«Βέροια: Λαϊκό θέατρο στην ιστορική συνοικία της Κυριώτισσας» / γράφει η Ειρήνη Δασκιωτάκη

Εδώ και αρκετά χρόνια, στην ιστορική γειτονιά της Κυριώτισσας, στη Βέροια, στη γραφική της πλατεία, σε απόσταση αναπνοής από το βυζαντινό μνημείο του οσίου Βλασίου, ανάβουν οι φωτιές παραμονή του Αϊ Γιάννη του Κλήδονα.

Το δικό μας μεσοκαλόκαιρο που συμπίπτει πάνω-κάτω με το Θερινό Ηλιοστάσιο.

Φέτος η βροχή άλλαξε τη ρότα αυτής της εκδήλωσης…

Την Τρίτη της 23ης Ιουνίου, και ενώ ήταν όλα έτοιμα και οργανωμένα, η επιδείνωση του καιρού ακύρωσε την εκδήλωση…

Γρήγορα μαζεύτηκαν οι καρέκλες κι έτρεξαν όλοι οι συντελεστές στο φιλόξενο σπίτι της Μαίρης και του Γιάννη, μέχρι να περάσει η μπόρα.

Και πάλι όμως, την Παρασκευή της 26ης Ιουνίου, μία ακόμη καλοκαιριάτικη μπόρα είχε στήσει καρτέρι κι επίτηδες λες, παίζοντας με τη δύναμή της, ακύρωσε για δεύτερη φορά το άναμμα της φωτιάς…

Αυτής της φωτιάς του εξαγνισμού και της κάθαρσης που όλοι περιμένουν εναγωνίως να υψώνεται καίγοντας τα μαγιάτικα στεφάνια.

Μαγεύονται στην όψη της και όλοι περιμένουν στη σειρά, επιταχύνοντας από απόσταση το βήμα τους, να περάσουν από  πάνω της αλώβητοι.

Γι’ αυτό οι περισσότεροι περιμένουν να καταλαγιάσει λιγάκι να γίνει πιο φιλική…

Χαρούμενα, αναψοκοκκινισμένα, πρόσωπα, γέλια, επευφημίες και οι λέξεις: «προσοχή, προσέξτε» συνοδεύουν αυτή την τελετουργία στην οποία τα παιδιά δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό.

H Κυριώτισσας Ουτοπία (Κίνηση Πολιτών Κυριώτισσας), χρόνια τώρα δεν ξεχνά αυτούς που αφήσαν το αποτύπωμά τους σ’ αυτήν τη γειτονιά…

Σαν ένα μνημόσυνο αυτή η θεατρική παράσταση του καλοκαιριού, που πολλοί περιμένουν με ανυπομονησία, πιστοί πάντα στο ραντεβού τους.

Αφιερωμένη στους ανθρώπους που έζησαν εκεί κάποτε κι έφυγαν, αφήνοντας όμως παρακαταθήκη, το βεργιώτικο ιδίωμα, τα ήθη και έθιμά τους, ιστορίες κι αφηγήματα, μουσική και τραγούδια…

Tην Παρασκευή το βράδυ ο καιρός, καλός και προσεκτικός θεατής, περίμενε μέχρι να τελειώσει η θεατρική παράσταση που είχε τον τίτλο: «Η πυργιά τ’ς θχειας τ’ς Πηρζής»

Η αείμνηστη Βούλα Χατζίκου, και το βιβλίο της «Βεργιώτικες Ιστορίες», δίνουν το έναυσμα για την δημιουργικότητα της πολιτιστικής ομάδας.

Η Μαίρη Τσίγκα, επιλέγει μία βεργιώτικη ιστορία, πάνω στην οποία στηρίζει το σενάριο της…

Ο Γιάννης Καισαρίδης αναλαμβάνει τη σκηνοθεσία…

«Η πυργιά τ’ς θχειας τ’ς Πηρζής» είναι μία ηθογραφία, μιας εποχής όπου τα μέσα ήταν λιγοστά, και η  γιατρειά των ανθρώπων στηριζόταν σε ιλιάτσια και μαγικά φίλτρα…

Τις λύσεις έδιναν συνήθως γυναίκες έξυπνες, με γνώσεις που στηρίζονταν στην προφορική παράδοση και  στην εμπειρία τους από τη χρήση υλικών του φυσικού περιβάλλοντος, προσέχοντας και τα σημάδια του καιρού που άλλοτε ήταν ευνοϊκά κι άλλοτε δυσοίωνα …

Γνώριζαν οι γυναίκες αυτές πόσο σημαντική ήταν για τους απλούς ανθρώπους η ψυχολογία και η πίστη στο  ότι θα γίνουν σίγουρα καλά…

