Posokanei: Η πλατφόρμα που τελικά κοστίζει περισσότερο από την άθλια ακρίβεια, σε 4 παραδείγματα / γράφει ο Παύλος Γεωργίου

Παύλος Γεωργίου

Δεν αφήνουν απλά τα ολιγοπώλια να «ασελγούν» σε βάρος των πολιτών αλλά τους καλούν και να ψάχνουν «ευκαιρίες» χάνοντας την μισή επαγγελματική τους ημέρα για πιθανά έσοδα για 2-3 ευρώ στο καλάθι, αλλά πιθανότερα πολύ σημαντικότερες απώλειες λόγω χρόνου και αποστάσεων.

Κάποτε οι κυβερνήσεις είχαν την υποχρέωση να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα. Σήμερα φαίνεται πως αρκεί να δημιουργούν μια πλατφόρμα για να τα βλέπει ως «παρατηρητήριο τιμών», φορτώνοντας μάλιστα και στους πολίτες τον επιπλέον χρόνο (που θα μπορούσαν να εργάζονται) , όπως κάνει με τις τράπεζες, τον ΕΦΚΑ κλπ.

Αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό μήνυμα πίσω από τη νέα πλατφόρμα σύγκρισης τιμών στα σούπερ μάρκετ. Όχι επειδή η τεχνολογία είναι κακή. Ούτε επειδή η διαφάνεια δεν είναι χρήσιμη. Αλλά επειδή πίσω από τη βιτρίνα της ψηφιακής καινοτομίας κρύβεται μια σιωπηρή παραδοχή: η ακρίβεια παραμένει εδώ και η ευθύνη για την αντιμετώπισή της, από την κυβέρνηση μεταφέρεται στον ίδιο τον πολίτη.

Μπες στην πλατφόρμα, βρες τη φθηνότερη τιμή και εξοικονόμησε χρήματα. Στην πράξη όμως η ζωή δεν λειτουργεί όπως τα δελτία Τύπου, ή τα φανταιζί TikTok του πρωθυπουργού. Ο καταναλωτής δεν αγοράζει έναν καφέ. Αγοράζει ένα καλάθι. Δεν ψωνίζει μόνο ελαιόλαδο ή μόνο απορρυπαντικό. Να υποθέσω ότι και πρωθυπουργός μας έχει κάποιους άλλους να τα κάνουν αυτά. Αντίθετα, μια οικογένεια αγοράζει όλα όσα χρειάζεται για να περάσει την εβδομάδα.

Ας πάρουμε ένα πραγματικό παράδειγμα. Ένας πολίτης χρειάζεται να αγοράσει εννέα βασικά προϊόντα: μοσχάρι, κοτόπουλο, ελαιόλαδο, παιδικές πάνες, απορρυπαντικό, ντομάτες, καφέ, ένα αλκοολούχο ποτό και χαρτί υγείας.

Για να αξιοποιήσει πλήρως την πλατφόρμα πρέπει να αναζητήσει κάθε προϊόν ξεχωριστά, να αποφασίσει πού βρίσκεται η καλύτερη ευκαιρία. Στη συνέχεια πρέπει να οργανώσει τη διαδρομή του, επειδή το φθηνότερο προϊόν δεν βρίσκεται συνήθως στο ίδιο κατάστημα με το δεύτερο φθηνότερο ή το τρίτο. Με άλλα λόγια, το κράτος δεν συγκρίνει τιμές, να εξετάσει διαφορετικές συσκευασίες, να ελέγξει προσφορές και να καταπολεμά την ακρίβεια. Ζητά από τον πολίτη να γίνει …κυνηγός προσφορών. Ας δούμε τι σημαίνει αυτό στην πράξη.

Ο πρακτικός υπολογισμός που αποδεικνύει την μεγαλύτερη επιβάρυνση σε 4 παραδείγματα

Ο …ας πούμε Δημήτρης μένει στην Κυψέλη και έχει καθαρό μισθό 1.000 ευρώ τον μήνα. Για να συγκρίνει τα εννέα προϊόντα χρειάζεται περίπου 35 λεπτά μπροστά στην οθόνη. Στη συνέχεια επισκέπτεται τρία διαφορετικά σούπερ μάρκετ για να πετύχει τις καλύτερες τιμές. Οι μετακινήσεις και οι αγορές απαιτούν άλλα 97 λεπτά. Συνολικά αφιερώνει 132 λεπτά, δηλαδή περισσότερες από δύο ώρες. Η καθαρή εξοικονόμηση που πετυχαίνει είναι περίπου 4 ευρώ αφού αφαιρεθούν τα έξοδα μετακίνησης. Όμως οι δύο αυτές ώρες έχουν αξία. Με βάση το εισόδημά του, ο χρόνος του αντιστοιχεί σε περίπου 13,75 ευρώ. Στο τέλος της ημέρας ο Δημήτρης έχει χάσει σχεδόν 10 ευρώ σε πραγματική αξία χρόνου για να κερδίσει 4 ευρώ στο ταμείο.

