“Πώς οι τράπεζες βγάζουν δισεκατομμύρια από προμήθειες – Τα ψιλά γράμματα των καθημερινών χρεώσεων” γράφει η Αντριάνα Βασιλά

Μπορεί οι διοικήσεις των συστημικών τραπεζών να υποστηρίζουν ότι οι «τσουχτερές» προμήθειες στις καθημερινές συναλλαγές αποτελούν ένα ελάχιστο ποσοστό των κερδών τους, όμως η σκληρή πραγματικότητα των αριθμών δείχνει ότι το πλαστικό χρήμα και οι ψηφιακές μεταφορές συνεχίζουν να αποτελούν μια μόνιμη μηχανή παραγωγής εσόδων.

Σύμφωνα με τα επίσημα απολογιστικά στοιχεία, τα συνολικά καθαρά έσοδα των τεσσάρων συστημικών ιδρυμάτων (Eurobank, Πειραιώς, Alpha Bank, Εθνική Τράπεζα) από προμήθειες άγγιξαν το αστρονομικό ποσό των 2,44 δισ. ευρώ. Το νούμερο αυτό δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο, καθώς αντιπροσωπεύει το 22% των συνολικών λειτουργικών τους εσόδων, τα οποία διαμορφώθηκαν στα 11,1 δισ. ευρώ.

Το «αφήγημα» της λιανικής και η πραγματικότητα των 778 εκατομμυρίων

Όταν ανοίγει η κουβέντα για το κόστος που επωμίζεται ο απλός πολίτης –από την έκδοση μιας χρεωστικής κάρτας και την αποστολή ενός απλού εμβάσματος, μέχρι τις χρεώσεις στις πληρωμές λογαριασμών– οι τράπεζες επιστρατεύουν τη λογική των «μικρών ποσοστών».

Πράγματι, οι καθαρά καθημερινές συναλλαγές λιανικής απέφεραν στα ταμεία τους 778 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό μεταφράζεται στο 32% των συνολικών εσόδων από προμήθειες και στο 7% του συνόλου των λειτουργικών τους εσόδων. Τραπεζικοί κύκλοι μάλιστα επισημαίνουν ότι αν απομονωθούν οι μεγάλες εταιρικές μεταφορές ή οι δραστηριότητες στο εξωτερικό, το καθαρό μερίδιο της καθημερινότητας του πολίτη υποχωρεί στο 15% με 20%.

Ωστόσο, για τον καταναλωτή που βλέπει το εισόδημά του να πιέζεται από την ευρύτερη ακρίβεια, αυτά τα 778 εκατομμύρια ευρώ είναι ζεστό χρήμα που φεύγει απευθείας από την τσέπη του για υπηρεσίες που, σε πολλές χώρες της Ευρωζώνης, παρέχονται πλέον δωρεάν.

Ποιος κράτησε τα «σκήπτρα» των χρεώσεων

Η κατανομή των εσόδων από τις καθημερινές προμήθειες ανάμεσα στους τέσσερις συστημικούς παίκτες δείχνει σαφείς πρωταθλητές:

Eurobank: Βρέθηκε στην κορυφή της σχετικής λίστας, εισπράττοντας 294 εκατ. ευρώ από τις καθημερινές χρεώσεις (ποσό που αναλογεί στο 38% των δικών της προμηθειών και στο 9% των συνολικών λειτουργικών της εσόδων).

Τράπεζα Πειραιώς: Ακολούθησε με έσοδα 210 εκατ. ευρώ (30% των προμηθειών της, 8% των συνολικών εσόδων).

Alpha Bank: Κατέγραψε έσοδα ύψους 139 εκατ. ευρώ από τη συγκεκριμένη κατηγορία (28% των προμηθειών, 6% του συνόλου).

Εθνική Τράπεζα: Συγκέντρωσε 135 εκατ. ευρώ (29% των εσόδων από προμήθειες, 5% των λειτουργικών εσόδων).

Οι θεσμικές παρεμβάσεις και η «ανθεκτικότητα» των κερδών

Η πίεση της κοινής γνώμης και οι καταγγελίες καταναλωτικών οργανώσεων (όπως η πρόσφατη απόφαση για τις χρεώσεις της Alpha Bank που κρίθηκαν παράνομες) ανάγκασαν το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών να λάβει μέτρα. Μέσα στο προηγούμενο διάστημα είδαμε:

1. Την κατάργηση της προμήθειας για αναλήψεις από ΑΤΜ άλλης τράπεζας.
2. Το «πάγωμα» των χρεώσεων για πληρωμές λογαριασμών μέσω web και mobile banking.
3. Τη θεσμοθέτηση πλαφόν 0,50 ευρώ για εμβάσματα (εισερχόμενα και εξερχόμενα) έως 5.000 ευρώ.

Οι κινήσεις αυτές περιόρισαν εν μέρει τη χρέωση στη λιανική, όμως οι τράπεζες αποδείχθηκαν εξαιρετικά ανθεκτικές. Η απώλεια εσόδων από τα καθημερινά «χαράτσια» υπερκαλύφθηκε πλήρως. Η επιθετική πιστωτική επέκταση, η αύξηση των κεφαλαίων υπό διαχείριση, τα κόστη εξέτασης φακέλων για νέα δάνεια, αλλά και οι δυναμικές εξαγορές στον τομέα των ασφαλιστικών υπηρεσιών (bancassurance) κράτησαν την κερδοφορία σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Οι τράπεζες μπορεί να δικαιολογούν τις χρεώσεις επικαλούμενες το κόστος διαχείρισης των ψηφιακών συστημάτων, όμως η ουσία δεν αλλάζει: σε μια εποχή που η τεχνολογία θα έπρεπε να μειώνει το κόστος για τον τελικό χρήστη, ο Έλληνας καταναλωτής συνεχίζει να πληρώνει ακριβά το δικαίωμα να διαχειρίζεται τα δικά του χρήματα. Τα δισεκατομμύρια των προμηθειών δείχνουν ότι η ανάγκη για ακόμη μεγαλύτερη διαφάνεια και ανταγωνισμό στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα παραμένει επιτακτική.

–

Φαρέτρα