Τριμερής Σύνοδος Κορυφής Τραμπ-Σι-Πούτιν: Πλούσια σε θέαμα και συμβολισμούς, αλλά φτωχή σε ειδήσεις / γράφει ο Γιώργος Τσιάρας
Win McNamee/Pool Photo via AP
Τεράστιοι συμβολισμοί αλλά λίγη ουσία, το αποτέλεσμα της τριμερούς συνόδου στην Κίνα. Αποδυναμωμένος ο Αμερικανός, σε θέση ισχύος ο Ρώσος, άνετος… εντός έδρας ο Κινέζος πρόεδρος
Οσοι περίμεναν να βγει η μεγάλη είδηση από τη Σενζέν, σίγουρα απογοητεύτηκαν: η τριμερής σύνοδος κορυφής ήταν πράγματι ντε φάκτο ιστορική και πλούσια σε πολιτική σημειολογία και θεατρικούς συμβολισμούς, αλλά νομοτελειακά αποδείχτηκε φτωχή σε αποτελέσματα. Ποιος προεξόφλησε μια «Νέα Γιάλτα»; Ποιος είπε πως επίκειται ένας ιστορικός συμβιβασμός και μια ουσιαστική αναδιανομή των σφαιρών επιρροής μεταξύ των τριών υπερδυνάμεων. Ονειροφαντασίες: η τελική «διακήρυξη ειρήνης» των «Τριών Μεγάλων» δείχνει ξεκάθαρα ότι δεν συμφώνησαν σε απολύτως τίποτε και απλά περιορίστηκαν σε μερικά πρόχειρα και κενά περιεχομένου ευχολόγια, τροφή για τους επαγγελματίες σχολιαστές.
Στη διακήρυξη αυτή, οι Σι Τζινπίνγκ, Βλαντίμιρ Πούτιν και Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασαν λοιπόν τη δέσμευσή τους για τη «διατήρηση της στρατηγικής σταθερότητας» και της «διεθνούς ασφάλειας» και συζήτησαν για την «ενεργειακή ασφάλεια» και την ανάγκη για αύξηση της παραγωγής και της προσφοράς διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων. Καμιά αναφορά στην Ουκρανία, στο Ιράν και στην Υεμένη, στην Ταϊβάν ή στην Κορέα: ακόμα και στο ζήτημα του ελέγχου των πυρηνικών όπλων, όπου υποτίθεται πως υπήρχαν περιθώρια για μια προκαταρκτική έστω συμφωνία, η… «Τριπλέτα από την Κόλαση» (όπως εύστοχα τους αποκάλεσε πρωτοσέλιδα η Liberation) συμφώνησε μεν ότι «ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει ποτέ να διεξαχθεί», αλλά απέφυγε τον καθορισμό οποιουδήποτε συγκεκριμένου στόχου περιορισμού των πυρηνικών οπλοστασίων ή έστω ενός χρονοδιαγράμματος για τις επόμενες διαπραγματεύσεις.
Το αδιέξοδο φάνηκε και στα τρία πιο «καυτά» παγκόσμια προβλήματα που συζητήθηκαν στη σύνοδο. Για την Ουκρανία, αίφνης, ο Τραμπ είπε πως «όλοι μας θέλουμε να τελειώσει ο πόλεμος», αλλά ο Πούτιν αντέτεινε πως αυτό θα γίνει μόνο με τους όρους της Ρωσίας και ο Σι ουσιαστικά συμφώνησε μαζί του. Για το Ιράν, ο Τραμπ διατράνωσε ότι δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ο Πούτιν σιώπησε και ο Σι πέταξε την μπάλα στην εξέδρα λέγοντας ότι κανείς δεν πρέπει να έχει πυρηνικά και πρέπει να απαλλαγούμε απ’ όλα. Και βέβαια στο θέμα της Ταϊβάν, ο Τραμπ είπε ότι «δεν πίστεψε ποτέ στην ανεξαρτησία» του προτεκτοράτου του και ο Πούτιν με τον Σι συμφώνησαν χαμογελώντας… Αλλά όλα αυτά είναι κακό θέατρο: όπως καλά γνωρίζουμε, και στις τρεις περιπτώσεις οι πράξεις των υπερδυνάμεων απέχουν παρασάγγας από τη δήθεν φιλειρηνική ρητορική τους!
Τελικά, η μόνη «είδηση» που βγήκε από τη Σενζέν είναι πως οι τρεις ηγέτες «δεσμεύονται να προωθήσουν τη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ, ώστε ο Οργανισμός να μπορεί να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις παγκόσμιες προκλήσεις και να εκπληρώνει τη θεμελιώδη αποστολή του για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας», την ώρα που με τις πράξεις τους, ειδικά οι ΗΠΑ αλλά και η Ρωσία, τον έχουν ντε φάκτο καταργήσει… Οπως φυσικά κατάργησαν με το έτσι θέλω χθες το… ενοχλητικό Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, τονίζοντας από κοινού ότι «η αρχή της συναίνεσης των κρατών και ο σεβασμός της ασυλίας των κρατικών αξιωματούχων είναι υψίστης σημασίας» και άρα τέτοιοι θεσμοί δεν πρέπει να… καταχρώνται τη δικαιοδοσία τους! Αλλά μήπως πριν από τη σύνοδο μπορούσαν οι θεσμοί αυτοί να επιβάλουν τις αποφάσεις τους; Όχι βέβαια.
Είπαμε όμως: οι σύνοδοι κορυφής είναι πρωτίστως παραστάσεις πολιτικού θεάτρου και η πολιτική είναι πρωτίστως διαχείριση της εικόνας και των συμβολισμών. Ο κόσμος λοιπόν είδε με τα μάτια του έναν κουρασμένο, τσαλακωμένο και εμφανώς ηττημένο Τραμπ να βάζει και πάλι ψηλά τον πήχη των φιλοδοξιών και να περνάει από κάτω. Εναν Τραμπ τον οποίο πήρε και πάλι ο ύπνος on camera, σαν συνταξιούχο σε κουρείο, και που τελικά κατάφερε άθελά του να ενσαρκώσει ιδανικά τη ραγδαία παρακμή της αμερικανικής αυτοκρατορίας, στην επιτάχυνση της οποίας έχει άλλωστε διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο.
