“17 Απρίλη. Ημέρα του Παλαιστίνιου κρατούμενου: Γενιές σημαδεμένες από την Ισραηλινή Κατοχή” / γράφει ο Ανδρέας Δενεζάκης

Ανδρέας Δενεζάκης  

Η Ημέρα των Παλαιστινίων Κρατουμένων 2026 έρχεται σε μια εποχή που οι Παλαιστίνιοι Πολιτικοί Κρατούμενοι αντιμετωπίζουν τα πιο σκληρά επίπεδα βασανιστηρίων, κακοποίησης και εξόντωσης στην ιστορία της ισραηλινής κατοχής. Έρχεται σε μια εποχή που το κοινοβούλιο της κατοχής ψήφισε υπέρ ενός φρικτού νόμου για την εκτέλεση Παλαιστινίων Κρατουμένων – για να νομιμοποιήσει τη δολοφονία τους. Αυτός ο νόμος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τη δομή της εξόντωσης και αποτελεί επέκταση των πολιτικών εθνικής εξάλειψης κατά του παλαιστινιακού λαού.

Σήμερα, οι Παλαιστίνιοι σε όλο τον κόσμο θυμούνται τους φίλους και τους συγγενείς τους που κρατούνται στις Ισραηλινές φυλακές. Αυτή τη μέρα, όπως και σε όλη τη διάρκεια του έτους, οι οικογένειες κρατουμένων συχνά διαδηλώνουν και αγωνίζονται κρατώντας φωτογραφίες των κρατουμένων μελών της οικογένειάς τους για να διατηρήσουν τις ιστορίες τους ζωντανές.

Η άθλια κακοποίηση των Παλαιστινίων κρατουμένων είναι μια άλλη πτυχή της γενοκτονίας που εξελίσσεται στη χώρα κάτω από τα αδιάφορα μάτια και την πλήρη συνενοχή της διεθνούς κοινότητας.

Για σχεδόν τρία χρόνια, εξειδικευμένοι οργανισμοί ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν μαζέψει ένα σημαντικό σύνολο μαρτυριών και αποδεικτικών στοιχείων που αποκαλύπτουν τα σοβαρά και εκτεταμένα εγκλήματα που διαπράχθηκαν εναντίον χιλιάδων Παλαιστινίων κρατουμένων. Αυτά συμβαίνουν στο πλαίσιο ενός δομημένου συστήματος καταστολής που βασίζεται σε βασανιστήρια, λιμοκτονία, άρνηση ιατρικής περίθαλψης και πολλαπλές μορφές σωματικής και σεξουαλικής κακοποίησης, συμπεριλαμβανομένου του βιασμού. Τα δεδομένα και οι εμπειρίες των κρατουμένων αποκαλύπτουν ότι οι φυλακές και τα στρατιωτικά στρατόπεδα της κατοχής δεν είναι πλέον απλώς χώροι κράτησης, αλλά έχουν γίνει χώροι όπου εφαρμόζονται πολιτικές εξόντωσης – αποκαλύπτοντας ένα άλλο πρόσωπο του εγκλήματος της γενοκτονίας που ξεκίνησε στην κατεχόμενη Γάζα.

Κάθε παλαιστινιακό σπίτι έχει κάποιον συγγενή, κάποιον φίλο, που είναι έγκλειστος στις Ισραηλινές φυλακές.

Ακόμη και πριν από την ψήφιση του «νόμου περί εκτελέσεων», περισσότεροι από 100 Παλαιστίνιοι πολιτικοί κρατούμενοι είχαν δολοφονηθεί πίσω από τα κάγκελα από τη γενοκτονία στη Γάζα – μέσω βασανιστηρίων, σοβαρής σωματικής βίας, λιμοκτονίας και άλλων απάνθρωπων μεθόδων. Εν τω μεταξύ, δεκάδες κρατούμενοι που απήχθησαν από τη Γάζα και σκοτώθηκαν εν ώρα κράτησης, παραμένουν βίαια εξαφανισμένοι.

Αυτή τη στιγμή, περισσότεροι από 9.600 Παλαιστίνιοι και Άραβες κρατούμενοι κρατούνται σε ισραηλινές φυλακές κατοχής. Η καταστολή εντείνεται και οι συστηματικές κακοποιήσεις κλιμακώνονται ραγδαία. Αυτό που αντιμετωπίζουν οι κρατούμενοι δεν είναι πλέον απλώς μια επέκταση των πολιτικών κατοχής. Μετά τη γενοκτονία στη Γάζα, αυτή έχει γίνει μέρος ενός ευρύτερου συστήματος σοβαρής βίας που στοχεύει την παλαιστινιακή ύπαρξη σε όλες τις μορφές της.

