Το προστατευτικό κουκούλι των ψευδαισθήσεων / γράφει η Νικολέτα Θάνου

 Σαν το διαμάντι το γυαλί μ’ έχει χαράξει,
      ήρθα και φεύγω μ’ αδειανά τα δυο μου χέρια,
 θέλει αστέρι μου ατέλειωτα νυχτέρια,
      να γίνει η κάμπια χρυσαλίδα και μετάξι….

Άλκης Αλκαίος

Είναι στιγμές που η σκέψη κουράζεται τόσο, που δεν επιθυμεί να αποκτήσει φωνή. Εξάλλου, σε ποιον να απευθυνθεί; Είναι τόσες οι φωνές τριγύρω μας, τόσο εκκωφαντικός αυτός ο θόρυβος της άπραγης πολυφωνίας, που απλά επιθυμείς   να απομονωθείς κάπου κατακρημνίζοντας στον Καιάδα της λησμονιάς όλα τις εκδοχές ενός στρεβλού σκεπτικισμού που εξαντλείται στην αβασάνιστη καταδίκη του άλλου. Διάγουμε εποχές κατά τις οποίες η γνώμη αντικατέστησε τη γνώση και η γνώση μας φτάνει στο φεγγάρι, αλλά δεν είναι ικανή να θεραπεύσει τις ανοιχτές πληγές της ανθρωπότητας,  που αιμορραγούν, αλλά δεν ευαισθητοποιούν. Ο σύγχρονος «αποστειρωμένος»  κόσμος,  έχει γίνει ναρκομανής  της πλάνης με την οποία ξεπλένει τις αμαρτίες του και ξεσπάει τις νευρωτικές εμμονές του .

Πολλά τα κακά της μοίρας μας και μέσα σε αυτά η ορθοπολιτική κουλτούρα που διάβρωσε αξιακά συστήματα χρόνων και άνοιξε το κουτί της Πανδώρας καθιστώντας μας βουλιμικούς της αυθαιρεσίας, της αγένειας και της πολιτικής τύφλωσης. Δεν αποποιούμαστε απλώς ρόλους, τους δημιουργούμε,  ώστε να ταιριάζουν στα μέτρα μας και να εξυπηρετούν τις  «άχραντες» επιδιώξεις μας. Οι σύγχρονες κοινωνίες κλυδωνίζονται επικίνδυνα υπό το βάρος των ανθρώπινων ψευδαισθήσεων που λειτουργούν ως καταφύγια αρρωστημένων ψυχισμών.   Αυτό βέβαια δεν έγινε από τη μια μέρα στην άλλη. Η ρήση του Ουμπέρτο Έκο  «Σήμερα μόνο οι ηλίθιοι κάνουν δικτατορίες με τανκς από τη στιγμή που υπάρχει η τηλεόραση»  βρήκε την πιο επιτυχή εφαρμογή της στα social media διαμορφώνοντας ένα περιβάλλον μιας ιδιότυπης δικτατορίας της σκέψης, λόγου, του συναισθήματος, της συμπεριφοράς.

Σε όλο αυτό το Μετα -σύμπαν των νέοφασιστικών πρακτικών που αναπαράγονται αφειδώς στα πλαίσια ενός κακώς εννοούμενου δικαιωματισμού αναπτύσσεται -δεν ανθίζει όμως – το πιο ζωτικό κομμάτι της κοινωνίας μας, οι νέοι,  οι οποίοι οδηγούνται καθημερινά σε μία υπερκατανάλωση ερεθισμάτων τα οποία τους μεταμορφώνουν σε  ηδονοβλεψίες της φρίκης. Νέα παιδιά χάνουν τη ζωή τους προσπαθώντας να ταιριάξουν σε φαινομενικά ακίνδυνα ή αθώα  περιβάλλοντα με κύρια επιδίωξη το εύκολο και γρήγορο χρήμα, την άκοπη ανάδειξη και την πλήρωση του αισθήματος του ανικανοποίητου που γέννησε η γονεϊκή απουσία και οι ανυπόστατες  βεβαιότητες  μιας στρεβλής παιδείας. Ενός ανικανοποίητου που επωάστηκε σε θαλάμους χρόνιας στέρησης – πνευματικής, ηθικής, οικονομικής – και μορφοποιήθηκε από τους «ειδήμονες» των κοινωνικών δικτύων,   οι οποίοι  εδώ και χρόνια ασκούν  οπιούχα επίδραση στον εγκέφαλο του κάθε πιτσιρικά που δεν επιθυμεί να σώσει τον κόσμο ως μελλοντικός πολίτης, ούτε ασφαλώς και το τομάρι του. Η ασύνειδη αυτοκαταστροφική αλλά και ετεροκαταστροφική μανία στους κόλπους των νέων είναι πλέον μάστιγα.