Τριγωνική διπλωματία
Η «μεγάλη στρατηγική» του Τραμπ και της αυλής του ήταν εξ αρχής μια στείρα επανάληψη της «τριγωνικής διπλωματίας» του Κίσινγκερ και του Νίξον, με τη Ρωσία στη θέση της Κίνας του Μάο – μια προσπάθεια δηλαδή να σπάσει τον σινορωσικό άξονα, προσεταιριζόμενος με διάφορα «δωράκια» τον Πούτιν και στερώντας παράλληλα από την κινεζική μηχανή το φτηνό πετρέλαιο του Ιράν και της Βενεζουέλας. Αυτή η στρατηγική απέτυχε παταγωδώς – και στη Σενζέν είδαμε ξανά τον Αμερικανό πρόεδρο να σπάει κυριολεκτικά τα μούτρα του στο αρραγές μέτωπο Κίνας και Ρωσίας, που ήταν εμφανώς «μιλημένοι» εκ των προτέρων σε όλα τα κρίσιμα ζητήματα. Μέτωπο που, για να χρησιμοποιήσουμε τα λόγια του ίδιου του Κινέζου ηγέτη στη συνάντησή του με τον Πούτιν, είναι «σταθερό σαν βουνό, που δεν επηρεάζεται από τον άνεμο ή τη βροχή»…
Ο κόσμος είδε λοιπόν έναν ισχυρό Σι να παίζει στην έδρα του τον αγαπημένο του ρόλο της «ήρεμης δύναμης», αυτόν του μοναδικού θεματοφύλακα της παγκόσμιας τάξης και της οικονομικής ευημερίας. Ποιος θα το ‘λεγε – ο ηγέτης του ΚΚΚ να υπερασπίζεται το ελεύθερο εμπόριο και να κατακεραυνώνει τον προστατευτισμό και τους μονομερείς δασμούς των… φιλελεύθερων ΗΠΑ! Πέρα από τη ρητορική, όμως, η εικόνα μιλούσε μόνη της: ο Σι έδειξε με τα υψηλά στάνταρ της παραγωγής, με τα σκηνικά, τα κοστούμια και το ειδικό βάρος του κινεζικού πολιτισμού, αλλά και με τη γλώσσα του σώματός του, ότι η Κίνα είναι πλέον η νο1 δύναμη στον νέο πολυ-πολικό κόσμο. Και ότι, όσο κι αν η Ουάσινγκτον επιμένει να το αρνείται, κανένα παγκόσμιας εμβέλειας γεωπολιτικό ή οικονομικό ζήτημα, από την Ουκρανία και το Ιράν μέχρι τα πυρηνικά ή την τεχνητή νοημοσύνη, δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπιστεί μονομερώς από τη Δύση χωρίς την εμπλοκή του Πεκίνου και του στενότερου συμμάχου του, της Μόσχας.
Είδαμε όμως κι έναν Πούτιν που, παρά το νέο πλήγμα στο γόητρό του με την τρίτη κατά σειρά ανατίναξη της γέφυρας της Κριμαίας από τους Ουκρανούς, ξεκαθάρισε προς κάθε κατεύθυνση ότι η Ρωσία είναι ξανά μια παγκόσμια δύναμη, που δεν πρόκειται να συμβιβαστεί στο θέμα της Ουκρανίας ή σε οποιοδήποτε άλλο ζήτημα αγγίζει τα στρατηγικά συμφέροντά της. Μάλιστα μετά το τέλος της τρίμερους προειδοποίησε απειλητικά την Ουκρανία και την Ευρώπη πως «θα συνειδητοποιήσουν τελικά ότι είναι προτιμότερο να συμφωνήσουν σε συμβιβασμούς, παρά να αντιμετωπίσουν τις πραγματικότητες που θα ακολουθήσουν», συμπληρώνοντας ότι το Κίεβο δεν επιθυμεί την ειρήνη, καθώς αυτή θα απαιτούσε τη διεξαγωγή εκλογών που θα οδηγούσαν σε απώλεια της εξουσίας για το τρέχον «καθεστώς», και άρα θα σήμαιναν και την απώλεια των εσόδων που προέρχονται από τη δυτική βοήθεια…
Σε τελική ανάλυση, η συνάντηση της Σενζέν δεν ήταν ιστορική επειδή οι τρεις ισχυρότεροι άνθρωποι στον κόσμο κάθισαν για λίγες ώρες στην ίδια αίθουσα και συζήτησαν για τα θέματα που τους «καίνε» περισσότερο, αλλά γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγκάστηκαν επιτέλους να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι με τις δύο ανταγωνιστικές υπερδυνάμεις που επί δεκαετίες προσπαθούν να απομονώσουν, να τσακίσουν με τις κυρώσεις και τους πολέμους δι’ αντιπροσώπων τους και τελικά να διαλύσουν και να ελέγξουν. Δεν τα κατάφεραν, και η Σενζέν, αυτό το ταπεινό ψαροχώρι που εξελίχτηκε μέσα σε λίγες δεκαετίες σε παγκόσμιο τεχνολογικό και βιομηχανικό κέντρο, είναι από μόνη της απόδειξη της στρατηγικής τους ήττας.















































































