Από την Nakba (καταστροφή) το 1948, ο παλαιστινιακός λαός ζει κάτω από στρατιωτικό νόμο που του έχουν επιβάλει οι ισραηλινές δυνάμεις κατοχής στερώντας του το αναφαίρετο δικαίωμα  στην αυτοδιάθεση και εμποδίζοντας την ίδρυση ανεξάρτητου κράτους της Παλαιστίνης στα προ της 4ης Ιουνίου 1967 σύνορα με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ, σύμφωνα με το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και τα ψηφίσματα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών.

Το Παλαιστινιακό Εθνικό Συμβούλιο (PNC) της Οργάνωσης για την Απελευθέρωσης της Παλαιστίνης (PLO) επέλεξε αυτήν την ημερομηνία για να υπενθυμίσει την απελευθέρωση του Μαχμούντ Μπακίρ Χατζάζι (Mahmoud Bakir Hijazi), του πρώτου Παλαιστίνιου κρατουμένου στις ισραηλινές φυλακές. Το PNC ήλπιζε ότι η επέτειος θα έστελνε ένα μήνυμα ελπίδας, αλληλεγγύης και ελευθερίας σε όλους τους Παλαιστίνιους φυλακισμένους στο Ισραήλ: ακριβώς όπως απελευθερώθηκε ο Hijazi το 1974, θα έρθει μια μέρα που θα απελευθερωθούν όλοι οι Παλαιστίνιοι πολιτικοί κρατούμενοι.

Στην Παλαιστίνη, η πολιτική κράτηση αποτελεί κεντρικό χαρακτηριστικό του Ισραηλινού Απαρτχάιντ καθεστώτος, με πάνω από το 20% των Παλαιστινίων να αντιμετωπίζουν τη φυλάκιση κατά τη διάρκεια της ζωής τους.

Η Ημέρα των Παλαιστινίων Κρατουμένων καθιερώθηκε για να υπενθυμίζει στον κόσμο τους  χιλιάδες Παλαιστίνιους πολιτικούς κρατουμένους που βρίσκονται σε ισραηλινές φυλακές ή κέντρα κράτησης χωρίς κατηγορία ή δίκη για παρατεταμένες χρονικές περιόδους.

Ο αριθμός των Παλαιστινίων κρατουμένων αυξάνεται καθώς οι Ισραηλινές δυνάμεις κατοχής συνεχίζουν να διεξάγουν εκστρατείες αυθαίρετων συλλήψεων, ενώ οι Παλαιστίνιοι κρατούμενοι στις ισραηλινές φυλακές εξακολουθούν να υφίστανται εκτεταμένες παραβιάσεις των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας τους.

Από τον Πόλεμο των Εξι Ημερών, 5 – 11 Ιούνη 1967, έχουν καταγραφεί και ταυτοποιηθεί 300 Παλαιστίνιοι πολιτικοί κρατούμενοι που έχασαν τη ζωή τους στις φυλακές. Από το 1967, 251 κρατούμενοι πέθαναν στις ισραηλινές φυλακές και από τον Οκτώβρη του 2023 άλλοι 49, με τελευταίο το 17χρονο παιδί Walid Ahmad από το Silwad που πέθανε από την πείνα τον Μάρτιο του 2025, όπως έδειξε η αυτοψία του.

Εκτός από τις κεντρικές φυλακές, οι κατοχικές δυνάμεις έχουν δημιουργήσει μια σειρά από ειδικά στρατόπεδα για την κράτηση κρατουμένων, ιδιαίτερα εκείνων από τη Γάζα. Αξιοσημείωτο μεταξύ αυτών είναι το στρατιωτικό στρατόπεδο Sde Teiman, το οποίο έγινε διαβόητο για εγκλήματα βασανιστηρίων και βιασμού, καθώς και η φυλακή Rakefet, το στρατιωτικό στρατόπεδο Anatot, το στρατόπεδο Ofer, το στρατιωτικό στρατόπεδο Naftali και το στρατιωτικό στρατόπεδο Menasha. Ωστόσο οι Παλαιστίνιοι ισχυρίζονται ότι μπορεί να υπάρχουν μυστικές φυλακές και στρατόπεδα κρυμμένα από το κοινό.

