Η Σόνια Θεοδωρίδου σ’ ένα λαϊκό ορατόριο του Σταύρου Κουγιουμτζή / Μια ανεπανάληπτη βραδιά μυσταγωγίας στην Παλαιά Μητρόπολη Βέροιας

Πώς είναι να μπολιάζεις τα κείμενα της Μεγάλης Εβδομάδας με τον νεοελληνικό λόγο, τη βυζαντινή υμνογραφία με τη λαϊκή μουσική, τη μία αισθαντική φωνή με τις πολλές, που τη δυναμώνουν, κι όλα αυτά σ’ έναν χώρο που επιβάλλεται στο κοινό και το υποβάλλει;

Βέροια, στον Ναό του 11ου αιώνα, την Παλαιά Μητρόπολη, η Σόνια Θεοδωρίδου τραγούδησε το λαϊκό ορατόριο του Σταύρου Κουγιουμτζή “Ύμνοι Αγγέλων σε Ρυθμούς Ανθρώπων” με τη χορωδία της “Πολύμνια”, μαγεύοντας το κοινό.

Ξέρουμε ποιος ήταν ο Σταύρος Κουγιουμτζής! Αγαπήσαμε τα τραγούδια του στα φοιτητικά μας χρόνια και τα παραδώσαμε στα παιδιά μας. Αλλά αυτό του το ορατόριο, ένα σπάνιο είδος που δένει το χθες με το σήμερα και το πάντα, οι περισσότεροι το αγνοούσαμε.

Και ήρθε πολύς κόσμος, γεμίζοντας τον ναό, προσδοκώντας να ακούσει κάτι διαφορετικό από τη διεθνούς φήμης Βεροιώτισσα σοπράνο. Και δεν διαψεύστηκε. Μάλιστα η ιδιαίτερη αυτή συναυλία, ιδιαίτερη και ως προς τον τόπο, αλλά και ως προς τον χρόνο, (αφού λίγες μόλις μέρες μάς χωρίζουν από τη Μεγάλη Εβδομάδα), ξεπέρασε κάθε προσδοκία.

Η εκδήλωση ήταν αποτέλεσμα συνεργασίας του Υπουργείου Πολιτισμού με την  ΕφΑ Ημαθίας και την υποστήριξη Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας.

Σ ‘ένα πλατύ και ευαισθητοποιημένο κοινό, (αυτό φάνηκε από τις αντιδράσεις του αργότερα), η Γεωργία Στρατούλη.  αν. Προϊσταμένη της Εφορίας Αρχαιοτήτων Ημαθίας, προλογίζοντας είπε:

[…] Μέσα σ’ αυτόν τον χώρο κι αυτόν το χρόνο της Μεγάλης Εβδομάδας και της Ανάστασης που έρχονται, η σημερινή συνάντηση αποκτά έναν ιδιαίτερο μυσταγωγικό χαρακτήρα. 

Η διεθνούς φήμης σοπράνο Σόνια Θεοδωρίδου με καταγωγή από τη Βέροια επιστρέφει απόψε στον τόπο της, για να μοιραστεί μαζί μας αυτήν τη βαθιά κατανυκτική μουσική. […]

Κατάνυξη και μυσταγωγία  ήταν πραγματικά οι δύο λέξεις που έκλεισαν με το εννοιολογικό και συναισθηματικό τους βάρος όλα όσα έγιναν στη συνέχεια. Γιατί τίποτα δεν ήταν τυχαίο απόψε.

Η είσοδος της σοπράνο με τις μαυροφορεμένες χορωδούς της, ιέρειες θαρρείς να βαδίζουν προς το ιερό μαζί με την πρωθιέρειά τους στους ήχους του πιάνου της έξοχης Κατερίνας Λιάτα, το ημικύκλιο που σχημάτισαν, η φωνή που υψώθηκε διαβάζοντας σε ρέοντα νεοελληνικό λόγο  θυμίζοντας τις μέρες εκείνες που ο Ιησούς… Όλα ήταν διαφορετικά…

Και άρχισε η μουσική. Κυλούσε σε μια μοναδική αρμονία της μιας φωνής με τις πολλές. Και υμνούσαν αυτές οι πραγματικά αγγελικές φωνές, η μία και οι πολλές…

