"Χρήστος Κάκαλος. Ο γέρο-αητός του Ολύμπου" γράφει ο Σωτήρης Μασταγκάς

Γράφει ο Σωτήριος Δ. Μασταγκάς

Το κείμενο που ακολουθεί είναι κα­τα­­χω­ρισμένο στην εφημερίδα ΦΩΣ της Θεσσαλονίκης, στις 13-6-1939. Προκύπτει αμερολήπτως ότι κατά τη δεκαετία του 1930 ο Κάκαλος είχε καθιερωθεί ως ο κλειδοκράτορας του μυθικού  βουνού, ως ο αγέραστος εραστής της κορυφής. Το υποδηλώνει και ο τίτλος του άρθρου της εφημερίδας: «ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΕΣ ΦΥΣΙΟ­ΓΝΩ­ΜΙΕΣ. ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΚΑΛΟΣ. Ο γέρο - αητός του Ολύμπου. Αν ο Όλυμπος κατεκτήθη, αυτό δεν έγι­νε χωρίς αυτόν».

---------------------

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΕΣ ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΕΣ

Χρήστος Κάκαλος. Ο γέρο-αητός του Ολύμπου

Αν ο Όλυμπος κατεκτήθη, αυτό δεν έγινε χωρίς αυτόν

Χρήστος Κάκαλος - Φωτογραφία Fred Boissonnas

Παρατίθεται αυτολεξεί το κείμενο.

"Λίγα χρόνια πριν, αν έλεγε κανείς σε κάποιον πως θα πήγαινε στις κορυφές του Ολύμπου, το ολι­γώ­τερο που είχε να πάθη ήταν να τον πάρουν για τρε­λό. Πιο απλά μπορούσαν να του εξηγήσουν πως το ανέβασμα εκεί επάνω δεν ήταν δουλειά του καθε­νός. Αητοί μονάχα, προνομιούχοι, μπορούσαν να πε­τούν εκεί επάνω και να κάνουν τις φωληές τους στα βρά­χια της κορυφής, στον Μύτικα. Απάτητο ήταν το βου­νό. Και η κλεφτουργιά ακόμα σεβόταν τον τόπο, όπου ο θρύλος ήθελε τους ωραίους Ολύμπιους θεούς θρο­­νιασμένους. Κάτι σπηλιές βρεθήκανε και χρησι­μο­ποι­ούνταν για καταφύγια και μέσα στα φαράγγια σπά­νια ακούγονταν τα κουδουνίσματα των γιδοπρό­βα­των και τα μουγκρίσματα των ταυριών. Καλογέροι τολ­μηροί και ξυλοκόποι του μοναστηριού του Αγίου Διο­νυσίου αποτολμούσανε ανόδους. Ως ένα σημείο. Φο­βούνταν τις παγίδες που στήνανε τα χιόνια που σαπίζανε και λυώνανε από κάτω, κρατώντας μια λε­πτή αστραφτερή κρούστα πάνωθέ τους.

Μια μέρα όμως, εκεί κατά το 1913, ένας Λιτο­χωρινός, ο Χρήστος Κάκαλος, πήρε τον δρόμο για την κορφή. Έφθασε κι' επάτησε τ' απάτητα χώματα. Πρώτος αλπινιστής και ορειβάτης στον τόπο του. Τότε δεν υπήρχεν ακόμη καμμιά ορειβατική ορ­γά­νω­ση. Κάτι φαντασμένοι ξένοι ροβολούσαν στις πλα­γιές και αναζητούσαν έναν οδηγό, που θα τους ανέ­βα­ζε στην κορυφή του Ολύμπου. Το έργον αυτό ανέ­λαβεν ο Χρήστος Κάκαλος. Μονοπάτι για μονοπάτι δεν του έμεινε κρυφό. Έμαθε και την τελευταία πτυ­χή του δά­σους. Τα φαράγγια, οι γκρεμνοί, οι χαλά­στρες, οι κοί­τες των νεροσυρμών, τα χιονοστοιβάγ­μα­τα, οι σπη­λιές, δεν του ήταν άγνωστα. Όπου βρυσούλα και τό­πος για ξαπόσταμα, όπου στασιά για θέα ήταν γνω­στή στον Χρήστο Κάκαλο. Μέσα στην νύχτα μπο­ρού­σε να πάρη το στρατί και να οδηγήση με ασφά­λεια τους ορειβάτες ως επάνω, στην υψηλότερη κορυφή.

