“Προς μια πραγματικά Ανεξάρτητη, Αμερόληπτη και Αδιάβλητη Δικαιοσύνη” / γράφει ο Άρης Ορφανίδης

◇Θεσμικές αλλαγές για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης

Η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης αποτελεί θεμέλιο λίθο του κράτους δικαίου και συνιστά απαραίτητη προϋπόθεση για την ορθή λειτουργία κάθε δημοκρατικού συστήματος. Στην Ελλάδα του 2025, η δικαιοσύνη συχνά αντιμετωπίζεται ως «εύκολο θύμα» των πολιτικών παρεμβάσεων και η επιλογή ιδίως των ανώτατων και ανώτερων δικαστικών λειτουργών παραμένει υπό την επιρροή της εκάστοτε κυβέρνησης. Για να διασφαλιστεί μια πραγματικά ανεξάρτητη δικαιοσύνη, απαιτούνται ουσιαστικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις, όπως η αλλαγή στον τρόπο επιλογής των δικαστών, η οικονομική αυτονομία της δικαιοσύνης και η διακοπή των πολιτικών παρεμβάσεων.

■Αλλαγή στον τρόπο επιλογής των ανώτατων δικαστών

Η επιλογή των ανώτατων δικαστικών λειτουργών στην Ελλάδα, όπως οι Πρόεδροι του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Αρείου Πάγου, γίνεται από την εκάστοτε κυβέρνηση. Αυτό δημιουργεί την υποψία αν όχι τη βεβαιότητα στους πολίτες ότι η δικαιοσύνη επηρεάζεται από πολιτικές σκοπιμότητες και συντελεί στην εξάρτησή της από την πολιτική εξουσία. Ο τρόπος με τον οποίο οι δικαστές επιλέγονται και προάγονται ενδέχεται να αμφισβητεί την αντικειμενικότητα και την αμεροληψία τους.

□Πρόταση: Δημιουργία ανεξάρτητης επιτροπής επιλογής δικαστών

Η λύση σε αυτό το πρόβλημα μπορεί να έρθει μέσω της δημιουργίας μιας ανεξάρτητης επιτροπής για την επιλογή των ανώτατων δικαστικών λειτουργών. Αυτή η επιτροπή θα μπορούσε να αποτελείται από δικαστές, νομικούς εμπειρογνώμονες, αλλά και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, που θα έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν με βάση αυστηρά και αντικειμενικά κριτήρια.

□Οφέλη:

• Αποδοχή της διαδικασίας από το κοινό και τους θεσμούς, καθώς θα είναι πιο διαφανής και λιγότερο ευάλωτη σε πολιτική επιρροή.

• Διασφάλιση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, καθώς η διαδικασία επιλογής δεν θα επηρεάζεται από την εκάστοτε κυβερνητική κατεύθυνση.

• Ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών στη δικαιοσύνη, η οποία θεωρείται συχνά πολιτικά καθοδηγούμενη.

■Οικονομική αυτονομία της δικαιοσύνης

Η οικονομική εξάρτηση της δικαιοσύνης από τον κρατικό προϋπολογισμό και την εκάστοτε κυβέρνηση είναι ένα από τα κύρια προβλήματα που πλήττουν την ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος στην Ελλάδα. Εφόσον το σύστημα της δικαιοσύνης εξαρτάται από τις ετήσιες αποφάσεις της κυβέρνησης για τη χρηματοδότηση, υπάρχει ο κίνδυνος η κυβέρνηση να ασκεί τουλάχιστον έμμεση πίεση για τη διαχείριση των υποθέσεων και των προσλήψεων δικαστών.

□Πρόταση: Δημιουργία ανεξάρτητου ταμείου χρηματοδότησης της δικαιοσύνης

Η δημιουργία ενός ανεξάρτητου ταμείου, το οποίο θα διαχειρίζεται την οικονομική λειτουργία της δικαιοσύνης, θα μειώσει την εξάρτηση από την εκάστοτε κυβέρνηση. Αυτό το ταμείο θα μπορούσε να εποπτεύεται από έναν ανεξάρτητο οργανισμό και θα είχε τη δυνατότητα να χρηματοδοτεί τις δραστηριότητες των δικαστηρίων χωρίς πολιτικές επιρροές.

□Οφέλη:

• Η δικαιοσύνη θα είναι σε θέση να λειτουργεί ανεξάρτητα από τις πολιτικές σκοπιμότητες, με τον απαραίτητο προϋπολογισμό για την ομαλή λειτουργία της.

• Η αποφυγή πολιτικών πιέσεων για χρηματοδότηση θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη του κοινού και θα επιτρέψει την καλύτερη απονομή δικαιοσύνης.

• Ο ανεξάρτητος προϋπολογισμός θα διευκολύνει την κατανομή πόρων για τη βελτίωση της ποιότητας της δικαιοσύνης και την ταχύτερη απονομή της.

■Απαγόρευση πολιτικών παρεμβάσεων στις δικαστικές υποθέσεις

Η πολιτική επιρροή στην απονομή της δικαιοσύνης έχει διαπιστωθεί σε πολλές περιπτώσεις, κυρίως μέσω δηλώσεων πολιτικών παραγόντων που επηρεάζουν ή υποδεικνύουν κατευθύνσεις για τη δικαστική εξέλιξη υποθέσεων. Αυτές οι παρεμβάσεις, άμεσες ή έμμεσες, πλήττουν την αξιοπιστία του δικαστικού συστήματος και προκαλούν λαϊκό αίσθημα αδικίας.