“Εισάκουσόν μου, Κύριε” και “Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριον”, και ” Κύριε των δυνάμεων μεθ’ ημών γενού” και “Άξιον εστί ως αληθώς”…

Κι εκεί ανάμεσα στους ύμνους θαρρείς και άκουγες και  τη φωνή του Οδυσσέα Ελύτη στο δικό του “Άξιον εστί” να μιλάει στο “Προφητικό” του για τους αιματηρούς πολέμους που αφανίζουν την ανθρωπότητα κι εμείς βουβοί μάρτυρες δεν αντιδρούμε.

Και η ατμόσφαιρα όλο και βάραινε. “Σήμερον κρεμάται επί ξύλου”. Ένταση δραματική και στον λόγο και στη μουσική και στις φωνές. Κρεσέντο μουσικό και συγκινησιακό!

Και η κάθαρση. Όπως στην Αρχαία τραγωδία! Ύμνος της Ανάστασης. Δοξαστικό. “Άγγελοι υμνούσι την Ανάστασίν σου, Χριστέ”.

Και έρχεται αυτό το δοξαστικό του Σταύρου Κουγιουμτζή να περάσει απ’ όλα τα Πάθη υμνώντας την Ανάσταση, που η Σόνια και η  έξοχη χορωδία της θέλησαν να την υμνήσουν στο φινάλε της βραδιάς και με το ωραιότερο τραγούδι του Σταύρου Κουγιουμτζή από τον δίσκο του “Ηλιοσκόπιο” σε στίχους του Γιώργου Θέμελη που το πρωτοτραγούδησε ο Γιώργος Νταλάρας.

“Πάσχα, των Ελλήνων Πάσχα, ήλιος π’ ανατέλλεις, των Ελλήνων Πάσχα”. Το χειροκρότημα σμίγει με τις φωνές. Όλα μαζί ανεβαίνουν προς τα πάνω. “Άνω σχώμεν  τας καρδίας”.

Και να υπάρχει μια λάμψη παντού, μια νότα αισιοδοξίας μέσα στο σκοτάδι που ζούμε, όπου ο άνθρωπος  σταδιακά απανθρωποιείται. Τι συγκινητικές στιγμές…

Η Σόνια λάμπει. Την περιστοιχίζουν παλιοί φίλοι και γνωστοί. Αλλά και άγνωστοι. Όλοι θέλουν να της σφίξουν το χέρι.

Ο Μητροπολίτης Παντελεήμων και ο Δήμαρχος Κώστας Βοργιαζίδης εκφράζουν τον ενθουσιασμό τους.

Η Γεωργία Στρατούλη προσθέτει μιλώντας στη faretra:

“Το κοινό μέσα σε μια ατμόσφαιρα ηρεμίας και μέθεξης θυμήθηκε κάτι που έχει ξεχαστεί, το να τραγουδά και το εκκλησίασμα. Θαρρείς ήταν μια πρόσκληση αυτό που έγινε απόψε. Ήταν μια πράξη ζωής…”

Και η Σόνια Θεοδωρίδου είπε στη faretra με συγκίνηση για το πώς ένιωσε απόψε αλλά και για το πόσο θα ήθελε να ξαναγυρίσει στην πόλη της. :

“Απόψε ένιωσα σαν να ξαναγύρισα στο σπίτι μου, σαν να τραγουδούσα στους φίλους μου, στη γειτονιά μου, στους αγαπημένους μου που έχασα για πάντα….

Και πόσο, αληθινά, (γιατί μου το ρωτάτε πολλές φορές), πόσο θα ήθελα να ξαναγυρίσω εδώ, να γυρίσω στην πατρίδα μου. Αλλά αυτό δεν είναι δυνατό από τη στιγμή που δεν θα έχω κάποιο θεσμικό ρόλο. Ας παραμείνει προς στιγμήν στα όνειρα…”

Στα κλίτη του ναού αντηχούν ακόμα οι μελωδίας. Μια ιδιαίτερη βραδιά για όλους μας.

Φωτογραφίες: faretra.info

……………..

……………………..

Φαρέτρα