Κατά παράβαση του άρθρου 49 της 4ης Συνθήκης της Γενεύης, οι Παλαιστίνιοι κρατούμενοι μεταφέρονται βίαια έξω από τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη σε 22 φυλακές εντός του Ισραήλ και στερούνται το δικαίωμα επισκεπτηρίου, κατάλληλης ιατρικής περίθαλψης ενώ υφίστανται συστηματικά βασανιστήρια τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά.

Το Ισραήλ είναι η μόνη χώρα στον κόσμο στην οποία λειτουργεί στρατιωτικό δικαστήριο ανηλίκων αποκλειστικά για τα παιδιά των Παλαιστινίων ηλικίας έως 12 ετών.

Σε αναλογία 1 προς 5 από τις περιπτώσεις που καταγράφηκαν από τη Διεθνή Προστασία για τα Παιδιά, τα παιδιά των Παλαιστινίων, ηλικίας 12-17 ετών, που κρατούνται για ανάκριση από τον ισραηλινό στρατό κατοχής αναφέρεται ότι τέθηκαν σε απομόνωση.

Στην Έκθεση της Παλαιστινιακής Εταιρείας Κρατουμένων, της Επιτροπής Υποθέσεων Κρατουμένων και της Ένωσης Υποστήριξης Κρατουμένων και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Addameer καταγράφονται τα εξής στοιχεία:

Βασικά δεδομένα για τους Παλαιστίνιους πολιτικούς κρατούμενους (από τις αρχές Απριλίου 2026)

• Ο συνολικός αριθμός Παλαιστινίων και Αράβων πολιτικών κρατουμένων που κρατούνται σε ισραηλινές φυλακές κατοχής έχει ξεπεράσει τους 600 , αντικατοπτρίζοντας αύξηση 83% σε σύγκριση με τα στοιχεία πριν από τη γενοκτονία (5.250 άτομα).

• Περίπου το 50% όλων των Παλαιστινίων πολιτικών κρατουμένων κρατούνται χωρίς δίκη ή κατηγορία.

Γυναίκες

Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 86 γυναίκες κρατούμενες , συμπεριλαμβανομένων δύο ανηλίκων (κάτω των 18 ετών), και δύο γυναίκες που κρατούνταν πριν από τη γενοκτονία. Μεταξύ αυτών, 25 γυναίκες κρατούνται υπό «διοικητική κράτηση» χωρίς δίκη ή απαγγελία κατηγορίας.

Παιδιά

Περίπου 350 ανήλικοι κρατούνται, κυρίως στις φυλακές Όφερ και Μεγκίντο. Μέχρι το τέλος του 2025, 180 παιδιά είχαν τεθεί υπό «διοικητική κράτηση».

«Διοικητικοί κρατούμενοι»

• Αυτό αναφέρεται σε Παλαιστίνιους που συνελήφθησαν από την κατεχόμενη Δυτική Όχθη και κρατούνται χωρίς δίκη ή κατηγορία βάσει στρατιωτικής εντολής.

• Ο αριθμός έχει αυξηθεί δραματικά σε περισσότερους από 532 κρατούμενους , συμπεριλαμβανομένων γυναικών και παιδιών.

• Οι περισσότεροι είναι πρώην κρατούμενοι, μαζί με φοιτητές, δημοσιογράφους, δικηγόρους, μηχανικούς, γιατρούς, ακαδημαϊκούς, βουλευτές, ακτιβιστές, εργάτες και συγγενείς κρατουμένων ή μαρτύρων.

• Αυτό σηματοδοτεί μια αύξηση 168% (ή περίπου 2,7 φορές υψηλότερη ) από τους περίπου 1.320 ανθρώπους που κρατούνταν βάσει αυτής της στρατιωτικής εντολής πριν από την έναρξη της γενοκτονίας.

«Παράνομοι μαχητές»

• Αυτό αναφέρεται σε Παλαιστίνιους που συλλαμβάνονται από την κατεχόμενη Λωρίδα της Γάζας και κρατούνται χωρίς δίκη ή απαγγελία κατηγορίας βάσει του «Νόμου περί Παράνομων Μαχητών».

• Σύμφωνα με τις σωφρονιστικές αρχές, υπάρχουν 251 Παλαιστίνιοι που κρατούνται σε αυτήν την κατηγορία (εξαιρουμένων όσων κρατούνται σε στρατιωτικά στρατόπεδα).