□Πρόταση: Αυστηρές κυρώσεις για πολιτικές παρεμβάσεις

Πρέπει να θεσπιστούν αυστηρές ποινές και κυρώσεις για πολιτικούς που παρεμβαίνουν στις δικαστικές διαδικασίες. Η νομοθεσία θα πρέπει να προβλέπει αυστηρούς περιορισμούς στις δημόσιες δηλώσεις και τις ενέργειες που σχετίζονται με εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις.

□Οφέλη:

• Η αποφυγή πολιτικών παρεμβάσεων θα ενισχύσει τη διαφάνεια και την αμεροληψία των δικαστικών αποφάσεων.

• Θα ενισχυθεί η εμπιστοσύνη του κοινού στη δικαιοσύνη, καθώς οι πολίτες θα θεωρούν τις αποφάσεις αποτέλεσμα αυστηρών νομικών κριτηρίων και όχι πολιτικών σκοπιμοτήτων.

• Θα προάγεται η λειτουργία του κράτους δικαίου, με τους θεσμούς να λειτουργούν ανεξάρτητα και χωρίς εξωτερικές πιέσεις.

Η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της δημοκρατίας. Η επίτευξή της στην Ελλάδα απαιτεί ουσιαστικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις που θα αφορούν την επιλογή των δικαστών, την οικονομική αυτονομία των δικαστηρίων και την απομάκρυνση των πολιτικών παρεμβάσεων. Εάν αυτά τα μέτρα εφαρμοστούν, η δικαιοσύνη θα αποκτήσει τη δύναμη και την αξιοπιστία που απαιτείται για να απονέμεται με αμεροληψία και αντικειμενικότητα, ενισχύοντας το κράτος δικαίου και την εμπιστοσύνη των πολιτών στις θεσμικές διαδικασίες.

◇Διαφάνεια και λογοδοσία στο δικαστικό σύστημα

Η διαφάνεια και η λογοδοσία είναι θεμελιώδη στοιχεία για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας του δικαστικού συστήματος. Η ανυπαρξία μηχανισμών ελέγχου και η περιορισμένη διαφάνεια στις δικαστικές διαδικασίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε παρατυπίες, κατάχρηση εξουσίας ή ακόμη και σε καταστάσεις διαφθοράς. Στην Ελλάδα, η απουσία αυτών των μηχανισμών ενισχύει την καχυποψία των πολιτών απέναντι στο δικαστικό σύστημα, ενώ μπορεί να επιτρέπει σε αδικίες να παραμένουν ατιμώρητες. Τα μέτρα που προτείνονται για την ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας είναι κρίσιμης σημασίας για τη δημιουργία ενός συστήματος δικαιοσύνης που εμπνέει εμπιστοσύνη και λειτουργεί αποτελεσματικά.

■Δικαστικός έλεγχος και αξιολόγηση των δικαστών

Ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα που πλήττουν την αξιοπιστία του δικαστικού συστήματος στην Ελλάδα είναι η έλλειψη συστηματικής αξιολόγησης της απόδοσης των δικαστών. Σήμερα, δεν υπάρχει αποτελεσματικός μηχανισμός που να επιτρέπει την εκτίμηση της ποιότητας και της συνέπειας των αποφάσεων που εκδίδονται από τα δικαστήρια. Επιπλέον, η απουσία ελέγχου δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη μεροληψίας ή διαπλοκής.

□Πρόταση: Δημιουργία ανεξάρτητου σώματος ελέγχου της δικαστικής εξουσίας

Για να διασφαλιστεί η αξιολόγηση της απόδοσης των δικαστών, προτείνεται η δημιουργία ενός ανεξάρτητου σώματος ελέγχου, το οποίο θα αναλαμβάνει τη διεξαγωγή ελέγχων για παραβιάσεις της δεοντολογίας και μεροληψίας. Το σώμα αυτό θα πρέπει να είναι ανεξάρτητο από την πολιτική εξουσία και να αποτελείται από δικαστές, νομικούς εμπειρογνώμονες και άλλα πρόσωπα από την κοινωνία των πολιτών.

□Οφέλη:

• Αξιολόγηση και υπευθυνότητα: Οι δικαστές θα υπόκεινται σε αξιολόγηση με στόχο την ενίσχυση της ποιότητας των δικαστικών αποφάσεων και τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης.

• Διαφάνεια: Η δημόσια δημοσιοποίηση των εκθέσεων αξιολόγησης θα προσφέρει διαφάνεια και θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη του κοινού στη δικαιοσύνη.

• Πρόληψη της μεροληψίας: Η συνεχής αξιολόγηση αποτρέπει την ανάπτυξη προσωπικών ή πολιτικών εξαρτήσεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις αποφάσεις.

■Διαφάνεια στις δικαστικές αποφάσεις

Η έλλειψη διαφάνειας στην αιτιολόγηση των δικαστικών αποφάσεων είναι ένα σοβαρό ζήτημα, καθώς μπορεί να δημιουργήσει υπόνοιες για κατάχρηση εξουσίας ή πολιτική επιρροή. Πολλές φορές, οι δικαστές εκδίδουν αποφάσεις χωρίς να παρέχουν σαφείς και επαρκείς αιτιολογίες, γεγονός που καθιστά δύσκολο για το κοινό να κατανοήσει τα κριτήρια που οδήγησαν στην έκδοση της απόφασης. Αυτό οδηγεί στην απογοήτευση και την αίσθηση αδικίας, ειδικά σε περιπτώσεις πολιτικά ή κοινωνικά ευαίσθητες.

