Χαμηλές εισφορές σήμερα, χαμηλές συντάξεις αύριο: Το τίμημα της διαρκούς συμπίεσης εισοδημάτων / γράφει ο Θανάσης Παπαδής

Faretra.info

25/04/2026, 08:54

Στην πράξη, το δίλημμα που αντιμετωπίζουν οι μη μισθωτοί είναι σκληρό: να επιβιώσουν σήμερα ή να εξασφαλίσουν ένα καλύτερο αύριο. Και όταν τα εισοδήματα συμπιέζονται σταθερά, η απάντηση είναι σχεδόν προδιαγεγραμμένη

Θανάσης Παπαδής

Μια σιωπηλή αλλά ιδιαίτερα αποκαλυπτική τάση καταγράφεται στο ασφαλιστικό σύστημα: η συντριπτική πλειονότητα των μη μισθωτών επιλέγει τις χαμηλότερες ασφαλιστικές κατηγορίες, όχι από στρατηγική, αλλά από ανάγκη. Και αυτό λέει πολλά για την πραγματική κατάσταση των εισοδημάτων στην αγορά.

Τα στοιχεία για το 2026 δείχνουν ότι περισσότεροι από 8 στους 10 ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες κατευθύνονται στις δύο χαμηλότερες κατηγορίες εισφορών του e-ΕΦΚΑ. Δεν πρόκειται για «επιλογή μελλοντικού σχεδιασμού», όπως συχνά παρουσιάζεται, αλλά για μια άμυνα απέναντι στο αυξανόμενο κόστος επιβίωσης.

Οι εισφορές έχουν αυξηθεί συνολικά πάνω από 18% από το 2020 μέχρι σήμερα. Σε μια οικονομία όπου τα πραγματικά εισοδήματα παραμένουν πιεσμένα, η επιλογή της χαμηλότερης δυνατής εισφοράς δεν είναι πολυτέλεια – είναι μονόδρομος. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο ασφαλισμένοι πληρώνουν περίπου 250 ευρώ τον μήνα, την ώρα που οι υψηλότερες κατηγορίες ξεπερνούν τα 600 ευρώ και παραμένουν ουσιαστικά απρόσιτες.

Το πρόβλημα, βέβαια, μετατίθεται στο μέλλον. Γιατί αυτή η «εξοικονόμηση» σήμερα οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε χαμηλές συντάξεις αύριο. Οι εκτιμήσεις είναι σαφείς: πάνω από ένα εκατομμύριο ασφαλισμένοι θα βρεθούν με συντάξεις που δύσκολα θα ξεπερνούν τα 800-900 ευρώ μεικτά, ακόμη και μετά από δεκαετίες εργασίας.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία της συζήτησης: δεν πρόκειται για ατομική επιλογή ρίσκου, αλλά για αποτέλεσμα ενός συστήματος που μετακυλίει το βάρος στους ίδιους τους ασφαλισμένους. Όταν το εισόδημα δεν επαρκεί για τα βασικά, η μελλοντική σύνταξη γίνεται δευτερεύον ζήτημα.

Η εικόνα αυτή δεν προέκυψε ξαφνικά. Είναι αποτέλεσμα μιας μακράς πορείας, που ξεκινά από τις αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα την προηγούμενη δεκαετία και συνεχίζεται με την καθιέρωση σταθερών κατηγοριών εισφορών. Ένα μοντέλο που, στην πράξη, επιβραβεύει τη χαμηλή καταβολή, όχι επειδή είναι συμφέρουσα, αλλά επειδή είναι η μόνη εφικτή.

Την ίδια στιγμή, οι προειδοποιήσεις των ειδικών για τον κίνδυνο συσσώρευσης χρεών επιβεβαιώνουν το αδιέξοδο. Πολλοί δεν επιλέγουν χαμηλές εισφορές για να «γλιτώσουν», αλλά για να μην καταλήξουν εκτός συστήματος. Διότι η αδυναμία πληρωμής δεν σημαίνει μόνο χρέη – μπορεί να σημαίνει και αδυναμία συνταξιοδότησης στο μέλλον.

Ακόμη και η λογική της «διόρθωσης στο τέλος», δηλαδή της επιλογής υψηλότερης κατηγορίας λίγα χρόνια πριν τη σύνταξη, αποδεικνύεται περιορισμένης αποτελεσματικότητας. Το σύστημα υπολογισμού δεν αφήνει μεγάλα περιθώρια ανατροπής της συνολικής εικόνας, ενώ η εθνική σύνταξη λειτουργεί περισσότερο ως δίχτυ ασφαλείας παρά ως πραγματική ενίσχυση.

Στην πράξη, το δίλημμα που αντιμετωπίζουν οι μη μισθωτοί είναι σκληρό: να επιβιώσουν σήμερα ή να εξασφαλίσουν ένα καλύτερο αύριο. Και όταν τα εισοδήματα συμπιέζονται σταθερά, η απάντηση είναι σχεδόν προδιαγεγραμμένη.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν αυτό το μοντέλο μπορεί να σταθεί μακροπρόθεσμα. Γιατί ένα ασφαλιστικό σύστημα που στηρίζεται σε εισφορές που δεν μπορούν να πληρωθούν, δύσκολα μπορεί να εγγυηθεί αξιοπρεπείς συντάξεις στο μέλλον.

topontiki.gr