Άρρωστοι κρατούμενοι

Ο αριθμός έχει αυξηθεί σημαντικά. Η συντριπτική πλειοψηφία υποφέρει από ασθένειες — είτε από προϋπάρχουσες παθήσεις, είτε από τραυματισμούς από δυνάμεις κατοχής, είτε από ασθένειες που έχουν αναπτυχθεί λόγω των ανθυγιεινών και σκληρών συνθηκών κράτησης, των βασανιστηρίων και της άρνησης ιατρικής περίθαλψης.

Ταυτοποιημένοι νεκροί Κρατούμενοι

Από την κατοχή του 1967, 326 Παλαιστίνιοι έχουν πεθάνει μέσα στο σωφρονιστικό σύστημα. Σε αυτούς συμπεριλαμβανονται 89 άνθρωποι από την έναρξη της γενοκτονίας στη Γάζα τον Οκτώβρη 2023. Αυτός ο αριθμός περιλαμβάνει μόνο όσους έχουν ταυτοποιηθεί. Δεκάδες από τη Γάζα παραμένουν αγνοούμενοι.

Κατακρατημένα νεκρά σώματα

Οι αρχές κατοχής παρακρατούν τα νεκρά σώματα 97 μαρτύρων Παλαιστινίων κρατουμένων, σημειώνοντας αύξηση άνω του 781% (περίπου 8,8 φορές υψηλότερη) σε σύγκριση με την περίοδο πριν από τη γενοκτονία, όταν παρακρατούνταν τα σώματα έντεκα νεκρών κρατουμένων.

Κρατούμενοι που κρατούνται από πριν από τις Συμφωνίες του Όσλο

• Μετά τις συμφωνίες ανταλλαγής κρατουμένων —πιο πρόσφατα τον Οκτώβριο του 2025— και την απελευθέρωση του κρατούμενου Ibrahim Abu Mukh μετά από 40 χρόνια κράτησης, οκτώ Παλαιστίνιοι που κρατούνταν πριν από τις Συμφωνίες του Όσλο παραμένουν πίσω από τα κάγκελα.

• Οι μακροβιότεροι μεταξύ τους είναι ο Ibrahim Bayadsa και ο Ahmad Abu Jaber, και οι δύο κρατούμενοι από το 1986.

• Δεκάδες Παλαιστίνιοι κρατούνται από την περίοδο της Αλ-Άκσα (Δεύτερης) Ιντιφάντα, οι οποίοι έχουν περάσει περισσότερα από 21 χρόνια σε φυλακές κατοχής. Αυτή η ομάδα περιλαμβάνει ορισμένους στρατιωτικούς ηγέτες, οι περισσότεροι από τους οποίους εκτίουν ποινές ισόβιας κάθειρξης.

• Μετά τις συμφωνίες ανταλλαγής, 118 Παλαιστίνιοι εκτίουν επί του παρόντος ισόβιες ποινές. Οι μεγαλύτερες σε διάρκεια καταδίκες: Αμπντουλάχ Μπαργούτι (67 φορές ισόβια) — Ιμπραήμ Χαμέντ (54 φορές ισόβια)

Μαζικές συλλήψεις στη Δυτική Όχθη από την έναρξη της γενοκτονίας στη Γάζα

Οι δυνάμεις κατοχής έχουν πραγματοποιήσει περισσότερες από 23.000 συλλήψεις στη Δυτική Όχθη και την Ιερουσαλήμ από την έναρξη της γενοκτονίας στη Γάζα το 2023.

• Αυτός ο αριθμός δεν αντιπροσωπεύει τον τρέχοντα αριθμό των κρατουμένων – περιλαμβάνει όσους εξακολουθούν να κρατούνται και όσους αφέθηκαν ελεύθεροι αργότερα.

• Καλύπτει κάθε άτομο που έχει συλληφθεί, είτε μέσω οργανωμένων στρατιωτικών επιδρομών σε σπίτια, σε στρατιωτικά σημεία ελέγχου, είτε μέσω εκείνων που αναγκάζονται να παραδοθούν υπό πίεση, είτε εκείνων που κρατούνται ως «όμηροι» για να πιέσουν ένα μέλος της οικογένειάς τους να παραδοθεί.

• Τα στοιχεία δεν περιλαμβάνουν τις χιλιάδες συλλήψεις που εκτιμάται ότι πραγματοποιήθηκαν από τις δυνάμεις κατοχής στη Λωρίδα της Γάζας, σημειώνοντας ότι πολλοί κρατούμενοι από τη Γάζα εξακολουθούν να υπόκεινται σε αναγκαστική εξαφάνιση.