□Πρόταση: Υποχρεωτική δημοσίευση αιτιολογημένων αποφάσεων και ανοιχτή πρόσβαση

Η υποχρεωτική δημοσίευση αιτιολογημένων αποφάσεων από τα δικαστήρια είναι ένα βήμα προς την κατεύθυνση της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Κάθε απόφαση πρέπει να συνοδεύεται από μια πλήρη και κατανοητή αιτιολόγηση, η οποία θα εξηγεί τη λογική και τα νομικά επιχειρήματα πίσω από την απόφαση. Επιπλέον, η δημοσιοποίηση αυτών των αποφάσεων θα επιτρέπει στους πολίτες και τους νομικούς εμπειρογνώμονες να ελέγχουν και να αμφισβητούν τις αποφάσεις όταν αυτό είναι αναγκαίο.

□Οφέλη:

• Διαφάνεια και κατανόηση: Οι πολίτες θα μπορούν να κατανοούν τις δικαστικές αποφάσεις και τα κριτήρια που οδήγησαν σε αυτές.

• Ενίσχυση της εμπιστοσύνης: Η δημοσιοποίηση των αιτιολογημένων αποφάσεων θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στη δικαιοσύνη και θα συμβάλει στην καταπολέμηση των φημών για πολιτική ή προσωπική επιρροή.

• Δημόσιος έλεγχος: Οι αποφάσεις θα είναι ανοιχτές για δημόσιο έλεγχο, επιτρέποντας στους πολίτες να διαπιστώσουν αν οι δικαστές ενεργούν με αμεροληψία και σύμφωνα με τη νομοθεσία.

Η ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας στο δικαστικό σύστημα είναι καθοριστική για την οικοδόμηση ενός δικαστικού σώματος που θα λειτουργεί αμερόληπτα και ανεξάρτητα από πολιτικές πιέσεις ή εξωτερικές επιρροές. Η δημιουργία μηχανισμών ελέγχου για την απόδοση των δικαστών, καθώς και η υποχρεωτική δημοσίευση αιτιολογημένων αποφάσεων, θα συμβάλει στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών και στη διασφάλιση της δικαιοσύνης. Μέσω αυτών των μεταρρυθμίσεων, η ελληνική δικαιοσύνη μπορεί να καταστεί πιο αποτελεσματική, διαφανής και αξιόπιστη, προάγοντας την αρχή του κράτους δικαίου και την κοινωνική δικαιοσύνη.

◇Επιτάχυνση της Δικαιοσύνης και Εξάλειψη των Καθυστερήσεων

Η καθυστέρηση στη δικαιοσύνη είναι ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει το ελληνικό δικαστικό σύστημα. Οι καθυστερήσεις στις δίκες έχουν σοβαρές συνέπειες για τα θύματα της αδικίας, καθώς και για την εικόνα του κράτους δικαίου. Στην Ελλάδα, η αργή απονομή της δικαιοσύνης είναι αποτέλεσμα πολλών παραμέτρων, όπως η έλλειψη πόρων, η υπερφόρτωση των δικαστηρίων και η αναποτελεσματική διοίκηση. Η επιτάχυνση των διαδικασιών και η εξάλειψη των καθυστερήσεων είναι κρίσιμης σημασίας για την ενίσχυση της δικαιοσύνης και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο δικαστικό σύστημα.

■Αντιμετώπιση του όγκου των υποθέσεων και της υπερφόρτωσης των δικαστηρίων

Ένα από τα κύρια αίτια των καθυστερήσεων στη δικαιοσύνη στην Ελλάδα είναι ο υπερβολικός όγκος υποθέσεων που καταλήγουν στα δικαστήρια, χωρίς να υπάρχουν οι απαραίτητοι πόροι και το ανθρώπινο δυναμικό για την ταχεία επεξεργασία τους. Η υπερφόρτωση των δικαστηρίων, σε συνδυασμό με την έλλειψη διοικητικών υποδομών, οδηγεί σε αργούς ρυθμούς απονομής δικαιοσύνης και σε μεγάλες καθυστερήσεις.

□Πρόταση: Αποτελεσματική αναδιοργάνωση των δικαστικών διαδικασιών

Η κυβέρνηση και τα αρμόδια θεσμικά όργανα πρέπει να προβούν σε μια συστηματική αναδιοργάνωση των δικαστικών διαδικασιών, προκειμένου να μειωθεί ο όγκος των υποθέσεων που πρέπει να εξετάσουν τα δικαστήρια. Ορισμένα βήματα που μπορεί να περιλαμβάνει αυτή η αναδιοργάνωση είναι:

• Αναδιάρθρωση των δικαστηρίων: Δημιουργία εξειδικευμένων δικαστικών τμημάτων για τη διαχείριση συγκεκριμένων τύπων υποθέσεων (π.χ. οικονομικές, οικογενειακές), ώστε οι δίκες να εξετάζονται πιο γρήγορα και αποτελεσματικά.
• Ενίσχυση της διοικητικής υποστήριξης: Ενίσχυση της διοικητικής υποδομής των δικαστηρίων με την πρόσληψη περισσότερων διοικητικών υπαλλήλων και την ενσωμάτωση τεχνολογικών συστημάτων για την καλύτερη διαχείριση των υποθέσεων.
• Αύξηση των δικαστικών λειτουργών: Πρόσληψη περισσότερων δικαστών και δικαστικών υπαλλήλων για να μειωθεί η φόρτιση των υπαρχόντων δικαστηρίων.