Και μέσα σε όλη αυτή την παρακμιακή κουλτούρα, η οποία βιάζει τις συνειδήσεις των αθωράκιστων νέων   καθιστώντας μας καθημερινά ακούσιους θεατές  σε χιτσκοκικά σύμπαντα,  έρχεται να προστεθεί και η παλίμψηστη λειτουργία της εκπαίδευσης. Δε γίνεται μέσα σε αυτό τον καταιγισμό των ψηφιακών καινοτομιών η τάξη να οπισθοδρομεί, η ομάδα να καθίσταται ολοένα και πιο απείθαρχη και οι εκπαιδευτικοί να εμφανίζουν σημάδια κόπωσης ή εξάντλησης προσπαθώντας να μεταγγίσουν μια γνώση στεγνά  επιστημονική,  δεξιοτεχνικά φιλτραρισμένη  από την παιδαγωγική της διάσταση. Οι ακραιφνώς τεχνοκρατικές μεν , αναποτελεσματικές δε, πρακτικές   έχουν αποτύχει παταγωδώς να λειτουργήσουν αντισταθμιστικά στην νεανική κόπωση και μείωση του ενδιαφέροντος των μαθητών για το σχολείο και τα γνωστικά του αντικείμενα,  γιατί δεν μπορούν να δώσουν πειστικές απαντήσεις σε καίριους προβληματισμούς, που έχουν οδηγήσει τα περισσότερα παιδιά σε μία πρόωρη αλλά προβληματική  ωρίμανση . ΄

Η νεολαία ανταποδίδει στην κοινωνία αυτή τη στέρηση της φυσιολογικής ωρίμανσης, τη στέρηση του μέτρου και της αρμονίας,  με το μόνα εφόδια που της έχουν εμφυτέψει : τη στυγνή λογική και την κυριαρχία  με κάθε μέσο, θεμιτό ή αθέμιτο, στις ανταγωνιστικές κοινωνίες του σήμερα. Κοινωνίες που φτιάχτηκαν από τέρατα προσπαθούν να δημιουργήσουν τα ακριβή αντίγραφά τους και μέχρι στιγμής τα αποτελέσματα είναι θεαματικά.

Συστήματα αποστειρωμένα από παιδαγωγικές πρακτικές δημιουργούν νέους μαθησιακά ανορεκτικούς,  συναισθηματικά αλλά και αντιληπτικά ανάπηρους,  που ξερνούν  αυτόματα ό,τι δυσκολοχώνευτο τους προσφέρεται. Στην περίπτωση αυτή δεν μιλάμε για καινοτόμες δράσεις,  αλλά για χρόνιες παθογένειες, καθώς κάθε «καινοτομία» εγγράφεται σε ένα ήδη βεβαρημένο υπόστρωμα, χωρίς να το μετασχηματίζει ουσιαστικά.  Έτσι, ο ψηφιακός εκσυγχρονισμός,  λειτουργώντας ως καινοφανές επιστρωμένο φτιασίδωμα,  που εξυπηρετεί αλλότριους στόχους,  δεν αποτελεί τομή, αλλά ένα ακόμα βήμα στην πολυδιάσπαση της προσοχής του μαθητή που δεν κατανοεί και κατ’ επέκταση αδιαφορεί. Εξάλλου, το σύγχρονο σχολείο έχει ενσωματώσει ακριβείς  μηχανισμούς αποκατάστασης της μαθητικής βαρυθυμίας, όπως είναι οι αναρίθμητες εκδρομές και περίπατο ως λαϊκίστικες μεθόδους επικάλυψης των δυσλειτουργιών. Έτσι,  «εμβρόντητοι»  παρακολουθούμε στα διεθνή προγράμματα αξιολόγησης μαθητών τις «ασύλληπτες»  δυνατότητες της αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών συστημάτων της χώρας μας.

Είμαστε η χώρα των πολλαπλών ψευδαισθήσεων τις οποίες επικαλούμαστε για να αντέξουμε το βάρος όλων αυτών των συμπλεγμάτων.  «Γιατί ενύχτωσε και οι βάρβαροι δεν ήλθαν…» …Γιατί και να ερχόντουσαν ζήτημα αν θα άλλαζε τίποτα.. ( Ηράκλειτε, είσαι σίγουρος ότι τα πάντα αλλάζουν;…) Γιατί οι φωνές και οι αντιπαραθέσεις κούρασαν, γιατί ίσως ήρθε ο καιρός της σιωπής, αυτής της περιφρονητικής,  που υπακούει μόνο στην εσωτερική της δύναμη και δημιουργεί εκ του μηδενός, αυτής που σπάει το κουκούλι των ψευδαισθήσεων και μετατρέπεται σε χρυσαλλίδα  που περιμένει να δυναμώσει,  για να αντιμετωπίσει επιτέλους τα αδιέξοδά της και να πετάξει.

ΝΙΚΟΛΕΤΑ ΘΑΝΟΥ

…………..

Φαρέτρα