“Η υστεροφημία ενός λαού κατακτάται” / γράφει η Νικολέτα Θάνου

31/07/2026, 22:17

Ήρθαν ντυμένοι «φίλοι» αμέτρητες φορές οι εχθροί μου το παμπάλαιο χώμα πατώντας / Και το χώμα δεν έδεσε ποτέ με τη φτέρνα τους

«Τό Ἄξιον Ἐστί» Ψαλμός Ζ (ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ)

Είναι σημαντική η υστεροφημία ενός λαού; Είναι σημαντικός ο τρόπος που δρα ή αντιδρά απέναντι στα τέρατα που η κάθε εποχή στήνει εμπρός του; Και τι είναι τέλος πάντων τα μνημεία; Είναι απλώς περιουσιακά στοιχεία με οικονομική αξία ή αποτελούν ζωντανές μαρτυρίες της συλλογικής μας ταυτότητας; Ίσως εκείνοι που αντιμετωπίζουν την πολιτιστική κληρονομιά ως ένα ακόμη αναπτυξιακό εργαλείο να πιστεύουν ότι υπηρετούν τις ανάγκες της εποχής ή της χώρας που τους φιλοξενεί, ωστόσο ο αμοραλισμός του όλου εγχειρήματος έγκειται στην προσβολή του συλλογικού αισθήματος, το οποίο παραβλέπεται με τρόπο επιδεικτικά προκλητικό. Από τέτοια διαβήματα δεν παράγεται ήθος, αλλά κάθε μορφή απαξίας, η οποία μελλοντικά θα μολύνει την παιδεία, τη μνήμη, την ελευθερία… τον ίδιο τον άνθρωπο. Στην ουσία η εκποίηση δεν αφορά την πολιτιστική μας κληρονομιά, αλλά τις αξίες εκείνες που μας επιτρέπουν να την αναγνωρίζουμε ως κάτι ανεκτίμητο…

Και σε αυτό ακριβώς το σημείο αναδύεται μια διαφορετική μορφή τύφλωσης ^.η αδυναμία να δούμε πέρα από τη στενή πραγματικότητα του παρόντος. Αυτός ο άνθρωπος, λοιπόν, ο άνθρωπος του παρόντος που θηλάζει ευτυχία με το σταγονόμετρο στην αγκαλιά της μητέρας κρατομηχανής – παρηγορήτρας, καλείται να πάρει θέση. Όπως θα λέγαμε κι εμείς οι φιλόλογοι, καλείται να τοποθετηθεί. Εξάλλου, χωρίς θέση, άποψη, γνώμη…πείτε το όπως θέλετε, είμαστε ανύπαρκτοι πολιτικά και υπαρξιακά.

Μέχρι στιγμής, όμως, παρόλο που η κατάσταση είναι σαφής και καθόλου συγκεχυμένη, παρατηρείται μια εκκωφαντική σιωπή κυρίως από πλευράς του ακαδημαϊκού και πνευματικού κόσμου για την άρτια –θα ήταν ζηλευτή ακόμα και από τον Έλγιν – ενορχηστρωμένη εκποίηση του πολιτιστικού πλούτου της χώρας. Μια σιωπή ως φυσικό επακόλουθο μιας έκπτωτης ηθικής και μιας πνευματικής βραδύτητας που δε μεταβολίζει τις πλάνες με τις οποίες συντηρείται μια ήδη ανορεκτική και φθίνουσα εθνική υπόσταση.

Η σύγχρονη κουλτούρα πάσχει από «αφθονία επηρμένων χασομέρηδων» και «κομματιασμένων ανθρώπινων φύσεων» (Νίτσε, ) που οδηγούν σε δυσπλασίες μη συμβατές με ό,τι αποκαλούμε εθνική ταυτότητα, συλλογική αξιοπρέπεια και ιστορική συνέχεια. Έννοιες πραγματικά δύσπεπτες για τον πολίτη που έχει πάψει να αισθάνεται δημιουργός της Ιστορίας του και έχει περιοριστεί στο ρόλο του θεατή εγκλωβισμένος στη λογική της επιβίωσης και των ενστίκτων… ό,τι κι αν συνεπάγεται αυτό για την εξέλιξη του πολιτισμού και του ανθρώπινης νοημοσύνης γενικότερα.

Η υστεροφημία μας δε θα εξαρτηθεί από όσα παραλάβαμε, αλλά από όσα κληθήκαμε να διαφυλάξουμε. Η Ιστορία δε θα μας καταδικάσει για όσα χάσαμε, αλλά για όσα δεν τολμήσαμε να υπερασπιστούμε. Κάποτε οι πρόγονοί μας έχτιζαν ναούς για να νικήσουν το χρόνο.. και τα κατάφεραν. Σήμερα εμείς, ως «κληρονόμοι πουλιών» (Μ. Σαχτούρης – Ο Ελεγκτής) δεν απειλούμαστε από τον χρόνο, αλλά από μια άνευ προηγουμένου α-λαλία που πολλές φορές είναι η πιο ανεπαίσθητη μορφή λήθης, η πιο ηχηρή μορφή χαύνωσης και ανελευθερίας…

Ν.Θ. 31 -7-2026

Αποχαιρετώντας τον Ιούλιο και ό,τι μας πληγώνει

ΠΡΟΣΕΧΩΣ… ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

–