Η Ελλάδα πρώτη στην ΕΕ στις καισαρικές με 62,2% των γεννήσεων

Η Ελλάδα καταγράφει πλέον το υψηλότερο ποσοστό καισαρικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τις γεννήσεις με καισαρική να φτάνουν το 62,2% το 2023.

Τα στοιχεία εντείνουν την ανησυχία για μια πρακτική που, όταν δεν στηρίζεται σε σαφή ιατρική αναγκαιότητα, αυξάνει το κόστος, επιβαρύνει τα συστήματα υγείας και εγείρει σοβαρά ζητήματα δημόσιας υγείας.

Οι καισαρικές τομές αυξάνονται σταθερά τις τελευταίες δεκαετίες σε ολόκληρο τον κόσμο. Τα δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) δείχνουν ότι ο αριθμός των τοκετών με καισαρική ανά 100 γεννήσεις έχει υπερτριπλασιαστεί από το 6,7% το 1990 στο 22% το 2023. Στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, όπου η μητρική και περιγεννητική θνησιμότητα παραμένει υψηλή, αυτή η άνοδος δεν προκαλεί έκπληξη, καθώς η καισαρική συχνά συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση των απωλειών μητέρας και νεογνού.

Εκεί όπου το φαινόμενο γίνεται πολύ πιο δύσκολο να εξηγηθεί είναι στις ανεπτυγμένες χώρες, και ειδικά σε ορισμένα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου η θνησιμότητα στον τοκετό είναι εδώ και δεκαετίες εξαιρετικά χαμηλή. Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο εντάσσεται η νέα ανάλυση του Βύρωνα Κοτζαμάνη, ομότιμου καθηγητή Δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, η οποία δημοσιεύθηκε στο τελευταίο τεύχος του ψηφιακού δελτίου PopNews.

Η Ελλάδα στην κορυφή της Ευρώπης

Τα στοιχεία που παραθέτει η έρευνα είναι αποκαλυπτικά. Στην Ελλάδα, οι καισαρικές αυξήθηκαν από 57,8% το 2019 σε 62,2% το 2023, ποσοστό που φέρνει τη χώρα στην πρώτη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ.

Το ποσοστό αυτό είναι εξαιρετικά υψηλό όχι μόνο σε ευρωπαϊκό αλλά και σε διεθνές επίπεδο. Όπως επισημαίνει ο κ. Κοτζαμάνης, τα επίπεδα της Ελλάδας είναι υπερτριπλάσια σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ολλανδία, η Σουηδία, η Σλοβενία, η Εσθονία, το Βέλγιο και η Γαλλία, όπου οι καισαρικές δεν ξεπερνούν τις 200 ανά 1.000 γεννήσεις.

Οι αιτίες δεν δικαιολογούν όλη την έκταση του φαινομένου

Ο ερευνητής αναγνωρίζει ότι μέρος της αύξησης μπορεί να εξηγηθεί από την άνοδο της μέσης ηλικίας στη γέννηση και από τις πολλαπλές κυήσεις που συνδέονται με την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι αυτοί οι παράγοντες δικαιολογούν μόνο εν μέρει την εικόνα.

Στις ανεπτυγμένες χώρες, και ιδιαίτερα σε χώρες με τόσο υψηλά ποσοστά όσο η Ελλάδα, η αύξηση δεν φαίνεται να σχετίζεται με περαιτέρω βελτίωση της μητρικής ή νεογνικής θνησιμότητας. Αντίθετα, εκτιμάται ότι ένα μεγάλο τμήμα των καισαρικών δεν οφείλεται σε ιατρικούς λόγους.

Από αυτή την οπτική, οι υπερβάλλουσες καισαρικές θεωρούνται περιττές παρεμβάσεις, που δεν προσφέρουν πρόσθετο όφελος στην επιβίωση μητέρας και παιδιού, ενώ συγχρόνως ενέχουν κινδύνους και επιβαρύνουν άσκοπα τα συστήματα υγείας.

Πού τοποθετείται το «βέλτιστο» ποσοστό

Το ερώτημα για το ποιο είναι το ιατρικά αποδεκτό ή «βέλτιστο» ποσοστό καισαρικών παραμένει αντικείμενο συζήτησης. Ωστόσο, η διεθνής επιστημονική κοινότητα συγκλίνει όλο και περισσότερο στην άποψη ότι ποσοστά κάτω του 10% μπορεί να υποδηλώνουν ανεπαρκή φροντίδα για τη μητέρα και το νεογνό, ενώ ποσοστά άνω του 20%-25% δείχνουν πιθανή αναιτιολόγητη χρήση.

Όπως τονίζει ο κ. Κοτζαμάνης, πάνω από αυτά τα επίπεδα οι καισαρικές δεν φαίνεται να μειώνουν περαιτέρω τη μητρική και νεογνική θνησιμότητα. Αντίθετα, μπορεί να ενέχουν επιπλέον κινδύνους και να λειτουργούν ως πηγή περιττής ιατρικοποίησης του τοκετού.

