Η σφαγή στο Δίστομο, 10 Ιουνίου 1944

Η εικόνα του Διστόμου τη 10η Ιουνίου 1944. Η φωτογραφία βρέθηκε σε Γερμανό στρατιώτη.

Η εικόνα του Διστόμου τη 10η Ιουνίου 1944. Η φωτογραφία βρέθηκε σε Γερμανό στρατιώτη.

Σαν σήμερα το 1944, μια πράξη αντεκδίκησης των Ναζί προκαλεί το θάνατο 228 αμάχων και τον αποτροπιασμό της παγκόσμιας κοινής γνώμης.

To ζεστό πρωινό της 10ης Ιουνίου του 1944, μαζί με τον ήλιο ξεπρόβαλε και η ελπίδα στις καρδιές των Ελλήνων που περίμεναν να ελευθερωθούν από μέρα σε μέρα. Λίγο νωρίτερα, στις 6 Ιουνίου, οι σύμμαχοι είχαν αποβιβαστεί στη Νορμανδία. Οι κατοχικές δυνάμεις προσπαθούσαν πλέον να κρατηθούν με νύχια και με δόντια. Στη Βοιωτία, οι Γερμανοί επικεντρώθηκαν στους αντάρτες οι οποίοι δρούσαν στην περιοχή και ενισχύονταν από άλλες πόλεις και χωριά της Ελλάδας.

Μια φάλαγγα επτά αυτοκινήτων με Γερμανούς στρατιώτες, ξεκίνησε από τη Λιβαδειά με κατεύθυνση προς το Δίστομο, εκφοβίζοντας τους χωρικούς, οι οποίοι αποκάλυψαν ότι κάποιοι αντάρτες δρούσαν στο Στείρι. Αφού ενώθηκε με άλλη γερμανική ομάδα που είχε ξεκινήσει από την Άμφισσα, προχώρησαν προς το Στείρι .

Οι κάτοικοι του Διστόμου έλαβαν εντολή να μην απομακρυνθούν από το χωριό, μέχρι την επιστροφή των γερμανικών δυνάμεων. Ακούω μια γυναικεία φωνή να σκούζει, να οδύρεται, να θρηνολογεί. Ήταν η μάνα μου. Φτάνω τρέχοντας και τι να δω! Την αδερφή μου κομματιασμένη, βιασμένη, κατακρεουργημένη. Κατασκισμένα ρούχα και σάρκες είχαν γίνει ένα. Το αίμα έτρεχε από τα σκέλια της. Τα βυζιά της κατασφαγμένα, φέτες.

Στη θέση Καταβόθρα, τα αυτοκίνητα με τους Γερμανούς στρατιώτες δέχθηκαν επίθεση από αντάρτες του ΕΛΑΣ. Μετά από μια σφοδρή μάχη, αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν, αφήνοντας στο πεδίο της μάχης 15 νεκρούς και άλλους τόσους τραυματίες. Οι γερμανικές απώλειες ανήλθαν σε 6 νεκρούς και 15 τραυματίες.

Η συγκλονιστική μαρτυρία του Sture Linner (Μέλους του Ερυθρού Σταυρού).

Θεωρώντας υπεύθυνους για την "ενέδρα" του ΕΛΑΣ τους κατοίκους του Διστόμου, οι Γερμανοί επέστρεψαν στο χωριό με διαταγή του διοικητή τους, υπολοχαγού Χανς Τσάμπελ. Η εντολή από τη γερμανική πλευρά ήταν σαφής: Να μην μείνει κανείς ζωντανός. Όσοι κάτοικοι δεν κατάφεραν να διαφύγουν νωρίτερα από το Διάσκελο, τη μόνη αφύλακτη διάβαση, έτρεξαν να κρυφτούν έντρομοι στα σπίτια τους.

Η τραγωδία μόλις ξεκινούσε. Οι Γερμανοί σκότωναν ό,τι έβρισκαν στο πέρασμά τους. Γυναίκες που φούρνιζαν ψωμί, παιδιά που είχαν ξεχαστεί στο δρόμο παίζοντας. Άνοιγαν τους δρόμους των σπιτιών και και έσφαζαν τις οικογένειες. Αποκεφάλισαν τον ιερέα και σκότωσαν ένα μωρό χαράσσοντάς του τον αγκυλωτό σταυρό στο μέτωπο.