Έτσι και στη θεατρική παράσταση της Παρασκευής…

Τέσσερις γυναίκες,  η Φωτένια( Μαρία Τσέκα), η Λέγκα( Χρυσούλα Μούμογλου), η Παρασκευούλου( Μαίρη Τσίγκα) και η θχεια η Πηρζή (Αργύρης Μπουρντένας), και ένα 17χρονο κορίτσι(Ιωάννα Κατσιγιάννη), κεντάνε πάνω στον καμβά του παρελθόντος, λέξεις και εικόνες με μεγάλη επιτυχία…

Πώς να ξεχάσει κανείς το πέσιμο,  αυτό το αριστουργηματικό πέσιμο της θχειας Πηρζής, που δείχνει τον ανυπόφορο πόνο που της προκαλεί το σπυρί που έχει εγκατασταθεί για μέρες στα οπίσθια. Αργά και μεθοδικά καταρρέει στο πάτωμα με το κεφάλι σκυμμένο μπροστά, από τον πόνο…

Ένα έντονο ξάφνιασμα για τους θεατές που στην αρχή τρομάζουν κι αμέσως μετά ενθουσιάζονται και γελούν.

Η υπερβολή χαρακτηρίζει το λαϊκό θέατρο που αναβιώνει πρόσωπα του περιβάλλοντος, παρελθόντος και παρόντος.

Η θχεια η Πηρζή είναι μαλωμένη με την αδερφή της τη Φωτένια, που όμως κατέχει το μυστικό της γιατριάς της…

Η Φωτένια, μπροστά σε ένα τραπέζι με ένα γουδοχέρι και διάφορα άλλα σκεύη που περιέχουν πολλά και περίεργα πράγματα, όπως αυγά δεντρογαλιάς, ουρές σαύρας, ποντικόλαδο, κι άλλα, φτιάχνει τα ιλιάτσια της, τα ματζούνια της, τα μαγικά της φίλτρα…

«Στα όρη στα άγρια βουνά… Φτου φτου, φτου!»

Μονολογεί κοιτάζοντας στο σύμπαν, απλώνοντας τα χέρια, εκστασιασμένη…

Να φύγει το κακό και η  βασκανία.

Κι έρχεται ο πρώτος ασθενής…

Η Λέγκα η  καημένη, που έχει  το πονεμένο της χέρι δεμένο με πανιά και αυτό έχει βρωμίσει όπως θα δηλώσει αργότερα η Φωτένια, βλέποντάς το…

Η Λέγκα είναι αυτή που θα της φέρει και το υλικό που δεν έχει και είναι πολύ σημαντικό. Το σκόρδο!

Όμως φοβάται και δεν την εμπιστεύεται.
Προτιμάει να πάει στην αντίζηλό της, την Ανθούλα, που είναι μισή γιατρός…

Η Φωτένια, ενίσταται, εξοργίζεται και λέγει:
«Αν αυτή είναι μισή γιατρός, εγώ είμαι ολόκληρος γιατρός», και της παίρνει το χέρι σχεδόν με το ζόρι. Η Λέγκα αντιδρά και φωνάζει σκεπτόμενη  τον πόνο που θα τραβήξει.

Η Χρυσούλα μας μεταφέρει την αίσθηση του πόνου και του φόβου που δεν την αφήνει να δει την αλήθεια!

Είναι κάτι απίστευτο.

Ζεις στο παρελθόν, έχοντας όμως τις εμπειρίες και τη γνώση του σύγχρονου ανθρώπου που αναζητά την επικοινωνία αυτής της ξεγνοιασιάς,  της γειτονικής συνύπαρξης κι αλληλεγγύης…

Η Λέγκα θεραπεύεται…

Όμως το πρόβλημα το μεγάλο το έχει η θχεια η Πηρζή…

Δεν μπορεί να καθίσει, δεν μπορεί να κοιμηθεί, δεν μπορεί να περπατήσει καλά.

Άμα πώς να πάει στην αδερφή της που είναι μαλωμένες;

Η Φωτένια πάλι αρχίζει και αναλογίζεται πώς θα μεταλάβει που μάλωσε με την αδερφή της;

Αμαρτία μεγάλη!

Τη λύση θα τη δώσει η πανέξυπνη διαμεσολαβήτρια Παρασκευούλου…

Αυτή θα πείσει την Πηρζή να πάνε στη Φωτένια μαζί για να γίνει καλά…

Προηγείται μία σκηνή ξεκαρδιστική όπου η θχεια η Πηρζή για να γιατρέψει τον πόνο της, κάνει ό,τι κάναν παλιά οι άνθρωποι που έλεγαν με βεβαιότητα: «Πιες λίγου ρακί, πιες λίγου τσίπουρου να σι πιράσ’ ου πόνος…»

Ξεκινάει το πιοτί η θχειά,  δεν επηρεάζεται από το ποτό, έτσι λέει, γιατί όλο πάει  κατευθείαν στο σπυρί.