Η προειδοποίηση είχε δοθεί ήδη από το 2016

Η Ελλάδα δεν βρέθηκε ξαφνικά μπροστά σε αυτό το φαινόμενο. Ήδη από το 2016, το γραφείο του ΠΟΥ για την Ευρώπη, במסגרת συνεργασίας με το ελληνικό υπουργείο Υγείας στο πρόγραμμα Support for Universal Coverage and Access to Health in Greece (SCUC), είχε ασχοληθεί συστηματικά με το ζήτημα.

Στη δεύτερη φάση του προγράμματος, η διεπιστημονική επιτροπή εμπειρογνωμόνων που κατέθεσε έκθεση το 2016 αναφερόταν ρητά στην ανάγκη λήψης μέτρων για να ανακοπεί η αυξητική πορεία των καισαρικών στη χώρα μας. Τότε, το ποσοστό είχε ήδη εκτιμηθεί ότι ξεπερνούσε το 50% των γεννήσεων.

Η οικονομική επιβάρυνση είναι μεγάλη

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο κλινικό ή επιδημιολογικό. Είναι και οικονομικό. Οι καισαρικές έχουν υψηλότερο κόστος από έναν φυσιολογικό τοκετό, τόσο για την οικογένεια όσο και για τον δημόσιο πάροχο υπηρεσιών υγείας, δηλαδή κυρίως για τον ΕΟΠΥΥ.

Όταν οι επεμβάσεις αυτές υπερβαίνουν κατά πολύ το αναγκαίο επίπεδο, η επιβάρυνση για το σύστημα γίνεται σημαντική χωρίς ανάλογο κλινικό όφελος. Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε ένα περιβάλλον όπου η φαρμακευτική και νοσοκομειακή δαπάνη παρακολουθούνται ήδη στενά και οι πόροι του συστήματος υγείας βρίσκονται υπό συνεχή πίεση.

Πρόβλημα δημόσιας υγείας, όχι μόνο μαιευτικής πρακτικής

Ο κ. Κοτζαμάνης υπογραμμίζει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ότι οι υπερβάλλουσες καισαρικές δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται απλώς ως θέμα κλινικής επιλογής, αλλά ως ζήτημα δημόσιας υγείας. Η έκταση του φαινομένου καθιστά, κατά τον ίδιο, επείγουσα την ανάγκη για άμεσες παρεμβάσεις που να στοχεύουν όχι μόνο στους επαγγελματίες υγείας, αλλά και στις ίδιες τις γυναίκες και στις οικογένειές τους.

Η εμπειρία άλλων χωρών δείχνει ότι μέτρα περιορισμού μπορούν να αποδώσουν όταν εφαρμόζονται συντονισμένα και εγκαίρως, πριν τα ποσοστά φτάσουν στα ακραία επίπεδα που βλέπουμε σήμερα στην Ελλάδα.

Τι είδους μέτρα χρειάζονται

Σύμφωνα με την ανάλυση, απαιτούνται άμεσα μέτρα για τον δραστικό περιορισμό των μη αναγκαίων καισαρικών, στα πρότυπα άλλων χωρών που αντέδρασαν νωρίτερα όταν τα ποσοστά τους θεωρήθηκαν υπερβολικά.

Πέρα από τις θεσμικές παρεμβάσεις, ο ερευνητής θεωρεί αναγκαία και μια ευρεία δημόσια καμπάνια ενημέρωσης, ώστε να καταστεί σαφέστερο τι σημαίνει ιατρική αναγκαιότητα και τι σημαίνει υπερβολική προσφυγή στη χειρουրգική μέθοδο. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στην ενεργοποίηση των ιατρικών ενώσεων, καθώς χωρίς τη συνεργασία και την ενεργό συμμετοχή τους είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστεί αυτό που ο ίδιος χαρακτηρίζει «επιδημία» καισαρικών.

Το κρίσιμο μήνυμα

Το βασικό μήνυμα της ανάλυσης είναι ξεκάθαρο: η αύξηση των καισαρικών στην Ελλάδα έχει ξεπεράσει κατά πολύ τα επίπεδα που θα μπορούσαν να θεωρηθούν αναμενόμενα ή ιατρικά τεκμηριωμένα. Η χώρα δεν αντιμετωπίζει απλώς ένα αυξημένο ποσοστό, αλλά μια ακραία ευρωπαϊκή εξαίρεση που έχει κλινικές, οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες.

Σε μια περίοδο όπου το σύστημα υγείας καλείται να βελτιώσει ταυτόχρονα την ποιότητα, τη βιωσιμότητα και την πρόσβαση, η αναχαίτιση των μη αναγκαίων καισαρικών δεν είναι δευτερεύον ζήτημα. Είναι μια δοκιμασία σοβαρότητας για τη μαιευτική φροντίδα, τη δημόσια υγεία και την ίδια την πολιτική υγείας της χώρας.

 healthpharma 

……………..

Φαρέτρα