“Η ανάγκη του ήρωα” / γράφει ο Θέμης Τζήμας

Ένας πρόεδρος των ΗΠΑ και μια πολιτική και οικονομική ελίτ ευρύτερα, η οποία αγωνιά μην τυχόν και βγει στη δημοσιότητα η αλήθεια για τις σχέσεις τους με έναν παιδόφιλο, μεγαλοπαράγοντα της οικονομίας και της πολιτικής στις ΗΠΑ, πράκτορα όπως όλα δείχνουν των Ισραηλινών.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι βουτηγμένοι στη διαφθορά και δήθεν δημοκράτες, έτοιμοι να ωθήσουν στα φέρετρα του πολίτες τους για το καλό των μεγάλων βιομηχάνων και τραπεζιτών τους, επομένως και των ιδίων.

Ένα ελληνικό κατεστημένο με προεξάρχοντα τον ίδιο τον πρωθυπουργό, του οποίου τις δουλειές κάνει η μαφία, διευθυνόμενο από ολιγάρχες και ξένους οι οποίοι όχι μόνο δεν κρύβουν αλλά αρέσκονται να επιδεικνύουν τη λούμπεν και εξουσιαστική κυριαρχία τους.

Μικροί και μεσαίοι μαφιόζοι, παρακρατικοί που εκμαυλίζουν ως οι ιμάντες του παραπάνω κατεστημένου.

Πρόκειται για πτυχές μιας εξουσίας η οποία καλλιεργεί τον κανιβαλισμό, το λούμπεν, τον ραγιαδισμό, την αντικοινωνικότητα σε εκείνες και σε εκείνους που εξουσιάζει. Δεν πρόκειται για προσπάθεια απόσεισης της προσωπικής ευθύνης αλλά για εξήγηση του γιατί βλέπουμε σε μεγάλο βαθμό την κοινωνία που βλέπουμε. To ίδιο το γεγονός ότι έχει απαξιωθεί το κατεστημένο, το γεγονός ότι η διαφθορά του αποδεικνύεται τόσο εξόφθαλμα εντείνει τη διαβρωτική του επιρροή. Η απαξίωσή του, η αντικοινωνικότητά του, χάρη σε αυτά του τα προκλητικά χαρακτηριστικά είναι που ακριβώς μπορεί να εσωτερικεύεται ακόμα ευκολότερα από τους εξουσιαζομένους, δεδομένου ότι προσφέρει μια σαφή φαινομενικώς προοπτική ανέλιξης: η άσκηση εξουσίας στον διπλανό και στον από κάτω, η λεηλασία του δημοσίου πλούτου αλλά και του λιγότερο ισχυρού, η δουλικότητα και η δολιότητα, το κυνήγι της «ευκαιρίας», του βραχυπρόθεσμου οφέλους μπορούν να προσφέρουν τη συμμετοχή στο «πάρτι» έστω και από τον προθάλαμό του. Το κατεστημένο διαμορφώνει και γενικεύει τον λούμπεν τύπο ανθρώπου.

Αν η χούντα και η προδικτατορική δεξιά μας έδωσε τον τύπο ανθρώπου του «Κυρ- Παντελή», τον φοβισμένο δήθεν φιλήσυχο, ο ύστερος καπιταλισμός μας προσφέρει αφειδώς τον λούμπεν κανίβαλο, τον επιθετικό επιδειξιομανή, τον κακόγουστο νάρκισσο και στο τέλος αυτής της διαδρομής τον γεμάτο φθόνο, αποσυρμένο ηττημένο. Δεν πρόκειται για ζήτημα ανάλυσης αλλά εκπαίδευσης, εμπέδωσης μέσα από την κυριαρχία της εικόνας. Η διάβρωση της κοινωνικής συνοχής, ο ξεριζωμός της λαϊκότητας και επομένως η αδυναμία αντιπαράθεσης με το κατεστημένο και πραγματικής απελευθέρωσης είναι το αντίτιμο για τη συμμετοχή στη φαντασίωση που καλλιεργεί το κατεστημένο.

Ο εκπαιδευτικός ρόλος του κατεστημένου, ο βαθμός διαβρωτικής διείσδυσής του σε μαζική κλίμακα απαντιέται με ένα αντιθετικό πρότυπο. Ο ύστερος καπιταλισμός όχι τυχαίως μισεί το πρότυπο του ήρωα. Λατρεύει το πρότυπο του «φαινομένου», το οποίο άλλωστε μπορεί να παράγει και να καλλιεργεί αφειδώς καθότι καταναλώνεται ασταμάτητα αλλά αντιπαθεί σφοδρά εκείνο του ήρωα, δηλαδή αυτής και αυτού που χωρίς να χάνει τη γείωση και τη λαϊκότητα, χωρίς να ναρκισσεύεται και χωρίς να επιδιώκει να ξεχωρίσει δείχνει έναν δρόμο αλτρουισμού, κοινωνικής συνοχής. Η αυτοθυσία, το δόσιμο σε κάτι μεγαλύτερο από το εδώ και το τώρα ακριβώς για να καταστεί απελευθερωμένο το εδώ και το τώρα και υπό αυτήν την έννοια καλύτερο, η επαναϊστορικοποίηση του παραδείγματος θα πολεμηθεί σκληρά, θα προκαλέσει ακόμα και φθόνο, ωστόσο είναι απολύτως αναγκαία για να γονιμοποιήσει το άνυδρο τοπίο λεηλασίας και λουμπενοποίησης.

Το 2026 ως τέτοιο δεν σημαίνει το παραμικρό ως προς τον συγκεκριμένο στόχο. Στο συμβολικό επίπεδο, ως σημείο αναφοράς, αυτή είναι η σπουδαιότερη ευχή: η εκ νέου ανακάλυψη του ήρωα. Άλλες κοινωνίες αναγκάστηκαν από τα πράγματα να δημιουργήσουν αυτό το πρότυπο, το ίδιο ας ελπίσουμε και για τη δική μας.