 Ο μικρός Αργύρης Σφουντούρης. Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη

Ο μικρός Αργύρης Σφουντούρης. Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη

 

Απομεινάρια της σφαγής

Απομεινάρια της σφαγής

 

 Γυναίκες του Διστόμου

Γυναίκες του Διστόμου

Γυναίκες του Διστόμου. Η Παναγούλα Σκούτα (το γένος Μαλάμου) 13 χρονών τότε, αφηγείται: "Ο πατέρας μου μας προέτρεψε να κατεβούμε στο κατώι, να κλειστούμε και να περιμένουμε. Κατεβήκαμε κι αμπαρωθήκαμε. Έφταναν ουρλιαχτά, άγριες κραυγές, πυροβολισμοί από τα διπλανά Καλαματέϊκα σπίτια. Η αγωνία άρχισε να γίνεται τρόμος. Μερικές γυναίκες κρύφτηκαν πλάι στα βαρέλια, άλλες στις γωνιές στις λαδίκες. Βάλαμε και τον πρόσθετο σύρτη – μάνταλο στην πόρτα. Έπεσε μια θανατερή ησυχία. Κάποια στιγμή ακούμε στην αυλή τη φωνή, τη στριγκλιά ενός γειτονόπουλου, του Λουκά του Παπανικολάου να ζητάει βοήθεια : «Ωχ μπάρμπα Σπύρο, σώσε με!». Έκλαιγε και φώναζε. Ο πατέρας μου, μόλις κατεβήκαμε στο κατώι, είχε βάλει τυρί και αυγά σε βαθύ πιάτο και κρασί σε κανάτι για να τα έχει ως φίλεμα για τους Γερμανούς αν τυχόν και έρχονταν. Μόλις άκουσε τη φωνή του Λουκά μου λέει : «Παναγούλα φέρε τα τρόφιμα». Άνοιξε την πόρτα και βλέπουμε τον Λουκά Παπανικολάου να τρέχει κλαίγοντας και κρατώντας τον πληγωμένο του λαιμό και πίσω του ένα κοντό Γερμανό στρατιώτη με όπλο στη μασχάλη να τον κυνηγάει. Εμείς, ο πατέρας μου με το κρασί και τα ποτήρια, εγώ με τα τρόφιμα στα χέρια προχωρήσαμε στην αυλή ως τη μέση που ήταν το πηγάδι.

Ο πατέρας μου σηκώνει τα χέρια φιλικά και φωνάζει για να καταπραΰνει τον Γερμανό: «γκουτ μπόϋ» - εννοώντας το τραυματισμένο παιδί. Ο Γερμανός όμως άγριος έκαμε νόημα να μπούμε στο κατώι, γρύλισε ένα «καπούτ» και αρνήθηκε τις προσφορές μας. Εμείς υπακούσαμε.

Μόλις πατήσαμε μέσα ορθώθηκε μπροστά στην πόρτα, έφερε καταπάνω μας το όπλο και με μια συνεχόμενη ριπή άρχισε να σκορπίζει το θάνατο πυροβολώντας ολόπαντα. Τα πρώτα βλήματα πήραν κατάστηθα τον πατέρα μου που πέφτοντας και ξεψυχώντας σπάραζε : «Ωχ παιδιά μου! Σώστε με!». Άρχισαν να πέφτουν τα σώματα των γυναικών. Άλλες πάσχιζαν να χωθούν πίσω από τα βαρέλια, άλλες σε λαδίκες και γούρνες. Αφού όλα τα σώματα σωριάστηκαν το ένα πάνω στο άλλο, ο Γερμανός κατεβαίνει και κοιτάει και σκουντάει έναν – έναν γρυλίζοντας για να δει αν είναι σκοτωμένοι και ρίχνει χαριστικές βολές. Το κατώι είχε μια κολώνα στη μέση. Πρώτος έπεσε και σωριάστηκε σ' αυτήν ο πατέρας μου Σπύρος Μαλάμος 67 χρονών. Ύστερα η Μαρία Λάμπρου 50 χρονών. Η Μαριέττα Φιλίππου, γύρω στα 30. Ήταν έγκυος και μαζί της σφάδαζε και το παιδί στην κοιλιά. Ο ανηψιός μου Στάθης Σταθάς, γιος της αδερφής μου Γιαννούλας, 5 χρονών. Οι γάμπες του ήταν σχισμένες, χαραγμένες όπως σχίζουμε τις μπριζόλες και το κρέας του χυνόταν άσπρο στο χώμα. Η Δήμητρα Μαλάμου, 38 χρονών, με το γιο της Γιάννη, 8 χρονών, καθισμένη σε γούρνα όπου βάζαμε βυτίνα λαδιού με κομμένο σαν με λεπίδα το καύκαλό της και τα μυαλά της χυμένα στους ώμους σαν από μια γεμισμένη κούπα, και στον πανέμορφο λαιμό της.

