Ελλάδα 2026: Η «θηλιά» της υπερφορολόγησης πνίγει νοικοκυριά και οικογένειες / γράφει η Αντριάνα Βασιλά

Σε μια οικονομία που παλεύει να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή, οι αριθμοί του 2026 αποκαλύπτουν μια επώδυνη αλήθεια: ο Έλληνας φορολογούμενος παραμένει εγκλωβισμένος σε ένα από τα πιο σκληρά συστήματα του αναπτυγμένου κόσμου.

Παρά τις κυβερνητικές εξαγγελίες, η «φορολογική σφήνα» στην εργασία παραμένει αμετακίνητη στα επίπεδα του 39,3%, την ώρα που οι έμμεσοι φόροι στα βασικά αγαθά εξανεμίζουν το διαθέσιμο εισόδημα πριν καν τελειώσει ο μήνας. Με την Ελλάδα να φιγουράρει στην 4η θέση της ακρίβειας για τις οικογένειες στον ΟΟΣΑ, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η οικονομία αναπτύσσεται, αλλά ποιος τελικά επωφελείται από αυτή την ανάπτυξη.

Η στατιστική της απόγνωσης: ΟΟΣΑ και Eurostat

Τα πρόσφατα στοιχεία του ΟΟΣΑ λειτουργούν ως «καμπανάκι» κινδύνου. Η φορολογική επιβάρυνση για τον μέσο άγαμο εργαζόμενο στην Ελλάδα διαμορφώνεται στο 39,3%, σημειώνοντας μια οριακή μόνο πτώση από το προηγούμενο έτος. Ωστόσο, η σύγκριση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (35,1%) αναδεικνύει το μέγεθος της απόκλισης. Διαχρονικά, η Ελλάδα κινείται σε αντίθετη τροχιά από τον υπόλοιπο αναπτυγμένο κόσμο: τα τελευταία 25 χρόνια, ενώ οι περισσότερες χώρες μείωσαν τα βάρη κατά μία ποσοστιαία μονάδα, η Ελλάδα τα αύξησε κατά 0,6.

Όμως, το πραγματικό «σοκ» έρχεται από τη Eurostat. Η Ελλάδα του 2026 συνεχίζει να στηρίζεται δυσανάλογα στους έμμεσους φόρους. Περίπου το 40% των κρατικών εσόδων προέρχεται από τον ΦΠΑ και τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης, όταν στην υπόλοιπη Ευρωζώνη το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά χαμηλότερο. Αυτό δημιουργεί μια διπλή παγίδα: ο πολίτης φορολογείται βαριά όταν κερδίζει το εισόδημά του και ξαναφορολογείται εξίσου βαριά όταν το ξοδεύει για να καλύψει βασικές ανάγκες.

Οικογένεια: Ο «μεγάλος χαμένος»

Η ανάλυση των στοιχείων δείχνει ότι το ελληνικό φορολογικό σύστημα είναι εχθρικό προς τη δημιουργία οικογένειας. Η χώρα μας κατέχει την 4η υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση στον ΟΟΣΑ για έγγαμο εργαζόμενο με δύο παιδιά, με το ποσοστό να αγγίζει το 37,5%.

Η διαφορά με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (26,2%) είναι χαώδης και εξηγείται από την έλλειψη ανταποδοτικών επιδομάτων. Στην Ελλάδα, η μείωση της φορολογίας λόγω τέκνων είναι μόλις 1,9 μονάδες, την ώρα που στις άλλες χώρες οι φορολογικές διατάξεις «ανακουφίζουν» τους γονείς κατά 8,9 μονάδες. Αυτή η «φορολογική τιμωρία» της οικογένειας, σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος στέγασης το 2026, επιδεινώνει το δημογραφικό πρόβλημα, καθιστώντας την απόκτηση παιδιών οικονομικά απαγορευτική για ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού.

Η ανταποδοτικότητα και η «γκρίζα» οικονομία

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που επισημαίνουν οι αναλυτές είναι η έλλειψη ανταποδοτικότητας. Η Ελλάδα παρουσιάζει συνολική φορολογία ως προς το ΑΕΠ που αγγίζει το 41-42%, επίπεδα που συναντώνται σε κράτη με προηγμένο κοινωνικό κράτος. Εντούτοις, ο Έλληνας φορολογούμενος το 2026 υποχρεώνεται συχνά να πληρώνει από την τσέπη του για ιδιωτική υγεία και παιδεία, αυξάνοντας το πραγματικό κόστος διαβίωσης πέρα από τους επίσημους δείκτες.

Αυτή η πίεση τροφοδοτεί έναν φαύλο κύκλο. Η υπερφορολόγηση ωθεί ένα σημαντικό κομμάτι της οικονομικής δραστηριότητας στην «γκρίζα» ζώνη και τη φοροδιαφυγή. Όσο η φορολογική βάση στενεύει, το κράτος αναγκάζεται να διατηρεί υψηλούς συντελεστές για τους συνεπείς φορολογούμενους, προκειμένου να πιάσει τους στόχους των πρωτογενών πλεονασμάτων που απαιτούν οι διεθνείς αγορές.

Το 2026 βρίσκει τη χώρα σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η «σταγόνα στον ωκεανό» των μικρο-μειώσεων δεν αρκεί για να αναστρέψει το κλίμα οικονομικής ασφυξίας. Απαιτείται μια ριζική μεταρρύθμιση που θα μετατοπίσει το βάρος από την κατανάλωση και την εργασία στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και στην ουσιαστική στήριξη της οικογένειας. Χωρίς μια τέτοια τομή, η Ελλάδα κινδυνεύει να παραμείνει μια χώρα όπου η επιβίωση θεωρείται πολυτέλεια και η ανάπτυξη παραμένει ένας αριθμός στους ισολογισμούς, χωρίς αντίκρισμα στο πορτοφόλι του μέσου πολίτη.