Η  Παρασκευούλου όμως αρχίζει και χάνει την ισορροπία της, αλλά βρίσκει το κέφι της.

Τρεκλίζοντας σχεδόν, κατεβαίνουν τη σκάλα αγκαζέ για να πάνε στην… γιατρό.

Για να μην τα πολυλογώ, φτάνουν στην Φωτένια, η Φωτένια πιστεύει πως έγινε θαύμα, που βλέπει την αδερφή της και αρχίζει η καθοριστική σκηνή.

Είναι εκείνη η στιγμή που πρέπει να δείξει η Πηρζή το σπυρί στην αδερφή της..

Κοιτάζει τον κόσμο ντροπαλή ξανά και ξανά σα να μας λέει, συγνώμη για αυτό που θα δείτε…

Η Παρασκευούλου της σηκώνει προσεκτικά κι αργά, το φόρεμα.

Και τότε φαίνεται το τεράστιο σπυρί στο κέντρο του πισινού της.

Πολύ πετυχημένο σκηνοθετικό εύρημα!

Το πρόσωπο της Λέγκας, γιατί ήρθε κι η Λέγκα σε λίγο και της Παρασκευούλους, πολύ εκφραστικά .

Τρόμος, αηδία, συγκρατημένο γέλιο, κλεφτές ματιές.

Το βλέμμα της Παρασκευούλους, γεμάτο διακυμάνσεις που προκαλούν γέλιο.

Οι θεατές γέλασαν με την ψυχή τους βλέποντας το σπυρί, καθώς είναι σκυμμένος ο Αργύρης και του έχουνε ανασηκώσει το μακρύ του φόρεμα. ..

Να μία γκροτέσκο έκφραση του θεάτρου, που χαρακτηρίζει το λαϊκό θέατρο και την commedia dell arte.

Η Φωτένια έδωσε τη συνταγή με σοβαρότητα και πλήρη ανάλυση, αλλά στο αυτί της αδερφής της, με… πάσαν επιφύλαξιν!
Μην τυχόν και τα ακούσει η Παρασκευούλου και της πάρει το… επάγγελμα!

Στη συνέχεια πρέπει να φτιάξει μία πυργιά!
Αυτό είναι το γιατρικό.

Ένα από τα βασικά υλικά το αλεύρι και το μέλι…

Η Πηρζή στο σπίτι τα έχει ετοιμάσει όλα, αλλά κάτι θέλει ακόμη να πάρει για να ολοκληρώσει τη συνταγή και φεύγει για λίγο.

Εμφανίζεται η νεαρή κόρη της.

Βλέπει πάνω στο τραπέζι κάτι δελεαστικό…

Έρχεται κοντά για να δει!

Αμάν η μάνα της έφτιαξε μπαλτζέ και τρελαίνεται γι’ αυτόν!  Ή μήπως χαλβά;

Χαρούμενη για την έκπληξη κάθεται και τον τρώει…

Πολύ πειστική η έφηβη Ιωάννα!

Εμφανίζεται η μάνα της, τη βλέπει και τρελαίνεται.

«Τι έκαμες κόρη μ’;»

Και εκείνη την ώρα, καθώς πάνω στα νεύρα της κάνει έντονες κινήσεις, σπάει το σπυρί και γιατρεύεται.

Και τελειώνει το θεατρικό με τον αυτοσχεδιασμό του Αργύρη που αναφωνεί χαρούμενος:
«Τώρα έγινα καλά!
«Μπορώ να καθίσω, μπορώ να περπατήσω, μπορώ να τρέξω, μπορώ και να χορέψω!!»

Κι άρχισε και ο χορός και το τραγούδι εν μέσω χειροκροτημάτων και κερασμάτων που συμπλήρωσαν αυτή τη γιορτή για άλλη μία φορά…

Βέβαια δεν άναψαν οι φωτιές…

Το καλοκαίρι έχει κι άλλη δουλειά να κάνει.

Να βρέχει κάπου κάπου, να ποτίζει τα χωράφια και τη γη.

Να αλαφραίνει τη ζέστη.

Μπορεί να μην άναψαν οι φωτιές, αλλά όποιος θέλει, έχει διάθεση και μπορεί, πάντα θα έχει μία φωτιά αναμμένη μέσα του, φωτιά του εξαγνισμού και της κάθαρσης για κάθε κακό.

καλή εβδομάδα με υγεία!

Ει. Δα.

–

Φαρέτρα