αλλά και των εργαζομένων που δικαιούνται να λάβουν παράλληλα τη σύνταξη του θανόντος συζύγου.
Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Δανειακής και Συνταξιοδοτικής Ένωσης Συνταξιούχων Νίκος Χατζόπουλος, η πρόσφατη παρέμβαση αποδείχθηκε ημιτελής, αφήνοντας ακάλυπτο το μεγαλύτερο μέρος των δικαιούχων και δημιουργώντας αδικίες πολλών ταχυτήτων.
«Φρένο» στο 35% για όλες τις επικουρικές
Το πλέον ακανθώδες σημείο της ρύθμισης είναι ότι ενώ διατηρήθηκε το ποσοστό στο 70% στις κύριες συντάξεις χηρείας, όλες οι επικουρικές συντάξεις έμειναν καθηλωμένες στο 35% μετά την παρέλευση της πρώτης τριετίας.
Αυτή η εξαίρεση ανατρέπει τους υπολογισμούς για μια τεράστια ομάδα ασφαλισμένων. Το σύνολο των δικαιούχων που λαμβάνουν επικουρική σύνταξη χηρείας και δεν θα δουν καμία αύξηση από το 35% στο 70% αγγίζει τις 280.000 συνταξιούχους. Με τις περικοπές στις επικουρικές να κυμαίνονται από 80 έως 170 ευρώ, ο μέσος όρος απωλειών διαμορφώνεται στα 100 ευρώ τον μήνα, στερώντας πολύτιμους πόρους από τα νοικοκυριά.
Συνταξιούχοι «δύο ταχυτήτων» και η εξαίρεση του ΟΓΑ
Η εφαρμογή των μέτρων αποτυπώνει ένα βαθύ διοικητικό και θεσμικό αλαλούμ:
● Διαχωρισμός πριν και μετά τις 13.5.2016: Όσοι κατέστησαν δικαιούχοι πριν από τις 13 Μαΐου 2016 (ημερομηνία – σταθμός του νόμου Κατρούγκαλου) συνεχίζουν να λαμβάνουν τη σύνταξη με το παλαιό καθεστώς, το οποίο διαφέρει ανάλογα με το ταμείο – για παράδειγμα, το Δημόσιο καταβάλλει ποσοστό 25%.
● Χωρίς αναδρομικά οι νέοι συνταξιούχοι: Για όσους συνταξιοδοτήθηκαν από τις 13.5.2016 και μετά, οι οποίοι λαμβάνουν πλέον το 70% στην κύρια σύνταξη, το υπουργείο δεν καταβάλλει αναδρομικά ποσά για το διάστημα που παρακρατούνταν οι μειώσεις.
● Η πλήρης εξαίρεση του ΟΓΑ: Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι οι ασφαλισμένοι του ΟΓΑ αφέθηκαν εντελώς εκτός σχεδιασμού, καθώς η πολιτεία δεν άγγιξε καθόλου το δικό τους ασφαλιστικό καθεστώς, αφήνοντάς τους χωρίς καμία προστασία.
Το σωρευτικό «βάρος» των κρατήσεων
Οι απώλειες από τις επικουρικές συντάξεις χηρείας έρχονται να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα προβλήματα του ασφαλιστικού συστήματος. Η διατήρηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), που «κουρεύει» τις όποιες ονομαστικές αυξήσεις στο συνολικό άθροισμα εισοδήματος, οι πολυετείς καθυστερήσεις στην απονομή των επικουρικών (που φτάνουν έως και τα τέσσερα χρόνια) και οι αναδρομικές κρατήσεις από τον ΕΦΚΑ για «αχρεωστήτως καταβληθέντα» ποσά λόγω καθυστερημένων διασταυρώσεων, συνθέτουν μια ασφυκτική εικόνα:
1. Η «παγίδα» της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ): Η ΕΑΣ συνεχίζει να επιβάλλεται οριζόντια στο άθροισμα των εισοδημάτων από κύριες και επικουρικές συντάξεις. Όταν ένας συνταξιούχος λάβει μια μικρή ονομαστική τιμαριθμική αύξηση, συχνά αλλάζει κλιμάκιο παρακράτησης. Το αποτέλεσμα είναι η αυξημένη εισφορά να απορροφά ολόκληρη την αύξηση, αφήνοντας το τελικό πληρωτέο ποσό μικρότερο από αυτό που λάμβανε πριν από την αναπροσαρμογή.
2. Πολυετείς καθυστερήσεις στην απονομή: Παρά τη βελτίωση στους χρόνους έκδοσης των κύριων συντάξεων, η απονομή των επικουρικών συντάξεων και των εφάπαξ εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές καθυστερήσεις σε συγκεκριμένους φορείς (κυρίως του πρώην δημόσιου τομέα και των ειδικών ταμείων). Χιλιάδες δικαιούχοι περιμένουν έως και τρία με τέσσερα χρόνια για να λάβουν την επικουρική τους σύνταξη, βιώνοντας μια ιδιότυπη οικονομική ομηρία.
3. Μνημονιακές κρατήσεις και αναδρομικά «δύο ταχυτήτων»: Οι μειώσεις των νόμων του 2012 στην επικουρική σύνταξη εξακολουθούν να παράγουν αποτελέσματα. Η μη καθολική εφαρμογή των δικαστικών αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας για την επιστροφή των αναδρομικών σε όλους τους δικαιούχους – αλλά μόνο σε όσους είχαν προσφύγει δικαστικά – έχει δημιουργήσει συνταξιούχους «δύο ταχυτήτων», εντείνοντας το αίσθημα αδικίας.
Τα αιτήματα της Ένωσης Συνταξιούχων
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, τα συνταξιοδοτικά σωματεία και ο Νίκος Χατζόπουλος υπογραμμίζουν την ανάγκη για άμεσες διορθωτικές κινήσεις:
1. Επέκταση της προσαρμογής στο 70% για όλες τις επικουρικές συντάξεις χηρείας (εξ ιδίου δικαιώματος), ώστε να σταματήσει η μηνιαία αφαίμαξη των 280.000 δικαιούχων.
2. Άμεση καταβολή των αναδρομικών σε όσους συνταξιοδοτήθηκαν μετά τις 13.5.2016.
3. Ένταξη των ασφαλισμένων του ΟΓΑ στο πλαίσιο προστασίας.
4. Οριστική κατάργηση ή κλιμακωτή αναμόρφωση της ΕΑΣ για να μη χάνονται οι αυξήσεις.
Η αποκατάσταση των αδικιών στις επικουρικές συντάξεις δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ασφαλιστικό αίτημα, αλλά ζήτημα επιβίωσης και κοινωνικής δικαιοσύνης για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους.
Άρθρα
Άρθρα
Άρθρα
Άρθρα
Άρθρα
Άρθρα