Ο αριθμός των 23.000 συλλήψεων περιλαμβάνει:

• Πάνω από 700 συλλήψεις γυναικών.

• Περίπου 800 συλλήψεις παιδιών.

• Περισσότερες από 240 συλλήψεις δημοσιογράφων, με 43 ακόμη να βρίσκονται υπό κράτηση, ανάμεσά τους τρεις γυναίκες δημοσιογράφοι. Ένας δημοσιογράφος, ο Μαρουάν Χαρζάλα από τη Ναμπλούς, πέθανε στη φυλακή.

Αυτές οι εκστρατείες συλλήψεων συνοδεύονται από κλιμακούμενες παραβιάσεις, όπως σοβαρούς ξυλοδαρμούς μελών οικογενειών, ανάμεσά τους παιδιά, σκόπιμη και εκτεταμένη καταστροφή και βανδαλισμό σπιτιών, τρομοκρατικές επιδρομές και απειλές κατά των κρατουμένων και των οικογενειών τους, κλοπή αντικειμένων, προσωπικών αντικειμένων, χρημάτων και χρυσού, και εκτεταμένες ζημιές σε υποδομές – ειδικά στα στρατόπεδα προσφύγων Τουλκαρέμ και Τζενίν.

Επιπλέον, οι δυνάμεις κατοχής έχουν πραγματοποιήσει αμέτρητες εκτελέσεις στο πεδίο, συμπεριλαμβανομένων εκτελέσεων εναντίον μελών οικογενειών κρατουμένων, και έχουν εντείνει τις ανακρίσεις στο πεδίο που επηρεάζουν χιλιάδες ανθρώπους σε όλη τη Δυτική Όχθη και τη Γάζα.

Με αφορμή την Ημέρα του Παλαιστίνιου Κρατούμενου – 17 Απρίλη, η Παλαιστινιακή Εταιρεία Κρατουμένων, η Επιτροπή Υποθέσεων Κρατουμένων και η Ένωσης Υποστήριξης Κρατουμένων και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Addameer, αναδεικνύουν τα άμεσα αιτήματα και τις βασικές απαιτήσεις του αγώνα του Παλαιστινιακού λαού σχετικά με τους Παλαιστίνιους που εξακολουθούν να βρίσκονται στις Ισραηλινές φυλακές:

• Ενεργοποίηση της αρχής της παγκόσμιας δικαιοδοσίας για τη δίωξη όσων εμπλέκονται σε πράξεις βασανιστηρίων, εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράττονται εναντίον κρατουμένων.
• Αναστολή κάθε μορφής διπλωματικής, στρατιωτικής, οικονομικής και ακαδημαϊκής συνεργασίας με την κατοχή μέχρι να συμμορφωθεί πλήρως με το διεθνές δίκαιο.
• Διακοπή της αλληλεπίδρασης με την Κνεσέτ και τα δικαστήρια της κατοχής ως ρατσιστικούς θεσμούς και εργασία για την απομόνωσή τους σε διεθνές επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης της απόρριψης της συμμετοχής τους σε διεθνή κοινοβούλια και συνδικάτα.
• Διασφάλιση της άμεσης και άνευ όρων απελευθέρωσης όλων των Παλαιστινίων πολιτικών κρατουμένων, συμπεριλαμβανομένου του τερματισμού της πολιτικής της διοικητικής κράτησης και της διάλυσης του στρατιωτικού δικαστικού συστήματος.
• Πλήρης συνεργασία με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, υποστήριξη των ερευνών του και εκτέλεση ενταλμάτων σύλληψης κατά όσων ευθύνονται για διεθνή εγκλήματα.
• Δυνατότητα επισκέψεων κρατουμένων και παρακολούθησης των συνθηκών κράτησής τους από τη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού χωρίς περιορισμούς.

Κινητοποιήσεις των Παλαιστινίων για την Ημέρα του Παλαιστίνιου Κρατούμενου

Κινητοποιήσεις για την Ημέρα του Παλαιστίνιου Κρατούμενου οργάνωσαν οι Παλαιστίνιοι με συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις σε όλη τη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας, ζητώντας την κατάργηση ενός ισραηλινού νόμου που επιτρέπει την εκτέλεση Παλαιστινίων κρατουμένων.

 imerodromos.gr 

–