Βιβλίο: Δημήτρης Σταύρογλου “Το ημερολόγιον μου Νικολάου Γρηγοριάδη”/ Όταν ένα ημερολόγιο γράφει μικρο-Ιστορία

Το ημερολόγιο ενός ανθρώπου που ήρθε από το μακρινό Καρς του Καυκάσου, κουβαλώντας τον πόνο της προσφυγιάς των Ποντίων, ριζώνοντας εδώ στη Μακεδονία με όλον τον αντίκτυπο των μεγάλων ιστορικών γεγονότων που ακολούθησαν, στάθηκε το υλικό για τον Δημήτρη Σταύρογλου, ώστε να το προσφέρει στην μικρο – Ιστορία.

Γιατί η Ιστορία γράφεται από την Ιστορία των καθημερινών ανθρώπων.

Ο Δημήτρης Σταύρογλου παίρνοντας στα χέρια του αυτό το ημερολόγιο, που αντανακλά και τη δική του οικογενειακή ιστορία, καταθέτει στην ιστορική μνήμη τα γεγονότα όχι όπως τα αφηγείται η επίσημη Ιστορία, αλλά όπως τα έζησαν οι απλοί άνθρωποι, γεγονότα οδυνηρά που χάραξαν εκείνην την άτυχη γενιά.

Με σεβασμό στο κείμενο των 100 σελίδων του ημερολογίου, στη γλώσσα του, στην αύρα του χρόνου που μεταφέρει, ο Σταύρογλου δούλεψε πάνω στις σελίδες του, πρόσθεσε σημειώσεις, χάρτες, βρήκε φωτογραφίες και έφερε στο φως μια φωνή από το παρελθόν που εκφράζει αμέτρητες άλλες.

Το βιβλίο που εκδόθηκε όχι μόνο για να καταγράψει την περιπετειώδη ζωή του Κόλια ( Νικολάου) Γρηγοριάδη, αλλά και την τελική  εγκατάστασή της οικογένειάς του στη Γιάννισσα, τον σημερινό Άγιο Γεώργιο Ημαθίας, που φιλοξένησε πολλές οικογένειες από το Καρς του Καυκάσου, αποτελεί σημαντική παρακαταθήκη και για το ίδιο το χωριό.

Από χωριό της Αργυρούπολης μεταφερμένοι ο Γρηγοριάδηδες στο Αρταχάν στο χωριό Κιουλιαπέρτ, στους πρόποδες του Καυκάσου, στα 1800 μέτρα ψηλά, να φωτίζονται τις νύχτες πρωτόγονα μόνο με δαδιά, με συμμετοχή στον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο, με αναγκαστική μετανάστευση λόγω των τουρκικών σφαγών που ακολούθησαν στην Ελλάδα (Σεπτέμβρης του 1920 – Γενάρης του 1921 στην Ελλάδα), ζουν μια Οδύσσεια που  δεν τελειώνει.

Λοιμοκαθαρτήρια, εξόντωση των μισών από τις άθλιες συνθήκες, εγκατάσταση στη Μεταμόρφωση του Κιλκίς και τελικά στη Γιάννισσα, Άγιος Γεώργιος Ημαθίας.

Στις σελίδες του ημερολογίου του Κόλια περνά η Δικτατορία του Μεταξά, για να τον βρει  αργότεραστρατιώτη στο Αλβανικό Μέτωπο. Εκείνο που είναι συγκινητικό εδώ είναι όχι το ηρωϊκό πνεύμα που συνήθως διαπερνά τέτοιες αφηγήσεις, αλλά ο τραγικός ρεαλισμός με τον οποίο περιγράφεται η οδύνη των ανθρώπων εκείνων που πολεμούσαν στα βουνά της Αλβανίας σ’ έναν αγώνα άνισο. Σελίδες μοναδικές.

Και σαν να μην είχαν ποτέ τελειωμό τα βάσανα της γενιάς αυτής, (των αδικημένων, όχι εκείνων που πλούτισαν από τις καταστάσεις), ακολούθησε η Κατοχή με την πείνα και τους εξευτελισμούς της, τον αγώνα του λαού που σήκωσε κεφάλι με το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ κι ύστερα η Βάρκιζα,  ο Εμφύλιος και η εξορία…

Όλα περνούν πάνω από τον Κόλια, σφραγίδες ανεξίτηλες. Πουθενά δεν δηλώνει ήρωας. Είναι το θύμα μιας άδικης εποχής που  αφάνισε τον κοσμάκη.

Όταν τα πράγματα θα  ηρεμήσουν θα κάνει δύο ταξίδια στον Πόντο. Οι αφηγήσεις του εκείνων των ταξιδιών είναι οι πιο όμορφες σελίδες του ημερολογίου του, καθώς η νοσταλγία του για την πατρίδα βρίσκει πια διέξοδο και καθώς οι καινούριοι κάτοικοι του χωριού και του σπιτιού του θα τον υποδεχτούν με σεβασμό και καλοσύνη.

“Προχωρώντας φτάσαμε στο πατρικό μου σπίτι. Μόλις μπήκα στην αυλή του σπιτιού μας με πήρε το παράπονο και έκλαψα. Οι Τούρκοι λέγανε για δες, κλαίγει. Μόλις έφτασα στην πόρτα γύρισα στο πλήθος που ήταν μαζεμένοι και τους είπα:

Πριν πενήντα χρόνια βγήκα από αυτό το σπίτι 14 χρονώ. Ο Θεός μου αξίωσε και ήρθα. Μένω ευχαριστημένος που  βρήκα το σπίτι κατοικήσιμο και στου πατέρα μου τη θέση βρήκα και φίλησα το χέρι του νοικοκύρη αλά τουρκικά”. 

Ο Κόλιας Γρηγοριάδης είναι ένας από τους αμέτρητους που έζησαν τέτοιες μέρες . Η διαφορά είναι πως είναι από εκείνους που κατέγραψαν με θαυμαστή μνήμη τα γεγονότα, γράφοντας Ιστορία. Κι αυτό είναι σπουδαίο.

Όσο για τον Δημήτρη Σταύρογλου που έφερε στο φως αυτές τις σελίδες, μπορεί να είναι περήφανος για την προσφορά του αυτή στην μικρο – Ιστορία.

…………….

Φαρέτρα