□Οφέλη:

• Μείωση του χρόνου που απαιτείται για να εκδικαστούν οι υποθέσεις.
• Ενίσχυση της ικανότητας του δικαστικού συστήματος να ανταποκριθεί στον αυξανόμενο όγκο των υποθέσεων.
• Καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών και αποδοτικότερη λειτουργία των δικαστηρίων.

■Χρήση τεχνολογίας για την επιτάχυνση των διαδικασιών

Η έλλειψη εκσυγχρονισμού και η καθυστερημένη ενσωμάτωση της τεχνολογίας στα δικαστήρια αποτελεί ένα σημαντικό εμπόδιο για την επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης στην Ελλάδα. Οι παραδοσιακές μέθοδοι εργασίας, που συχνά εξαρτώνται από τη χειρόγραφη καταγραφή και την αργή επεξεργασία εγγράφων, αυξάνουν τον χρόνο διεκπεραίωσης των υποθέσεων.

□Πρόταση: Εισαγωγή συστημάτων ηλεκτρονικής διαχείρισης των υποθέσεων

Για να επιταχυνθούν οι διαδικασίες, πρέπει να εφαρμοστούν ηλεκτρονικά συστήματα που θα επιτρέπουν την ταχύτερη διαχείριση των υποθέσεων και την ψηφιοποίηση των διαδικασιών. Αυτό περιλαμβάνει:

• Ηλεκτρονική κατάθεση υποθέσεων: Επιτρέποντας στους πολίτες και στους δικηγόρους να καταθέτουν ηλεκτρονικά τα έγγραφα και τις αιτήσεις τους, θα μειωθεί ο χρόνος αναμονής και θα αποφευχθούν οι καθυστερήσεις λόγω γραφειοκρατίας.

• Ψηφιακή παρακολούθηση της πορείας των υποθέσεων: Οι πολίτες και οι δικηγόροι μπορούν να παρακολουθούν την πορεία των υποθέσεων τους μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας, γεγονός που θα βοηθήσει στη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα του συστήματος.

• Ηλεκτρονικές ακροάσεις: Η εφαρμογή διαδικτυακών ακροάσεων, όπου είναι εφικτό, μπορεί να συμβάλει στη μείωση του χρόνου αναμονής και να διευκολύνει τη διαδικασία των δικών, ιδιαίτερα για πιο απλές υποθέσεις.

□Οφέλη:

• Εξοικονόμηση χρόνου και πόρων, καθώς οι διαδικασίες θα γίνονται πιο γρήγορα και με λιγότερη γραφειοκρατία.
• Αύξηση της διαφάνειας και της ενημέρωσης των πολιτών σχετικά με την πρόοδο των υποθέσεών τους.
• Μείωση των καθυστερήσεων και των καθυστερημένων αποφάσεων λόγω ανθρώπινων λαθών ή διαδικαστικών προβλημάτων.

■Αντίμετρα για τη μείωση της γραφειοκρατίας και των διαδικαστικών καθυστερήσεων

Οι καθυστερήσεις δεν προκύπτουν μόνο από τον υπερβολικό όγκο των υποθέσεων ή τις περιορισμένες υποδομές, αλλά και από την υπερβολική γραφειοκρατία και τις πολύπλοκες διαδικασίες. Οι πολίτες συχνά αντιμετωπίζουν εμπόδια λόγω της πολυπλοκότητας των νομικών διαδικασιών, ενώ οι δικαστές μπορεί να χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να ολοκληρώσουν την έρευνα λόγω αυτών των γραφειοκρατικών βημάτων.

□Πρόταση: Απλοποίηση των διαδικασιών και βελτίωση της οργανωτικής δομής

Η κυβέρνηση και το Υπουργείο Δικαιοσύνης πρέπει να εργαστούν για την απλοποίηση των νομικών διαδικασιών και τη μείωση της γραφειοκρατίας. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει:

• Αναθεώρηση του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας για να γίνει πιο ευέλικτος και απλός στην εφαρμογή του.
• Εκπαίδευση των δικαστικών υπαλλήλων στις νέες διαδικασίες και συστήματα, ώστε να μειωθούν τα λάθη και οι καθυστερήσεις που προκύπτουν από αναποτελεσματική διαχείριση.
• Ενίσχυση της διαλειτουργικότητας μεταξύ των δικαστικών σωμάτων και άλλων δημόσιων φορέων (π.χ. φορολογικές αρχές, αστυνομία, δήμοι), ώστε να μην απαιτούνται επαναλαμβανόμενα έγγραφα ή διαδικασίες για τις ίδιες υποθέσεις.

□Οφέλη:

• Μείωση των χρόνων αναμονής για τους πολίτες και την κοινωνία.
• Απλοποίηση της δικαστικής διαδικασίας, που καθιστά πιο εύκολη την κατανόηση και την εφαρμογή των νόμων.
• Βελτίωση της οργανωτικής δομής των δικαστηρίων, με λιγότερη γραφειοκρατία και πιο άμεση απονομή δικαιοσύνης.

Η επιτάχυνση της δικαιοσύνης και η εξάλειψη των καθυστερήσεων αποτελούν κορυφαία προτεραιότητα για την αναμόρφωση του δικαστικού συστήματος στην Ελλάδα. Η αναδιοργάνωση των δικαστικών διαδικασιών, η εφαρμογή της τεχνολογίας και η μείωση της γραφειοκρατίας είναι κρίσιμα μέτρα που μπορούν να ενισχύσουν την αποδοτικότητα του δικαστικού συστήματος και να συμβάλουν στην ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης. Εφαρμόζοντας αυτές τις αλλαγές, το ελληνικό δικαστικό σύστημα μπορεί να κερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών και να λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά για την κοινωνία.