Δεν ξέρω αλλά κρατήσαμε την ανάσα μας τόσο όσο δεν αντέχει ανθρώπινος οργανισμός. Αυτός συνέχιζε να μας κλωτσάει όπως τα σφαχτά γρυλίζοντας «Έϊ, έϊ» για να δει αν έχει μείνει κανένας ζωντανός. Μέσα σ' αυτή την αβάσταχτη νέκρα πήγε κι έβγαλε τις κάνουλες από τα βαρέλια του κρασιού. Άρχισε με βουή και φουρφουρητό να χύνεται το κρασί. Φυσούσε το κρασί κι ο ήχος του ο φριχτός γέμισε το κατώι. Ενώθηκε το κρασί με το αίμα των σκοτωμένων και έγινε μια θάλασσα αίματος και, κρασιού, μια πηχτή κρέμα που πάνω της έπλεαν πτώματα και σερνόμαστε μωροζώντανοι.

Παναγιώτης και Μαρία Σφουντούρη/Τα πεντάρφανα. Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη

Παναγιώτης και Μαρία Σφουντούρη/Τα πεντάρφανα. Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη

 

Στο νεκροταφείο. Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη

Στο νεκροταφείο. Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη

Ο Παναγιώτης Περγαντάς του Θωμά (Κιθάρας), 22 χρονών τότε, αφηγείται: «Κατά τις δέκα το πρωί στις 10 Ιουνίου 1944 μέρα Σάββατο κατέβηκα από το πατρικό μου και πήγα στο καφενείο του Μαράλιου. Καθόμουνα με δυο – τρεις άλλους. Περνάει από κει το μικρό ανηψάκι μου, ο Γιάννης της αδερφής μου Φρόσως Σταθά, το γένος Περγαντά. Το φώναξα και του έδωσα μια ρουφηξιά ούζο. Ύστερα έφυγε να παίξει.

Σε λίγο ακούμε φωνή τρομαγμένη «έρχονται οι Γερμανοί».Πεταχτήκαμε και μέσα από το στενό του Μάριου προς τα Μεσινά ανέβηκα στου Καρσνά το ρέμα, προς τα λακκώματα. Εκεί έμεινα και είχα στραμμένη την προσοχή μου στο χωριό με αγωνία. Είδα [......], ώσπου όταν βασίλεψε ο ήλιος κι έπαιρνε να νυχτώσει οι γερμανικές φάλαγγες τράβηξαν για τη Λιβαδειά.

Ο μικρός Αργύρης Σφουντούρης που επέζησε της σφαγής

Ο μικρός Αργύρης Σφουντούρης που επέζησε της σφαγής

Τότε κατεβαίνω κι εγώ προς το χωριό. Φτάνω σε απόσταση διακόσια μέτρα από τα πρώτα σπίτια. Το σπίτι της αδερφής μου Φρόσως ήταν στην άκρη. Ακούω μια γυναικεία φωνή να σκούζει, να οδύρεται, να θρηνολογεί. Ήταν η μάνα μου. Φτάνω τρέχοντας και τι να δω! Την αδερφή μου κομματιασμένη, βιασμένη, κατακρεουργημένη. Κατασκισμένα ρούχα και σάρκες είχαν γίνει ένα. Το αίμα έτρεχε από τα σκέλια της. Τα βυζιά της κατασφαγμένα, φέτες. Το πρόσωπό της παραμορφωμένο και σ' όλο το σώμα σημάδια άγριας πάλης.

