“Στέφανος Ληναίος: Ρομαντικός μέχρι την τελευταία υπόκλιση” / γράφει ο Νεκτάριος Κωνσταντινίδης

Θα θυμάμαι για πάντα την πατρική τρυφερότητα της φωνής του στις κασέτες του «Άμπρα Κατάμπρα» με αφηγήσεις παραμυθιών από αγαπημένους ηθοποιούς. Θα θυμάμαι για πάντα τον Ρότζερ από την «Ωραία μου Κυρία» και τον Φον Τραπ από τη «Μελωδία της ευτυχίας» δίπλα στην Αλίκη Βουγιουκλάκη. Κι έπειτα την πρώτη μου γνωριμία με σπουδαίους θεατρικούς συγγραφείς μέσα από παραστάσεις του που μας δίδαξαν να αναζητάμε το νόημα πίσω από τις λέξεις. Πώς να ξεχάσεις τον Πιτού από τη «Ζωή της Σάρας Μπερνάρ» και τον Τζεννάρο από τους «Εκατομμυριούχους της Νάπολης» του Εντουάρντο Ντε Φιλίππο στο Εθνικό Θέατρο; Πώς να στριμώξεις έναν αιώνα σε αυτό το μικρό κομμάτι χαρτί;

Καλλιτέχνης, πολιτικός, διανοούμενος, ο Στέφανος Ληναίος ανήκε στη γενιά που αντιλαμβανόταν την Τέχνη ως αδιαίρετο κομμάτι της πολιτικής και κοινωνικής ευθύνης. Για εκείνον, το θέατρο δεν ήταν πρόσχημα ούτε χώρος ναρκισσιστικής ενασχόλησης και εντυπωσιασμού, αλλά ζωντανός οργανισμός δημοκρατικού διαλόγου.

Ο Ληναίος υπηρέτησε πολύπλευρα τον λόγο με ευγένεια και νηφαλιότητα που πήγαζε από βαθιά εσωτερική καλλιέργεια. Αφήνει πίσω του πλούσια παρακαταθήκη θυμίζοντάς μας πως η πραγματική καταξίωση δεν κρύβεται στους προβολείς της δημοσιότητας αλλά στην αθόρυβη, συνεχή και έντιμη προσφορά στον συνάνθρωπο.

Κεντρικός άξονας της διαδρομής του υπήρξε η αδιάρρηκτη σύμπνοια με τη σύντροφό του, την ηθοποιό Έλλη Φωτίου. Μαζί μετέτρεψαν τη σκηνή του Θεάτρου «Άλφα» σε εργαστήριο δημοκρατίας και αισθητικής εγρήγορσης, αποδεικνύοντας πως η συλλογική δημιουργία μπορεί να αποτελέσει ανάχωμα στην πνευματική ευτέλεια.

Ο Στέφανος Ληναίος (καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Διονύσιου Μυτιληναίου) σπούδασε στη Δραματική Σχολή Σωκράτη Καραντινού, το Πάντειο Πανεπιστήμιο και τη Θεατρική Σχολή R.A.D.A. του Λονδίνου (υποκριτική και σκηνοθεσία). Πρωτοεμφανίστηκε στο σανίδι το 1950 με τον θίασο Κώστα Μουσούρη. Ακολούθησαν αμέτρητες συνεργασίες με μεγάλα ονόματα του θεάτρου σε έργα ρεπερτορίου. Αναφέρουμε ενδεικτικά τον Δημήτρη Μυράτ, τον θίασο Ντίνου Ηλιόπουλου, τον Μίμη Φωτόπουλο, το Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο του Μάνου Κατράκη, την Τζένη Καρέζη, την Κατερίνα Ανδρεάδη, την Μάρω Κοντού, τον Νίκο Ρίζο και τη Βίλμα Κύρου.

Ως γενικός γραμματέας του Σ.Ε.Η. ο Ληναίος αγωνίστηκε με σθένος για τα δικαιώματα των συναδέλφων του. Ήταν ιδρυτικό μέλος του πρωτοποριακού θιάσου «Δωδέκατη Αυλαία» και του εταιρικού θιάσου «Άρμα Θεάτρου», διευθύνων σύμβουλος του Δημοτικού Ραδιοσταθμού «Κύκλος», καθηγητής θεατρικής αγωγής στη Μαράσλειο Ακαδημία και συγγραφέας διηγημάτων, άρθρων και μελετών όπως το «Αυριανό Θέατρο» και «Αγώνες και αγωνίες».

Υπήρξε «αετόπουλο» και ΕΠΟΝίτης, ιδρυτικό μέλος της Νεολαίας Λαμπράκη και έφορος ιστορικού αρχείου ΕΠΟΝ. Η Δικτατορία στην Ελλάδα τον ανάγκασε να αυτοεξοριστεί στο Λονδίνο όπου έλαβε μέρος στην τοπική αντιδικτατορική επιτροπή και προσέφερε με πολλούς τρόπους στον αντιδικτατορικό αγώνα. Δημιούργησε καλλιτεχνική ομάδα και μαζί με τη Φωτίου έδωσαν παραστάσεις σε πανεπιστήμια. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα το 1970 συνελήφθη και οι αρχές παρεμπόδιζαν συχνά την καλλιτεχνική του δραστηριότητα. Υπήρξε ακόμα ιδρυτικό μέλος και Γραμματέας της Συντονιστικής Επιτροπής του Εθνικού Συμβουλίου για τη διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών προς την Ελλάδα .

Ίδρυσε το «Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο» και αξίζει να σταθούμε στις εμβληματικές παραστάσεις του: «Επικίνδυνο φορτίο» του Κώστα Μουρσελά, «Καληνύχτα, Μαργαρίτα» του Γεράσιμου Σταύρου, «Οι κλειδοκράτορες» του Μίλαν Κούντερα, «Κορυδαλλός» του Ζαν Ανούιγ και την τεράστια μακρόχρονη επιτυχία των έργων του σπουδαίου Ντάριο Φο «Ένα τυχαίο ατύχημα» και «Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω».

Επί δημάρχου Μπέη ήταν υπεύθυνος για πολιτιστικά θέματα, έπειτα βουλευτής και γραμματέας πολιτισμού και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ.

Στον κινηματογράφο συμμετείχε μεταξύ άλλων στις ταινίες «Το οργανάκι», «Το κλοτσοσκούφι», «Μιας πεντάρας νιάτα», «Η Κόμισσα της φάμπρικας» και «Τα παιδιά της χελιδόνας». Στην τηλεόραση πρωταγωνίστησε σε θεατρικά έργα και έλαβε μέρος στις σειρές «Άνθρωπος δίχως πρόσωπο», «Θεατρίνα» και «Ετυμηγορία». Στο ραδιόφωνο έκανε πολυάριθμες θεατρικές εκπομπές και η φωνή του ακουγόταν σε σειρές όπως η «Πικρή, μικρή μου αγάπη». Εργάστηκε στο Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας και στο Ελληνικό Τμήμα του B.B.C.

Ο Στέφανος Ληναίος πίστευε ότι οι ρομαντικοί είναι εκείνοι που αλλάζουν τον κόσμο και «έφυγε» έχοντας αποδείξει πως η μεγαλύτερη επανάσταση είναι να παραμείνεις ρομαντικός μέχρι την τελευταία σου υπόκλιση.

Φωτο: Eurokinissi

Πρώτη δημοσίευση: epohi.gr

–