◇Προστασία της Δικαιοσύνης από Πολιτικά και Οικονομικά Συμφέροντα

Η προστασία της δικαιοσύνης από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα αποτελεί έναν από τους πυλώνες για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας του δικαστικού συστήματος. Η άσκηση πίεσης από πολιτικούς και οικονομικούς παράγοντες είναι συχνό φαινόμενο σε πολλά κράτη, με αποτέλεσμα τη διακυβέρνηση και τις νομικές διαδικασίες να υπονομεύονται, ενίοτε, από εξωτερικές επιρροές. Στην Ελλάδα, η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις, καθώς η διαπλοκή της πολιτικής με την οικονομία έχει οδηγήσει σε αμφισβήτηση της αντικειμενικότητας των δικαστικών αποφάσεων, ενώ και η οικονομική εξάρτηση της δικαιοσύνης από τον κρατικό προϋπολογισμό ενδέχεται να δημιουργεί συνθήκες για εξωτερικές παρεμβάσεις.

■Διασφάλιση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης από την πολιτική εξουσία

Η πολιτική επιρροή στην απονομή της δικαιοσύνης είναι ένα από τα πιο επικίνδυνα φαινόμενα, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε δικαστικές αποφάσεις που εξυπηρετούν πολιτικά συμφέροντα και όχι τη δικαιοσύνη. Στην Ελλάδα, οι παρεμβάσεις από την εκτελεστική και νομοθετική εξουσία έχουν καταγραφεί στο παρελθόν, κάτι που έχει ενισχύσει την αίσθηση ότι το δικαστικό σύστημα δεν είναι πάντα αμερόληπτο.

□Πρόταση: Ενίσχυση των εγγυήσεων για την ανεξαρτησία των δικαστών και του δικαστικού σώματος

Για την αποτροπή πολιτικών παρεμβάσεων και την ενίσχυση της δικαστικής ανεξαρτησίας, είναι αναγκαία η δημιουργία θεσμικών εγγυήσεων που θα προστατεύουν τους δικαστές από πολιτικές πιέσεις. Ορισμένα μέτρα που μπορεί να ληφθούν περιλαμβάνουν:

• Διαφάνεια στην επιλογή και την τοποθέτηση δικαστών: Η διαδικασία επιλογής δικαστών θα πρέπει να είναι απολύτως διαφανής και αμερόληπτη, με σαφή κριτήρια αξιολόγησης και χωρίς τη δυνατότητα παρέμβασης από πολιτικά πρόσωπα. Η επιλογή των ανώτατων δικαστικών αξιωματούχων (π.χ. πρόεδροι ανώτατων δικαστηρίων) πρέπει να γίνεται από ανεξάρτητες επιτροπές και όχι από την εκτελεστική ή νομοθετική εξουσία.

• Εγγυήσεις για την απαλλαγή από πολιτικές πιέσεις: Οι δικαστές πρέπει να έχουν το δικαίωμα να αποφασίζουν ελεύθερα και χωρίς φόβο για επαγγελματικές συνέπειες, όπως η μετάθεσή τους ή η μη προαγωγή τους για πολιτικούς λόγους. Επιπλέον, οι δικαστικοί σύλλογοι και οργανώσεις μπορούν να λειτουργούν ως σύμμαχοι στη διασφάλιση αυτής της ανεξαρτησίας.

□Οφέλη:

• Ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο δικαστικό σύστημα.

• Αποφυγή διακυβερνητικών ή κομματικών πιέσεων που παραβιάζουν την αμεροληψία.

• Εξασφάλιση ότι οι δικαστικές αποφάσεις βασίζονται μόνο στην εφαρμογή του νόμου και όχι σε πολιτικά κριτήρια.

■Προστασία της δικαιοσύνης από οικονομικά συμφέροντα και διαπλοκή

Η οικονομική επιρροή στην απονομή της δικαιοσύνης μπορεί να έχει εξίσου καταστρεπτικές συνέπειες. Η ύπαρξη ισχυρών οικονομικών συμφερόντων, τα οποία προσπαθούν να επηρεάσουν τις δικαστικές αποφάσεις για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντά τους, είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Στην Ελλάδα, η διαπλοκή μεταξύ πολιτικών, επιχειρηματιών και δικαστικών λειτουργών είναι ευρέως διαδεδομένη και έχει οδηγήσει σε αμφισβήτηση της αμεροληψίας του δικαστικού συστήματος.

□Πρόταση: Καταπολέμηση της διαπλοκής μέσω αυστηρών κανόνων και διαφάνειας

Για την αποφυγή της οικονομικής επιρροής στο δικαστικό σύστημα, πρέπει να εφαρμοστούν αυστηροί κανόνες για τη διαφάνεια και την ηθική συμπεριφορά των δικαστών και των δικηγόρων. Ορισμένα βήματα που μπορούν να ενισχύσουν τη διαφάνεια και να προστατεύσουν το δικαστικό σύστημα από τα οικονομικά συμφέροντα περιλαμβάνουν:

• Καθιέρωση αυστηρών κανόνων για τη χρηματοδότηση πολιτικών κομμάτων και υποψηφίων: Η χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων και των υποψηφίων πρέπει να είναι πλήρως διαφανής και να ελέγχεται από ανεξάρτητες αρχές, προκειμένου να αποτραπεί η επιρροή των επιχειρηματικών συμφερόντων στη διαδικασία λήψης πολιτικών αποφάσεων.

