Μια εξαιρετικά σπάνια αρχαιολογική ανακάλυψη έρχεται από την Αίγυπτο, όπου ερευνητές εντόπισαν ελληνικό πάπυρο με απόσπασμα από την «Ιλιάδα» του Ομήρου σε μούμια ηλικίας περίπου 1.600 ετών.
Το εύρημα προέρχεται από τον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Οξυρύγχου, στη σημερινή Αλ Μπαχνάσα, περίπου 160 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Καΐρου. Η μούμια ανακαλύφθηκε κατά τη διάρκεια ανασκαφών που πραγματοποιήθηκαν στα τέλη του 2025 από την Αρχαιολογική Αποστολή της Οξυρύγχου, με τη συμμετοχή ερευνητών του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο πάπυρος είχε τοποθετηθεί σκόπιμα πάνω στη μούμια ως μέρος της ταφικής διαδικασίας. Αυτό που καθιστά την ανακάλυψη ιδιαίτερα σημαντική είναι ότι πρόκειται για την πρώτη γνωστή περίπτωση κατά την οποία ένα ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο ενσωματώθηκε σε ταφικό πλαίσιο κατά τη διαδικασία της μουμιοποίησης.
Μέχρι σήμερα, οι περισσότεροι ελληνικοί πάπυροι που έχουν βρεθεί σε παρόμοια συμφραζόμενα περιείχαν μαγικά, θρησκευτικά ή τελετουργικά κείμενα. Η παρουσία ενός αποσπάσματος από ένα από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας αποτελεί μια μοναδική εξαίρεση.
Το απόσπασμα της «Ιλιάδας»
Μετά την αποκρυπτογράφηση του παπύρου, οι παπυρολόγοι διαπίστωσαν ότι το κείμενο προέρχεται από τη Β΄ Ραψωδία της «Ιλιάδας», γνωστή και ως «Κατάλογος των Νεών» ή «Κατάλογος των Πλοίων».
Στο συγκεκριμένο τμήμα του έπους, ο Όμηρος καταγράφει αναλυτικά τις ελληνικές δυνάμεις που συμμετείχαν στην εκστρατεία εναντίον της Τροίας, απαριθμώντας τους αρχηγούς, τις πόλεις προέλευσής τους και τα πλοία που διέθεταν.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το απόσπασμα δεν σχετίζεται με τον Δούρειο Ίππο, όπως αναφέρθηκε σε ορισμένες πρώτες δημοσιεύσεις, καθώς το συγκεκριμένο επεισόδιο δεν περιγράφεται στην «Ιλιάδα», αλλά σε μεταγενέστερες παραδόσεις του Τρωικού κύκλου.
Γιατί είναι σημαντική η ανακάλυψη
Η ανακάλυψη προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την πολιτισμική αλληλεπίδραση ανάμεσα στον ελληνικό και τον αιγυπτιακό κόσμο κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.
Παράλληλα, δείχνει ότι τα ομηρικά έπη εξακολουθούσαν να διαβάζονται, να αντιγράφονται και να κατέχουν ιδιαίτερη θέση στην πνευματική ζωή της εποχής, ακόμη και αιώνες μετά τη σύνθεσή τους.
Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι η επιλογή ενός αποσπάσματος από την «Ιλιάδα» για χρήση σε ταφικό πλαίσιο δεν ήταν τυχαία και ενδέχεται να συνδεόταν με συμβολικές ή πολιτισμικές αντιλήψεις που δεν έχουν ακόμη πλήρως κατανοηθεί.
Το εύρημα αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω μελέτης, καθώς οι ειδικοί επιχειρούν να φωτίσουν τον ακριβή λόγο για τον οποίο ένα από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά έργα της αρχαιότητας βρέθηκε να συνοδεύει έναν νεκρό στο τελευταίο του ταξίδι.