Ο Τραμπ από το «America First» στο America Alone: Απειλές, αναδιπλώσεις, ανιστόρητες δηλώσεις και η… ελπίδα του Νοεμβρίου / γράφει ο Γιάννης Μακρυγιάννης

Οι τελευταίες παλινωδίες του γύρω από τη Γροιλανδία δεν είναι «ατυχείς δηλώσεις» ούτε «επικοινωνιακές υπερβολές». Είναι η ωμή αποτύπωση ενός προέδρου που αντιμετωπίζει τον κόσμο σαν real estate portfolio και τη διεθνή τάξη σαν επεισόδιο reality show.

Η Γροιλανδία ως κακόγουστο αστείο

Η Γροιλανδία, για τον Τραμπ, δεν είναι ούτε αυτόνομη περιοχή ούτε γεωστρατηγικός κόμβος. Είναι οικόπεδο. Κάτι που «αγοράζεται», «αξιοποιείται», «παίρνεται». Λες και βρισκόμαστε στον 19ο αιώνα, όταν οι αυτοκρατορίες αντάλλασσαν εδάφη σαν να ήταν μετοχές.

Η πραγματικότητα, φυσικά, είναι ενοχλητική για τέτοιου τύπου σκέψη: η Γροιλανδία ανήκει στο βασίλειο της Δανίας, έχει αυτονομία, λαό, πολιτικές δομές και κρίσιμο ρόλο στην αρκτική ισορροπία. Αλλά αυτά είναι λεπτομέρειες για έναν πρόεδρο που θεωρεί ότι η Ιστορία ξεκίνησε με τον ίδιο.

Όταν, δε, οι δηλώσεις φτάνουν στο σημείο να αφήνουν ανοιχτό ακόμα και το ενδεχόμενο στρατιωτικής επιβολής, δεν μιλάμε πια για γραφικότητα. Μιλάμε για επικίνδυνη και ανιστόρητη ρητορική, με πυρηνικό υπόβαθρο.

Απειλεί, αναδιπλώνεται, ξαναπειλεί – το δόγμα της σύγχυσης

Το μοτίβο Τραμπ είναι πλέον κωμικοτραγικά προβλέψιμο: Απειλεί με δασμούς, προκαλεί αναστάτωση, «μαλακώνει», δηλώνει ότι «δεν εννοούσε ακριβώς αυτό», επανέρχεται με νέα απειλή.

Αυτό δεν είναι στρατηγική. Είναι πολιτική ασυνέπειας. Και σε έναν κόσμο γεμάτο εύφλεκτα μέτωπα, η ασυνέπεια της υπερδύναμης δεν είναι απλώς πρόβλημα. Είναι ρίσκο για όλους.

Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι αντιμετωπίζονται πότε ως «εκμεταλλευτές» και πότε ως «βάρος». Το ΝΑΤΟ παρουσιάζεται άλλοτε ως αναγκαίο, άλλοτε ως παρωχημένο. Οι κανόνες υπάρχουν μέχρι να ενοχλήσουν τον Λευκό Οίκο.

Όταν οι «φίλοι» γίνονται στόχος

Η πιο διαβρωτική συνέπεια της προεδρίας Τραμπ είναι ότι καταργεί τη βασική αρχή των συμμαχιών. Δεν υπάρχουν σταθεροί φίλοι, μόνο προσωρινά συμφέροντα. Και όποιος δεν ευθυγραμμίζεται πλήρως, μπαίνει στο στόχαστρο.

Αυτό δεν είναι «America First». Είναι America Alone. Γιατί καμία διεθνής τάξη δεν επιβιώνει όταν η ηγετική της δύναμη συμπεριφέρεται σαν ταραξίας και όχι σαν πυλώνας σταθερότητας.

Η Ευρώπη, που επί δεκαετίες στηριζόταν στη διατλαντική σχέση ως δεδομένο, αναγκάζεται πλέον να προετοιμάζεται για το απρόβλεπτο. Και αυτό το ρήγμα δεν κλείνει εύκολα — ακόμα κι αν αλλάξει πρόσωπο στον Λευκό Οίκο.

Το άγχος πίσω από το χάος

Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι άσχετο με την εσωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Ο Τραμπ βρίσκεται σε δημοσκοπική πτώση, με τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου να πλησιάζουν. Και όταν η πίεση αυξάνεται στο εσωτερικό, η εξωτερική πολιτική μετατρέπεται σε σκηνικό αντιπερισπασμού.

Χρειάζονται «σκληρές εικόνες». Χρειάζονται εχθροί – ακόμα κι αν είναι σύμμαχοι. Χρειάζεται θόρυβος για να καλυφθεί η φθορά. Το πρόβλημα είναι ότι η παγκόσμια ισορροπία δεν αντέχει να γίνεται εργαλείο προεκλογικού πανικού.

Το ρήγμα και η κυνική ελπίδα

Οι κινήσεις Τραμπ γύρω από τη Γροιλανδία δεν είναι μεμονωμένες. Είναι σύμπτωμα. Σύμπτωμα ενός προέδρου που συγχέει την ισχύ με τον εκφοβισμό και τη στρατηγική με το ένστικτο.

Το αποτέλεσμα είναι ένα βαθύτερο ρήγμα στην παγκόσμια ισορροπία, μια Δύση λιγότερο συνεκτική, μια διεθνής σκηνή πιο ασταθής. Και μπροστά σε αυτό το τοπίο, διατυπώνεται πλέον ανοιχτά -σχεδόν κυνικά- μια ελπίδα: ότι αυτό το κεφάλαιο τελειώνει τον Νοέμβριο.

Όχι επειδή έτσι λύνονται τα προβλήματα.

Αλλά γιατί ο κόσμος δεν αντέχει για πολύ μια υπερδύναμη που λειτουργεί με παρορμήσεις, απειλές και ανιστόρητες δηλώσεις.

Η Ιστορία δεν γράφεται με tweets.

Και η διεθνής πολιτική δεν είναι παιχνίδι.

 topontiki.gr