• Περιορισμός της εμπλοκής επιχειρηματιών στην πολιτική: Απαγόρευση σε μεγάλες επιχειρηματικές δυνάμεις να ασκούν άμεση πολιτική επιρροή ή να εμπλέκονται σε δικαστικές διαδικασίες που αφορούν τα συμφέροντά τους.

• Διαφάνεια στις διαδικασίες και στους διορισμούς: Δημιουργία ενός ανεξάρτητου φορέα που θα εποπτεύει την αντικειμενικότητα των δικαστικών αποφάσεων και θα διεξάγει έρευνες σε περιπτώσεις διαπλοκής.

□Οφέλη:

• Μείωση της επιρροής της οικονομικής και επιχειρηματικής ελίτ στην απονομή δικαιοσύνης.

• Αύξηση της διαφάνειας και της λογοδοσίας του δικαστικού συστήματος.

• Ενίσχυση της εμπιστοσύνης του κοινού στη δικαιοσύνη, ως ανεξάρτητο θεσμό.

■Ενίσχυση των θεσμών ελέγχου και εποπτείας

Για να διασφαλιστεί η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα, είναι αναγκαίο να δημιουργηθούν ισχυροί θεσμοί ελέγχου και εποπτείας που θα παρακολουθούν τη λειτουργία του δικαστικού συστήματος και θα διασφαλίζουν τη συμμόρφωση με τα θεσπισμένα πρότυπα διαφάνειας και ανεξαρτησίας.

□Πρόταση: Δημιουργία ανεξάρτητης αρχής εποπτείας της δικαιοσύνης

Η ίδρυση μιας ανεξάρτητης αρχής που θα έχει ως καθήκον την παρακολούθηση της λειτουργίας του δικαστικού συστήματος και την προστασία της δικαιοσύνης από εξωτερικές επιρροές θα ενισχύσει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Αυτή η αρχή θα μπορούσε να έχει τις εξής αρμοδιότητες:

• Παρακολούθηση της εφαρμογής των κανόνων ηθικής και δεοντολογίας στους δικαστές και τους δικηγόρους.

• Διερεύνηση καταγγελιών για διαφθορά ή παρεμβάσεις στη δικαιοσύνη.

• Δημοσιοποίηση εκθέσεων για την κατάσταση της δικαιοσύνης και την επίδραση εξωτερικών παραγόντων.

□Οφέλη:

• Ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας του δικαστικού σώματος.

• Καταπολέμηση της διαφθοράς και της διαπλοκής.

• Ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών στην αμεροληψία και την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης.

Η προστασία της δικαιοσύνης από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα είναι καίριας σημασίας για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας του δικαστικού συστήματος στην Ελλάδα. Μέσα από την εφαρμογή αυστηρών κανόνων διαφάνειας, την ενίσχυση των θεσμών εποπτείας και την αποφυγή πολιτικών και οικονομικών πιέσεων, το δικαστικό σύστημα μπορεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών και να διασφαλίσει την αμεροληψία του.

◇Ανεξάρτητα Θεσμικά Αντίβαρα και Συμμετοχή της Κοινωνίας

Η δημιουργία ανεξάρτητων θεσμικών αντίβαρων και η ενίσχυση της συμμετοχής της κοινωνίας στην εποπτεία και την αξιολόγηση της δικαιοσύνης αποτελούν θεμελιώδη μέτρα για την προώθηση ενός υγιούς δημοκρατικού συστήματος. Η δικαιοσύνη δεν πρέπει να λειτουργεί ως απομονωμένος θεσμός, αλλά να υπόκειται σε συνεχόμενη παρακολούθηση και αξιολόγηση από ανεξάρτητες αρχές και την κοινωνία των πολιτών. Με αυτό τον τρόπο, διασφαλίζεται ότι η δικαιοσύνη είναι υπεύθυνη, διαφανής και πραγματικά αμερόληπτη, προστατεύοντας ταυτόχρονα την ανεξαρτησία της από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα.

■Ανεξάρτητα Θεσμικά Αντίβαρα

Η έννοια των θεσμικών αντίβαρων αφορά στη δημιουργία ανεξάρτητων φορέων που ελέγχουν τη δράση και την απόδοση των κρατικών και πολιτειακών θεσμών, όπως η εκτελεστική εξουσία και το δικαστικό σώμα. Αυτά τα αντίβαρα είναι κρίσιμα για την αποτροπή καταχρήσεων εξουσίας, εξασφαλίζοντας ότι οι διάφοροι κλάδοι της εξουσίας δεν ξεπερνούν τα όρια των αρμοδιοτήτων τους και δεν επηρεάζουν άλλους τομείς, όπως τη δικαιοσύνη.

□Πρόταση: Ίδρυση και ενίσχυση ανεξάρτητων φορέων εποπτείας και ελέγχου

Ορισμένοι κρίσιμοι φορείς και θεσμοί που μπορεί να δημιουργηθούν ή να ενισχυθούν για να αποτελέσουν αντίβαρα στην δικαστική εξουσία είναι:

• Η Αρχή Διασφάλισης της Δικαιοσύνης (π.χ. Ανεξάρτητη Εποπτική Αρχή Δικαιοσύνης): Μια ανεξάρτητη αρχή που θα έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί τη λειτουργία της δικαιοσύνης, να εντοπίζει πιθανές παραβιάσεις ή καταχρήσεις εξουσίας από δικαστές και να προτείνει διορθωτικά μέτρα.

