“Η αθέατη πλευρά του delivery” / γράφει ο Αλέξανδρος Πηγαδάς

Η εικόνα του διανομέα που διασχίζει την πόλη πάνω σε ένα μηχανάκι αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας και της κοινωνίας μας. Οι ψηφιακές πλατφόρμες διανομής άλλαξαν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές παραγγέλνουν φαγητό και άλλα προϊόντα δημιουργώντας έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κλάδους της οικονομίας.

Πίσω όμως από την ευκολία που προσφέρει η τεχνολογία, χιλιάδες εργαζόμενοι βρίσκονται αντιμέτωποι με συνθήκες που χαρακτηρίζονται από ανασφάλεια, εντατικοποίηση της εργασίας και ελλιπή μέτρα προστασίας. Τα τελευταία χρόνια το εργασιακό μοντέλο στις πλατφόρμες έχει μεταβληθεί σημαντικά. Η απασχόληση μέσω συμβάσεων εξαρτημένης εργασίας υποχωρεί, ενώ αυξάνεται αισθητά η χρήση συνεργατών, που εργάζονται ως ελεύθεροι επαγγελματίες, ή μέσω εργολαβικών σχημάτων.

Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, οι οποίες ζητούν την κατοχύρωση βασικών εργασιακών δικαιωμάτων για όλους τους διανομείς, ανεξάρτητα από τη μορφή της σύμβασής τους.

Η συζήτηση έχει αποκτήσει ακόμα μεγαλύτερη σημασία μετά τα επαναλαμβανόμενα εργατικά ατυχήματα ή και δυστυχήματα, τις καταγγελίες για εργασία σε συνθήκες ακραίου καύσωνα και την επικείμενη εφαρμογή της ευρωπαϊκής Οδηγίας για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στις ψηφιακές πλατφόρμες.

Στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης βρίσκεται η εμπειρία των ίδιων των διανομέων, οι οποίοι περιγράφουν μια καθημερινότητα διαφορετική από εκείνη που παρουσιάζεται ως ευέλικτη μορφή απασχόλησης.

Περισσότεροι freelancers από μισθωτούς

«Η e-food ξεκίνησε με μισθωτούς. Στη συνέχεια προσπάθησε μέσα σε μία νύχτα να μας κάνει όλους freelancers. Από την άνοιξη του 2021 δεν έχω δει να προσλαμβάνεται μισθωτός. Σήμερα η μεγάλη πλειοψηφία εργάζεται ως freelancer» δηλώνει ο Μιχάλης Ρέντζιος, πρόεδρος του επιχειρησιακού σωματείου της e-food.

Όπως εξηγεί, το σωματείο διεκδικεί από το 2021 την υπογραφή συλλογικής σύμβασης εργασίας που θα καλύπτει όλους τους εργαζομένους, ανεξάρτητα από τη μορφή της εργασιακής τους σχέσης. Βασικό αίτημα αποτελεί η θέσπιση ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος ανά ώρα για τους freelancers, καθώς και η πρόβλεψη αποζημίωσης σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος. «Πόσες ημέρες μπορεί να μείνει κάποιος χωρίς εισόδημα όταν τραυματιστεί; Τα έξοδα συνεχίζουν να τρέχουν» σημειώνει χαρακτηριστικά.

Ακόμα ένα ζήτημα που αναδεικνύει αφορά το κόστος του απαραίτητου εξοπλισμού. Σύμφωνα με τον ίδιο οι διανομείς επιβαρύνονται έμμεσα με την αγορά των μέσων ατομικής προστασίας, καθώς από την πρώτη πληρωμή τους παρακρατούνται περίπου 200 ευρώ για το κουτί μεταφοράς, το κράνος και τον υπόλοιπο εξοπλισμό.

Παράλληλα επαναλαμβάνει ότι πάγια θέση του σωματείου είναι να δοθεί η δυνατότητα σε όσους εργάζονται ως freelancers να αποκτήσουν καθεστώς μισθωτής εργασίας, ώστε να έχουν πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα.