Χρήστος Κάκαλος, 93χρονων και Κώστας Ζολώτας - Η τελευταία ανάβαση

Για την εποχή εκείνη τα πράγματα δεν ήταν και τόσο απλά. Κοντά σ' όλες τις δυσκολίες ήταν και η κλε­φτουργιά. Όποιος – όποιος δεν πήγαινε εκεί στην ερη­μιά του δάσους. Ο Κάκαλος περνούσε το βραχύ­κα­­νο στον ώμο και τραβούσε μπροστά. Είναι γεγο­νός και μαρτυριέται από όλους: Κανένα δυσάρεστο δεν συνέβη ποτές στους ανθρώπους που ωδηγούσεν ο Κάκαλος στα κορυφάδια, ανάμεσα απ' τα πυκνο­φυ­­τευμένα ρόμπολα, τα χαριτωμένα αυτά έλατα, που μόνο στον Όλυμπο φυτρώνουν, ξυστά απ' τους γκρε­μνούς, επάνω απ' τις χαράδρες μέσα απ' τις οποίες πολύβοη ανεβαίνει η φοβερά των ποταμιών προς τα επάνω.

Τα χρόνια περάσανε. Ήλθε μια μέρα ένας ξένος, ο Μπουασσονά. Βρήκε τον Κάκαλο και μαζύ του ανέ­βηκε στον Όλυμπο. Πήρε φωτογραφίες, κράτησε ση­μειώσεις και σαν γύρισε στον τόπο του ο ξένος έβγαλε ένα βιβλίο: Ο τουρισμός στην Ελλάδα. Στις σε­λίδες τού βιβλίου αυτού μιλούσε με ενθουσιασμό για τον Όλυμπο, για τον Κάκαλο. Και άλλοι ξένοι ήλ­θ­αν. Οι Έλληνες ορειβάται αρχίσανε να πηγαίνουν στον Όλυμπο. Ένας ζωγράφος βρήκε μια σπηλιά και την έκαμε καταφύγιο δικό του και των άλλων ορει­βατών. Ο Όλυμπος κατακτήθηκε τελείως.

Άς είμεθα όμως δίκαιοι. Αυτό οφείλεται απο­κλει­στικά στον Χρήστο Κάκαλο, τον ακούραστο οδηγό, τον γέρω-αητό του Ολύμπου, όπως τον λένε.

Είναι ένας απλός, ήσυχος και σιγομίλητος άνθρω­πος ο Κάκαλος. Λίγες κουβέντες και περισσότερη ζωή. Το γαλανό του μάτι κόβει και το ποδάρι του βα­στά. Σκαρφαλώνει σαν νεαρό γίδι στα κατσά­βρα­χα και πηδά σαν ζαρκαδόπουλο πάνω απ' τα ποτά­μια, μ' όλο που δεν είναι πια νέος ο Χρήστος Κάκα­λος. Ο αέρας του βουνού, η ορειβασία, η ζωή στο ύπαι­θρο τού έχουν κάνει το κορμί ατσαλένιο. Φύ­λακας του καταφυγίου είναι ο Χρήστος και επίσημος οδη­γός. Το υπουργείο του Τουρισμού θα τον πάρει στην υπηρεσία, θα τον επισημοποιήση. Πρέπει. Είναι μια δίκαια αντάμειψη μα και επιβαλλόμενη ικανο­ποί­η­ση των κόπων 26 χρόνων.

Έτσι καθώς μιλούμε στο μικρό καφενεδάκι του χω­ριού και κανονίζουμε τις λεπτομέρειες μιας ανόδου στον Όλυμπο, κοιτάζουμε μ' ανησυχία τον ουρανό.

- Χιονίζει εκεί επάνω, μας λέγει ο Κάκαλος. Μα δεν έχει σημασία. Μπορούμε να πάμε και με χιο­νο­θύελλα ακόμη. Τώρα πια ένα παιγνίδι είναι το ανέ­βασμα στον Όλυμπο.

Ο Χρήστος Κάκαλος έχει δίκηο. Μπορεί να πάη κι' ένα κορίτσι άφοβα τώρα ως τον Μύτικα. Όταν οι Έλ­ληνες αποφασίσουν να κινηθούν προς την κορυφή του ιερού βουνού, θα ιδούν ότι το πράγμα δεν είναι δύ­σκολο. Αρκεί να έχουν μαζύ τους τον οδηγό, τον μπάρμπα Χρήστο, τον γέρω-αητό του Ολύμπου." Έν – Έφ.