• Ο Συνήγορος του Πολίτη: Ο ρόλος του Συνηγόρου του Πολίτη ως θεσμικού ελέγχου του κράτους μπορεί να ενισχυθεί με περαιτέρω εξουσίες ώστε να διερευνά καταγγελίες για αυθαιρεσία ή κακοδιοίκηση στο δικαστικό σύστημα και να εγγυάται ότι η δικαιοσύνη λειτουργεί σύμφωνα με την αρχή της ισότητας.

• Η Επιτροπή Δικαστικού Ελέγχου και Λογοδοσίας: Μια επιτροπή που θα εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι δικαστές ασκούν τα καθήκοντά τους και θα διασφαλίζει ότι οι αποφάσεις τους είναι σύμφωνες με το σύνταγμα και τους νόμους της χώρας.

□Οφέλη:

• Ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας του δικαστικού σώματος.

• Παροχή ανεξάρτητων μέσων ελέγχου, προστατεύοντας τη δικαιοσύνη από πολιτικές και οικονομικές πιέσεις.

• Αντίβαρο στην αυθαιρεσία και στις πιθανές καταχρήσεις εξουσίας εντός του δικαστικού συστήματος.

■Κοινωνική συμμετοχή 

Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στην εποπτεία και τη λειτουργία του δικαστικού συστήματος είναι εξαιρετικά σημαντική για τη διατήρηση της διαφάνειας και της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τη δικαιοσύνη. Η κοινωνία πρέπει να έχει τα εργαλεία και τις διαδικασίες για να ελέγχει και να αμφισβητεί την απονομή δικαιοσύνης όταν υπάρχει υποψία για κατάχρηση ή αδικία.

□Πρόταση:

• Ενίσχυση της συμμετοχής της κοινωνίας μέσω θεσμών και διαδικασιών Δημιουργία δημόσιων φόρουμ και διαλόγου: Ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών μέσω δημοσίων φόρουμ και συζητήσεων όπου θα εξετάζεται η πορεία και οι επιδόσεις του δικαστικού συστήματος. Αυτά τα φόρουμ μπορούν να διοργανώνονται από ανεξάρτητους φορείς ή κοινωνικές οργανώσεις.

• Πρόσβαση σε πληροφορίες για τις δικαστικές αποφάσεις: Διασφάλιση της δημόσιας πρόσβασης σε πληροφορίες και στατιστικά δεδομένα σχετικά με τις δικαστικές αποφάσεις. Η δημοσιοποίηση αυτών των στοιχείων βοηθά στην κατανόηση της λειτουργίας της δικαιοσύνης και επιτρέπει στους πολίτες να εντοπίζουν πιθανά προβλήματα ή ανισότητες.

• Κοινωνικές οργανώσεις και δικηγορικές ενώσεις ως φορείς εποπτείας: Ο ρόλος των κοινωνικών οργανώσεων και των δικηγορικών συλλόγων είναι εξαιρετικά σημαντικός για την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών και την υποστήριξη της κοινωνικής δικαιοσύνης. Αυτοί οι φορείς πρέπει να ενθαρρύνονται να παρακολουθούν την απονομή δικαιοσύνης και να παρέχουν σχόλια και προτάσεις για τη βελτίωση του συστήματος.

□Οφέλη:

• Ενίσχυση της λογοδοσίας της δικαιοσύνης.

• Δημιουργία ενός μηχανισμού που επιτρέπει στους πολίτες να ασκούν επιρροή και να καταγγέλλουν προβλήματα στο σύστημα.

• Αύξηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στη δικαιοσύνη μέσω της διαφάνειας και της ενεργής συμμετοχής τους στη διαδικασία.

◇Εκπαίδευση και Ενημέρωση της Κοινωνίας

Η εκπαίδευση και η ενημέρωση της κοινωνίας σχετικά με τα δικαιώματα, τις διαδικασίες και τα εργαλεία της δικαιοσύνης είναι απαραίτητη για να ενισχυθεί η συμμετοχή των πολιτών και η ικανότητά τους να επιβλέπουν το δικαστικό σύστημα.

□Πρόταση: Εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις ενημέρωσης

• Εκπαίδευση των πολιτών στις νομικές διαδικασίες: Η δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων που θα ενισχύσουν τη νομική παιδεία των πολιτών, ώστε να κατανοούν τις διαδικασίες, τα δικαιώματα τους και τα εργαλεία που έχουν στη διάθεσή τους για να διασφαλίσουν τη δικαιοσύνη.

• Ενημέρωση για τη δικαιοσύνη και την αμεροληψία: Προγράμματα ενημέρωσης που θα εξηγούν στους πολίτες την αξία της δικαιοσύνης, της ανεξαρτησίας των δικαστών και τη σημασία της διαφάνειας στον τομέα αυτό.

□Οφέλη:

• Ενίσχυση της νομικής συνείδησης και της υπευθυνότητας των πολιτών.

• Ενθάρρυνση για ενεργό συμμετοχή και παρακολούθηση της λειτουργίας του δικαστικού συστήματος.

