Η «ελληνική ιδιαιτερότητα» της φτώχειας – Εργαζόμενοι, φτωχοί και ουραγοί της Ευρώπης / γράφει η Αντριάνα Βασιλά

Αντριάνα Βασιλά

Σε μια Ευρώπη που αναζητά τη σταθερότητα, η Ελλάδα φαίνεται να πρωταγωνιστεί σε μια «κούρσα προς τα κάτω». Τα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ δεν αφήνουν περιθώρια για παρερμηνείες: η χώρα μας δεν αποκλίνει απλώς από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αλλά διολισθαίνει σε επίπεδα διαβίωσης που προκαλούν σοκ, ξεπερνώντας σε δείκτες δυνητικής φτώχειας ακόμα και τις αναδυόμενες οικονομίες των Βαλκανίων.

Η σύγκλιση με την Ε.Ε. παραμένει ένα κενό γράμμα. Το 2019, η απόσταση του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας (17.210€) από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (32.270€) ήταν χαώδης. Πέντε χρόνια μετά, το 2024, η «ψαλίδα» αρνείται να κλείσει, παραμένοντας στα 14.600 ευρώ. Η στασιμότητα αυτή μεταφράζεται σε μια σκληρή πραγματικότητα: ο πλούτος που παράγεται στη χώρα δεν φτάνει ποτέ στην τσέπη του πολίτη.

Το πιο αποκαλυπτικό εύρημα αφορά την αγοραστική δύναμη ανά ώρα εργασίας. Εδώ η Ελλάδα καταγράφει μια ιστορική ήττα. Παρόλο που οι Έλληνες εργάζονται από τις περισσότερες ώρες στην Ευρώπη, η ανταμοιβή τους σε πραγματικούς όρους είναι η χαμηλότερη στην Ευρωζώνη.

Αυτό το «ελληνικό φαινόμενο» δημιουργεί μια στρατιά νεόπτωχων (working poor). Πρόκειται για ανθρώπους που έχουν πλήρη απασχόληση, αλλά το εισόδημά τους δεν επαρκεί για να καλύψει τις βασικές ανάγκες, λόγω του εκρηκτικού συνδυασμού χαμηλών μισθών και εισαγόμενης αλλά και «εγχώριας» ακρίβειας.

Στα πρόθυρα του Κοινωνικού Αποκλεισμού

Εκεί που η κατάσταση γίνεται δραματική είναι στον δείκτη της δυνητικής φτώχειας. Η Ελλάδα «προσπερνά» τις βαλκανικές χώρες, όχι σε ανάπτυξη, αλλά σε κοινωνική ευαλωτότητα.

Συγκεκριμένα οι αναλυτές επισημαίνουν ότι «Η εργασία στην Ελλάδα έχει πάψει να αποτελεί ασπίδα προστασίας έναντι της φτώχειας»

Όταν το κόστος στέγασης και ενέργειας απορροφά πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος, η φτώχεια παύει να είναι ένας κίνδυνος και γίνεται βεβαιότητα για μεγάλα τμήματα του πληθυσμού. Η Ελλάδα μετατρέπεται σε μια χώρα όπου η επιβίωση θεωρείται πολυτέλεια, την ώρα που οι γειτονικές χώρες καταφέρνουν να βελτιώνουν ταχύτερα τους δικούς τους δείκτες κοινωνικής προστασίας.

Με λίγα λόγια αν η αγοραστική δύναμη στη χώρα μας δεν ενισχυθεί άμεσα και αν η εργασία δεν ανακτήσει την αξία της, η Ελλάδα κινδυνεύει με οριστική περιθωριοποίηση, παραμένοντας μια χώρα «βιτρίνας» με μια κοινωνία σε οικονομική ασφυξία.