Η μάνα του δολοφονημένου Γ. Β. Γαμβρίλη σπαράζει υποβασταζόμενη από τη νύφη της Μαρία Γαμβρίλη και τη σύζυγο του Γιάννη Σφουντούρη

Η μάνα του δολοφονημένου Γ. Β. Γαμβρίλη σπαράζει υποβασταζόμενη από τη νύφη της Μαρία Γαμβρίλη και τη σύζυγο του Γιάννη Σφουντούρη

Δίπλα της σε μια κούνια το μικρό κορίτσι της τη Ζωή, εφτά μηνών, το είχαν ξεκοιλιάσει, του είχαν κόψει το λαιμό και κρέμονταν τα λαρύγγια του στο στήθος μπλεγμένα με τα βγαλμένα έντερα. Το αγόρι της, αυτό που το πρωί του έδωσα λίγο ούζο στο καφενείο, έτρεξε να κρυφτεί στο διπλανό σπίτι του Νταγιαλή. Οι εγκληματίες το κυνήγησαν και το εκτέλεσαν τινάζοντάς του τα μυαλά στον αέρα κάτω από τη σκάλα. Επίσης και το άλλο κορίτσι της ίδιας αδερφής μου, την Ελένη, εφτά χρονών, το έσφαξαν κι αυτό. Τέλος ο πεθερός της αδερφής μου εκτελέστηκε μπροστά στη Δημαρχία μαζί με τον Θανάση Πανουργιά.

Την επομένη το πρωί τους θάψαμε όλους σε ομαδικό τάφο μπροστά στην αυλή του σπιτιού τους».

«Εσφάγησαν υπό γερμανών άτομα 9»

«Εσφάγησαν υπό γερμανών άτομα 9»

Η μάνα του δολοφονημένου Γ. Β. Γαμβρίλη σπαράζει υποβασταζόμενη από τη νύφη της Μαρία Γαμβρίλη και τη σύζυγο του Γιάννη Σφουντούρη Η μάνα του δολοφονημένου Γ. Β. Γαμβρίλη σπαράζει υποβασταζόμενη από τη νύφη της Μαρία Γαμβρίλη και τη σύζυγο του Γιάννη Σφουντούρη

O Αργύρης Σφουντούρης σε οδοιπορικό στο Δίστομο

O Αργύρης Σφουντούρης σε οδοιπορικό στο Δίστομο

Η σφαγή σταμάτησε μόνον όταν νύχτωσε και αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στην Λειβαδιά, αφού πρώτα έκαψαν τα σπίτια του χωριού. Οι εκτελέσεις συνεχίστηκαν και κατά την επιστροφή των Γερμανών στην βάση τους, καθώς σκότωναν όποιον άμαχο έβρισκαν στον δρόμο τους.

Οι νεκροί του Δίστομου έφτασαν τους 228, εκ των οποίων οι 117 γυναίκες και 111 άντρες, ανάμεσά τους 53 παιδιά κάτω των 16 χρόνων. Η μαρτυρία του απεσταλμένου του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού Eλβετού George Wehrly ο οποίος έφτασε στο Δίστομο μετά λίγες μέρες μιλάει για 600 νεκρούς στην ευρύτερη περιοχή.

Ένας από τους επί κεφαλής που θεωρήθηκε υπεύθυνος για την σφαγή στο Δίστομο Χανς Τσάμπελ (Hans Zampel) μετά το τέλος του πολέμου συνελήφθη στην Γαλλία και εκδόθηκε στην Ελλάδα. Στην πορεία ζητήθηκε η μεταφορά του στην Γερμανία για τις εκεί έρευνες όπου και παρέμεινε. Σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες ζει ως σήμερα ελεύθερος.

Πηγές: Καταγραφή αφηγήσεων από το Στάθη Σταθά Distomo.gr wikipedia.gr daa.gov.gr viotikoskosmos.wdfiles.com Πηγή: www.lifo.gr

 

 

Συντάκτης

Faretra.info
Faretra.info 37415 posts

Σύνταξη, επεξεργασία ύλης & ανάρτηση ειδήσεων

0 Comments

Δεν υπάρχουν σχόλια!

You can be first to comment this post!

Leave a Reply

Ειδήσεις με Διάρκεια