Κάκκαλος, Boissonnas, Baud-Bovy. (Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης)

Λίγα ενημερωτικά

Ο Λιτοχωρίτης οδηγός και ορειβάτης Ολύμπου Χρή­στος Κάκαλος (1882-1976) κατέχει, χωρίς αμφιβολία, την πρώτη θέση στη σειρά των Ελλήνων οδηγών βουνού και μια σημαντική θέση στην παγκόσμια ομάδα των τολ­μηρών ορειβατών. Είναι ο πρώτος Έλληνας που πά­τησε – κατέκτησε το 1913 την κορυφή του Ολύμπου με τους Ελβετούς Fred Boissonas και Daniel Baud-Bovy. Το όνομά του έγινε θρύλος, καταγράφηκε στους θεούς του Ολύμπου και πέρασε από την ιστορία στη ζωντανή μυθολογία.

Τι ακριβώς ήταν ο Χρήστος Κάκαλος; Ήταν ορε­σίβιος, υλοτόμος, κυνηγός, λαουτιέρης, οδηγός βουνού, ορειβάτης. Γεννημένος στο Λιτόχωρο, στα ριζά του μυ­θικού βουνού, από μικρή ηλικία αφιερώθηκε στη λα­τρεία του. Με ένα αλύγιστο πείσμα, με δυνατή θέληση, με την άκαμπτη και ανυποχώρητη ψυχή του, παρέμεινε από παιδί μέχρι τα γεράματά του η πιστότερη εν­σω­μάτωση του τολμηρού ορειβάτη. Άπειροι είναι οι Έλ­ληνες και ξένοι επισκέπτες, φυσιολάτρες, οδοιπόροι και αναρριχητές που οδηγήθηκαν από τον Χρήστο Κά­κα­λο στο θρυλικό και μεγαλοπρεπές βουνό. Τουρίστες, πο­λιτικοί, καλλιτέχνες, επιστήμονες, κοινοί θνητοί, τολ­μηροί ή αμαθείς ορειβάτες συνοδοιπόρησαν μαζί του, τυλιγμένοι στα σύννεφα, μέσα από τα δύσβατα και επι­κίνδυνα μονοπάτια, για να σκαρφαλώσουν με τη συ­νοδεία του μέχρι τον Μύτικα στα 2917 μέτρα, και να αγνα­ντέψουν από τον Θρόνο των θεών τη Μακεδονία, τη Θεσσαλία και το Αιγαίο Πέλαγος.

Καταφύγιο Σπήλιος Αγαπητός, Καλοκαίρι του '73 με τον μπάρμπα Χρήστο. Η τελευταία ανάβαση. (Αρχείο Δημήτρη Τσιμούρα)

Το πάθος του για το βουνό ήταν ένα ανώτερο ιδα­νικό. Στο πρόσωπό του διακρινόταν αυτή η ικανο­ποίη­ση, η τρελή χαρά της ψυχής του και η δύναμη που έλα­βε από τα αγνά ύψη και τα μεγάλα πλάτη του Ολύ­μπου.

Ο Χρήστος Κάκαλος τίμησε το Λιτόχωρο και την Ελ­λάδα. Η φήμη του πέρασε τα ελληνικά βουνά και σύνορα. Με την κατάκτηση του Μύτικα στα 1913 και τις αναβάσεις του πάνω στις κορφές δημιούργησε πα­ρά­δοση: αυτή του φίλου του Ολύμπου, του συνειδητού και υπεύθυνου ορειβάτου.

Εκατοντάδες ανταποκρίσεις, άρθρα, δημοσιεύσεις κ.ά. έχουν γραφτεί για τον Κάκαλο όσο ήταν εν ζωή, αλ­λά και μετά θάνατον. Σε λευκώματα και περιοδικά (ορειβατικά, φυσιολατρικά, εκδρομικά) και εφημερίδες υπάρ­χει πληθώρα φωτογραφιών και πληροφοριών για το πρόσωπο και τη δράση του στο βουνό. Βιογραφικά στοι­χεία, κατά τη γνώμη μας σημαντικά, ο ενδια­φερό­μενος μπορεί να βρει στις εξής εργασίες:

α. Λάμπρου Γ., «Ο μπάρμπα-Χρήστος Κάκα­λος», περιοδικό Κίνηση για το Λιτόχωρο και τον πολιτισμό, φύλλο 17–18/1999, Λιτόχωρο 1999.

β. Ζολώτας Κ., Χρήστος Κάκαλος. «Ο κατακτητής του Ολύμπου», Όλυμπος, Κείμενα και Εικόνες δύο αιώνων, Κατερίνη 2001.

Οι Κορυφές. Φωτογραφία Fred Boissonnas (Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης)

Συντάκτης

Σωτήρης Μασταγκάς
Σωτήρης Μασταγκάς 13 posts

Απόστρατος αξιωματικός, πτυχιούχος Νομικής, ερευνητής και συγγραφέας τοπικής ιστορίας.

0 Comments

Δεν υπάρχουν σχόλια!

You can be first to comment this post!

Leave a Reply

Ειδήσεις με Διάρκεια