Βέροια: “Το ροδάφ’νον”. Μια συγκλονιστική παράσταση, όπου η μνήμη ανοίγει και κλείνει πληγές
Δεν είναι τυχαίο που το “Ροδάφ’νον” του Κώστα Διαμαντίδη στη θεατρική μεταφορά του από τον Θέμη Μουμουλίδη άντεξε στο χρόνο και παίζεται τώρα, μετά από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, σε άλλες πόλεις και στο εξωτερικό.
Το μυθιστόρημα μεταφέρθηκε στη θεατρική γλώσσα, (λόγος και δράση), από τον Μουμουλίδη και όσοι στάθηκαν τυχεροί χθες το βράδυ είδαν μια συγκλονιστική παράσταση, που την έζησε το κοινό στην αίθουσα “Οδυσσέας Γωνιάδης” της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών της Βέροιας.
Σε μια εποχή, όπου οι θεατρικοί μονόλογοι έχουν να αντιπαρατεθούν σε παραστάσεις “εύκολες”, που τις προτιμά το πλατύ κοινό, καθώς συστηματικά γαλουχείται σ’ αυτές, έρχεται η συγκεκριμένη παράσταση να διδάξει για μια ακόμη φορά Θέατρο.
“Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος” και καμιά παράσταση δεν μπορεί να πετύχει το στόχο της χωρίς καλό κείμενο. Και το κείμενο του Κώστα Διαμαντίδη ήταν καλό, πολύ καλό!

Κείμενο, όπου η μνήμη άνοιγε με τη σφραγίδα της πληγές και συνάμα τις έκλεινε, καταδίκαζε και αθώωνε, δίχαζε και συνάμα ένωνε, ρωτούσε και απαντούσε, έκλαιγε και γελούσε, απελπιζόταν και ονειρευόταν… Και προπαντός δίδασκε ιστορία, θυμίζοντας την ξεχασμένη λέξη “ανθρωπιά” και την πραγματική σημασία της δημοκρατικής σκέψης σε μια εποχή άνυδρη σαν τη δική μας…
Η μεταφορά ενός πεζού κειμένου στη θεατρική γλώσσα και μάλιστα σε μονόλογο, όπου οι ισορροπίες σχοινοβατούν, είναι από τη φύση της δύσκολη. Και όμως η μεταφορά έγινε από τον Θέμη Μουμουλίδη και τη Μάρθα Μαυρίδου με τέτοιο τρόπο, ώστε να πολλαπλασιάσει τη δυναμική του λόγου και συνάμα να του προσδώσει έναν απαράμιλλο πλούτο συναισθηματικών αποχρώσεων.

Πόντος. Τραπεζούντα. Διωγμός. Ρίζωμα στην Ελλάδα. Πράγματα χιλιοειπωμένα θα έλεγε κανείς. Τι παραπάνω να ειπωθεί… Και όμως. Εδώ η ιστορία των πολλών γίνεται ιστορία της μιας και του ενός, της γιαγιάς Παρθένας και του εγγονού της. Ο εγγονός γίνεται η φωνή της. Κι ύστερα πάλι από τον έναν στους πολλούς, στις μυλόπετρες της Ιστορίας, που αλέθει τους αδικημένους αυτού του κόσμου.
Το κείμενο με τις πτυχές του έγινε συγκλονιστικός μονόλογος, που σκηνοθετώντας τον ο Μουμουλίδης τού έδωσε ζωή και ατέλειωτες εναλλασσόμενες εικόνες συναισθηματικού βάθους.

Στη σκηνοθεσία του τίποτα το υπερβολικό, που είθισται σε τέτοιες παραστάσεις να υπερτονίζει συναισθήματα. Απόλυτη αφαίρεση, που έκανε τον λόγο και την κίνηση ακόμα πιο εκκωφαντικά μέσα στην ελεγχόμενη σιωπή τους.
Και εδώ στάθηκε τυχερός, γιατί δούλεψε με έναν ηθοποιό, όπως ο Τάκης Βαμβακίδης, που φυσιογνωμικά απέδιδε τέλεια το πρόσωπο της γενιάς του, αλλά και εκφραστικά είχε μια πλατύτατη γκάμα συναισθηματικών δυνατοτήτων, που εκφράστηκαν όλες στην παράσταση σε μια συγκλονιστική εναλλαγή, που πραγματικά καθήλωσε.
Νοσταλγία, πόνος, αναπόληση, πάθος, θυμός, έρωτας κι ένα όνειρο… Να φέρει ο μικρός εγγονός, που τώρα μεγάλωσε, από τη χαμένη πατρίδα ένα ροδάφ’νον στη γιαγιά Παρθένα, για να το φυτέψει στην καινούρια πατρίδα.