Η …επίσης ας πούμε, Μαρία από τον Πειραιά βρίσκεται σε παρόμοια θέση. Για τα ίδια προϊόντα χρειάζεται περίπου δυόμισι ώρες συνολικά ανάμεσα σε αναζητήσεις, μετακινήσεις και αγορές. Το καθαρό οικονομικό όφελος φτάνει τα 5,25 ευρώ. Η αξία όμως του χρόνου που καταναλώνει ξεπερνά τα 15 ευρώ. Το τελικό ισοζύγιο είναι και πάλι αρνητικό.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική για τα μεσαία εισοδήματα

Ο Γιώργος από την Κυψέλη έχει καθαρό εισόδημα 2.000 ευρώ. Οι ίδιες δύο ώρες και δώδεκα λεπτά που αφιερώνει για να κυνηγήσει τις χαμηλότερες τιμές στην πλατφόρμα, αντιστοιχούν σε 27,5 ευρώ αξίας χρόνου εργασίας. Η καθαρή εξοικονόμηση παραμένει περίπου 4 ευρώ. Ουσιαστικά χάνει περισσότερα από 23 ευρώ για να πετύχει μια έκπτωση που δεν καλύπτει ούτε τον καφέ της επόμενης ημέρας. Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ελένης στο Πέραμα. Για να ολοκληρώσει την ίδια διαδικασία χρειάζεται σχεδόν δυόμισι ώρες. Η καθαρή εξοικονόμηση είναι 5,25 ευρώ. Η αξία του χρόνου της όμως ξεπερνά τα 30 ευρώ. Το καθαρό αποτέλεσμα είναι ζημία περίπου 25 ευρώ.

Ο πολίτης, «συνεργός της ακρίβειας» με σπατάλη προσωπικού χρόνου

Οι σύγχρονες ψηφιακές υπηρεσίες πετυχαίνουν όταν αφαιρούν πολυπλοκότητα από τη ζωή των ανθρώπων. Όταν εξοικονομούν χρόνο. Όταν μειώνουν βήματα. Όταν κάνουν τη ζωή ευκολότερη. Η συγκεκριμένη προσέγγιση κάνει το αντίθετο. Μετατρέπει τον πολίτη σε διαχειριστή τιμοκαταλόγων. Τον υποχρεώνει να αφιερώνει χρόνο για να παρακολουθεί καθημερινά μια αγορά που θα έπρεπε να λειτουργεί αποτελεσματικά από μόνη της. Και πρακτικά τον μετατρέπει σε «ελεγκτή» αφιερώνοντας προσωπικό χρόνο, αντί να αντιμετωπίζει η πολιτεία τις αιτίες που τη γεννούν.

Το πιο αποκαλυπτικό όμως είναι ότι η ίδια η ύπαρξη της πλατφόρμας αποτελεί έμμεση παραδοχή αποτυχίας. Αν οι τιμές ήταν πραγματικά ανταγωνιστικές, αν η αγορά λειτουργούσε ομαλά και αν η αγοραστική δύναμη των πολιτών ακολουθούσε το κόστος ζωής, κανείς δεν θα χρειαζόταν να περνά δεκάδες λεπτά συγκρίνοντας ποιος πουλά το ίδιο προϊόν λίγα λεπτά φθηνότερα.

Το πολιτικό διπλό ερώτημα και γιατί ο χρόνος δεν είναι πλέον … δωρεάν

Η πλατφόρμα δεν μειώνει τον ΦΠΑ, δεν μειώνει το κόστος ενέργειας, δεν αυξάνει τους μισθούς, δεν σπάει ολιγοπωλιακές πρακτικές, δεν μειώνει το κόστος παραγωγής, δεν αντιμετωπίζει τις αιτίες της ακρίβειας. Η πραγματική πολιτική ερώτηση λοιπόν δεν είναι αν η πλατφόρμα λειτουργεί τεχνικά. Είναι γιατί ένας εργαζόμενος πρέπει να αφιερώνει δύο ή τρεις ώρες από τη ζωή του για να εξοικονομήσει μερικά ευρώ από βασικά αγαθά, που του κοστίζει τελικά περισσότερο.

Ένα δεύτερο ερώτημα το οποίο καλείται να απαντήσει η κυβέρνηση και ο υπουργός Ανάπτυξης (που όπως γνωρίζουμε δεν είναι και ο πιο δεξιός της πολιτικής) είναι γιατί η αντιμετώπιση της ακρίβειας αντί να αφορά την ίδια, μετατρέπεται σε προσωπικό project του κάθε καταναλωτή. Και γιατί το κράτος θεωρεί ότι η απάντηση στο αυξημένο κόστος ζωής είναι περισσότερη ενασχόληση του πολίτη με οθόνες, προσφορές και μετακινήσεις.

Για τους εργαζόμενους ανεξαρτήτως πολιτικής κατεύθυνσης ο χρόνος δεν είναι «δωρεάν». Κάθε λεπτό που περνά ένας άνθρωπος μπροστά σε μια οθόνη ψάχνοντας ποιος πουλά πέντε λεπτά φθηνότερα το ίδιο προϊόν είναι χρόνος που δεν θα επιστρέψει ποτέ. Και όταν για να εξοικονομήσεις πέντε ευρώ πρέπει να ξοδέψεις δύο ώρες από τη ζωή σου, τότε η ακρίβεια δεν έχει εξαφανιστεί. Απλά γένεται ακριβότερη.

 topontiki.gr 

–