Πίεση για πιο γρήγορες παραδόσεις

Ο πρόεδρος του επιχειρησιακού σωματείου περιγράφει ένα περιβάλλον έντονης πίεσης για όλο και ταχύτερες παραδόσεις. Όπως υποστηρίζει, τα συστήματα επιβράβευσης ωθούν τους διανομείς να αυξάνουν συνεχώς τον αριθμό των παραγγελιών τους προκειμένου να λάβουν τα bonus, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο ατυχημάτων. «Υπάρχουν άπειροι τραυματισμοί καθημερινά, αλλά για τους περισσότερους δεν μαθαίνουμε ποτέ τίποτα» αποκαλύπτει.

Ακόμα αναφέρεται στις ημέρες ακραίου καύσωνα, υποστηρίζοντας ότι, παρά τις απαγορεύσεις που εκδίδει το υπουργείο Εργασίας για συγκεκριμένες ώρες της ημέρας, οι πλατφόρμες εξακολουθούν να δίνουν παραγγελίες. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα φέρνει το δυστύχημα που σημειώθηκε πρόσφατα στην Αγία Παρασκευή, το οποίο έγινε γνωστό επειδή συνέβη κοντά στις εγκαταστάσεις της ΕΡΤ, επισημαίνοντας ότι πολλά ακόμα περιστατικά δεν καταγράφονται ποτέ. Όπως υπογραμμίζει, μόνο οι μισθωτοί απολαμβάνουν πλήρη προστασία σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στο μοντέλο των εργολαβιών, το οποίο, όπως υποστηρίζει, έχει επεκταθεί σημαντικά. Ο κ. Ρέντζιος περιγράφει μια αλυσίδα συνεργασιών όπου η πλατφόρμα αναθέτει έργο σε εταιρείες, αυτές με τη σειρά τους σε εργολάβους και στη συνέχεια σε μικρότερους υπεργολάβους, με αποτέλεσμα να παρεμβάλλονται πολλοί ενδιάμεσοι μεταξύ της πλατφόρμας και του εργαζομένου.

Σύμφωνα με τον ίδιο, πολλοί εργαζόμενοι εμφανίζονται τυπικά ως μισθωτοί, στην πράξη όμως αμείβονται με όρους freelancer, ενώ μέρος της αμοιβής τους παρακρατείται από τους εργολάβους. Όπως αναφέρει, οι περισσότεροι από αυτούς είναι μετανάστες, οι οποίοι συχνά βρίσκονται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση και αδυνατούν να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους. «Είναι ουσιαστικά αόρατοι εργαζόμενοι. Αν συμβεί κάτι, μπορεί να μη μάθουμε ποτέ τι έγινε» τονίζει.

Ανεπαρκείς έλεγχοι

Ο κ. Ρέντζιος εκφράζει επίσης την άποψη ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί γνωρίζουν την κατάσταση, αλλά δεν πραγματοποιούνται επαρκείς έλεγχοι. Τέλος, θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική την ευρωπαϊκή Οδηγία για την εργασία στις ψηφιακές πλατφόρμες, η οποία θα πρέπει να ενσωματωθεί στο εθνικό δίκαιο έως το τέλος του 2026 και αναμένεται να επηρεάσει το πλαίσιο λειτουργίας των εταιρειών.

Όπως επισημαίνει, η διεκδίκηση καλύτερων συνθηκών εργασίας δεν αφορά μόνο τους διανομείς της e-food, αλλά συνολικά το μέλλον της εργασίας στις ψηφιακές πλατφόρμες. Οι συνθήκες εργασίας στον κλάδο των διανομών αποτελούν πλέον αντικείμενο δημόσιου διαλόγου όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η ισορροπία ανάμεσα στην ευελιξία που προβάλλουν οι πλατφόρμες και στην ανάγκη προστασίας των εργαζομένων παραμένει ζητούμενο. Το πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο και αν θα οδηγήσει σε ουσιαστικές αλλαγές για χιλιάδες διανομείς θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα εργασιακά ζητήματα των επόμενων ετών.

 topontiki.gr 

–

Φαρέτρα