Πόσο οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας, οι απόκληροι της προσφυγιάς, λαχτάρησαν ο καθένας το δικό του ροδάφ’νον…
Και ήρθε ο Τάκης Βαμβακίδης και έδωσε πνοή στο πρόσωπο αυτού του 70άρη που κουβαλά τις πληγές της φυλής του, στην μέχρι τώρα ίσως καλύτερη παράσταση της ζωής του. Άλλοτε γλυκός, παραδομένος στη νοσταλγία, άλλοτε εκρηκτικός στο θυμό του, άλλοτε ισοπεδωμένος από τον πόνο, κάποτε με ακτίνες γέλιου στο πρόσωπό του να το φωτίζουν, πάντα βαθιά ανθρώπινος, έπλασε έναν ρόλο που συγκλόνισε το κοινό του, που τον επανέφερε πολλές φορές στη σκηνή χειροκροτώντας τον.
Πέρα, όμως, από το κείμενο, τη σκηνοθεσία και την ερμηνεία, το αποτέλεσμα δεν θα ήταν το ίδιο χωρίς το σκηνικό, τη μουσική και τους φωτισμούς, που έντυσαν το δρώμενο.

Το σκηνικό της Ανδρομάχης Ζαχαρία, απόλυτα λιτό και συνάμα απόλυτα λειτουργικό, τόνισε τον χώρο προσδίδοντάς του την απαιτούμενη ατμόσφαιρα, με την παλιά ντουλάπα να γίνεται κιβωτός μνήμης.
Η μουσική του Γιάννη Λουπάκη, όχι απλά έντυσε συναισθηματικά τον λόγο και τη δράση, αλλά και με την απόλυτη αφαίρεσή της που επεδίωξε, (χωρίς τις μουσικές κορώνες που συνηθίζονται σε τέτοια έργα των χαμένων πατρίδων), δίδαξε την αξία του μέτρου.

Και οι φωτισμοί του Νίκου Σωτηρόπουλου, στο ίδιο πνεύμα, έντυσαν αισθητικά την εικόνα, ανακαλώντας την αίσθηση της παλιάς φωτογραφίας με την πατίνα του χρόνου.
Για όσους δεν γνώριζαν την Ποντιακή Διάλεκτο, που γεννιέται στη μακρινή Ιωνία, μεταφέροντας πλήθος αρχαιοελληνικών λέξεων μαζί με άλλες, βέβαια, προσμίξεις, η μετάφρασή της σε μικρή οθόνη ήταν αναγκαία και προβλέφθηκε, χωρίς να αλλοιώνει αισθητικά τον χώρο. Αλλά και η χρήση της σημερινής ελληνικής στο στόμα του ηθοποιού, που παρέπεμπε στο σήμερα σε εναλλαγή με το χθες, ήταν ένα έξυπνο εύρημα.
Μια παράσταση που την απολαύσαμε όσοι την είδαμε, με το κοινό να περιμένει υπομονετικά να συγχαρεί τον Τάκη Βαμβακίδη και να θέλει να φωτογραφηθεί μαζί του. Κι εκείνος να χαίρεται σαν μικρό παιδί, απολαμβάνοντας τον απόηχο της δικής του δημιουργίας.

Φωτογραφίες: internet και faretra.info
………………
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία |ΘΕΜΗΣ ΜΟΥΜΟΥΛΙΔΗΣ
Θεατρική Μεταφορά | ΘΕΜΗΣ ΜΟΥΜΟΥΛΙΔΗΣ, ΜΑΡΘΑ ΜΑΥΡΙΔΟΥ
Επιστημονικός σύμβουλος | ΚΩΣΤΑΣ ΦΩΤΙΑΔΗΣ
Σκηνικός χώρος – κοστούμια | ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ ΖΑΧΑΡΙΑ
Μουσική | ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΟΥΠΑΚΗΣ
Φωτισμοί | ΝΙΚΟΣ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ
Μετάφραση από την ποντιακή διάλεκτο | ΓΙΩΤΑ ΙΩΑΚΕΙΜΙΔΟΥ
Φωτογραφίες | ΚΩΣΤΑΣ ΘΩΜΑΪΔΗΣ
Βοηθός σκηνοθέτη | ΜΑΡΘΑ ΜΑΥΡΙΔΟΥ
Επικοινωνία | ΕΙΡΗΝΗ ΛΑΓΟΥΡΟΥ
Δ/ση παραγωγής | ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΜΟΥΜΟΥΛΙΔΗΣ
Παραγωγή: 5η ΕΠΟΧΗ ΤΕΧΝΗΣ
……………….

……………












