Η ενίσχυση των θεσμικών αντίβαρων και η ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας στην εποπτεία και την αξιολόγηση του δικαστικού συστήματος είναι ουσιαστικά μέτρα για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας, αμεροληψίας και διαφάνειας του συστήματος δικαιοσύνης στην Ελλάδα. Μέσω αυτών των μέτρων, διασφαλίζεται ότι η δικαιοσύνη θα συνεχίσει να λειτουργεί αμερόληπτα και ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών σε αυτήν θα ενισχυθεί.

◇Εκπαίδευση και Κατάρτιση των Δικαστικών: Εστιάζοντας στην Ηθική, Δεοντολογία και Κοινωνική Ενσυναίσθηση

Η εκπαίδευση και η κατάρτιση των δικαστών και γενικά των δικαστικών υπαλλήλων είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματική και δίκαιη απονομή δικαιοσύνης. Ωστόσο, πέρα από τις νομικές γνώσεις και τις τεχνικές δεξιότητες, είναι εξαιρετικά σημαντικό οι δικαστικοί λειτουργοί να κατέχουν μια σταθερή βάση ηθικής, δεοντολογίας και κοινωνικής ενσυναίσθησης. Αυτά τα στοιχεία είναι κρίσιμα για να εξασφαλιστεί ότι οι δικαστές δεν θα ασκούν την εξουσία τους απλώς με βάση τον νόμο, αλλά και με την ευαισθησία, την κατανόηση και την ηθική υπευθυνότητα που απαιτείται για να διασφαλιστεί η ισότητα και η δικαιοσύνη σε κάθε περίπτωση.

■Εκπαίδευση στην Ηθική και τη Δεοντολογία

Η Σημασία της Ηθικής στην Απόφαση της Δικαιοσύνης

Η δικαιοσύνη δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην εφαρμογή αυστηρών νομικών κανόνων. Οι δικαστές πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ζυγίζουν τις συνέπειες των αποφάσεών τους για τους ανθρώπους, τις οικογένειες και την κοινωνία γενικότερα. Η ηθική διάσταση της δικαιοσύνης αφορά τη δυνατότητα του δικαστή να παίρνει υπόψη την κοινωνική πραγματικότητα, τις ανάγκες του κοινωνικού σώματος και τις κοινωνικές συνθήκες που επηρεάζουν την κατάσταση του καθενός. Επομένως, η εκπαίδευση στην ηθική είναι αναγκαία για την κατανόηση της προσωπικής ευθύνης που συνοδεύει την εξουσία του δικαστή.

□Διαρθρωτικά Μέτρα για την Εκπαίδευση στην Ηθική και Δεοντολογία

• Εισαγωγή ειδικών μαθημάτων ηθικής στην εκπαίδευση των δικαστών: Κατά την εκπαίδευση των μελλοντικών δικαστών, τα μαθήματα πρέπει να περιλαμβάνουν βασικές έννοιες ηθικής και δεοντολογίας, επικεντρωμένα στην εφαρμογή τους σε δικαστικά ζητήματα. Αυτά τα μαθήματα πρέπει να εστιάζουν στη σημασία της αμεροληψίας, της δικαιοσύνης και της κοινωνικής ευθύνης.

• Κατάρτιση σε περιπτώσεις ηθικών διλημμάτων: Η προσομοίωση καταστάσεων στις οποίες οι δικαστές καλούνται να αποφασίσουν με βάση ηθικά διλήμματα είναι μια χρήσιμη πρακτική στην εκπαίδευση. Αυτές οι προσομοιώσεις θα βοηθήσουν τους δικαστές να αναπτύξουν την κρίση τους και να μάθουν πώς να ζυγίζουν διαφορετικούς παράγοντες πριν φτάσουν σε απόφαση.

□Οφέλη:

• Ενίσχυση της ηθικής συνείδησης των δικαστών.

• Ανάπτυξη της ικανότητας να εξετάζουν τις συνέπειες των αποφάσεων τους πέρα από το νομικό πλαίσιο.

• Εφαρμογή της δικαιοσύνης με υπευθυνότητα και κοινωνική ευαισθησία.

■Εκπαίδευση στην Κοινωνική Ενσυναίσθηση

Η κοινωνική ενσυναίσθηση αναφέρεται στην ικανότητα να κατανοούμε και να συμμεριζόμαστε τα συναισθήματα, τις ανάγκες και τις αντιφάσεις των άλλων. Στην περίπτωση των δικαστών, η κοινωνική ενσυναίσθηση είναι κρίσιμη για να εξασφαλιστεί ότι η δικαιοσύνη δεν παραμένει αποκομμένη από την ανθρώπινη διάσταση των υποθέσεων που κρίνει.

Η Σημασία της Κοινωνικής Ενσυναίσθησης για τη Δικαιοσύνη

Η δικαιοσύνη δεν είναι απλώς μια αυστηρή διαδικασία εφαρμογής των νόμων. Σχετίζεται με τη συναισθηματική κατανόηση των προβλημάτων των ανθρώπων και την επιθυμία να διασφαλιστεί ότι η απόφαση θα έχει θετικό αντίκτυπο στην κοινωνία. Ένας δικαστής που διαθέτει κοινωνική ενσυναίσθηση είναι σε θέση να εκτιμήσει την ανθρώπινη διάσταση των υποθέσεων και να αποφασίσει με γνώμονα την κοινωνική συνοχή και ευημερία, παρά μόνο με το γράμμα του νόμου.

□Προτάσεις για Εκπαίδευση στην Κοινωνική Ενσυναίσθηση

• Προγράμματα εκπαίδευσης στην κοινωνική ενσυναίσθηση για δικαστές: Πρέπει να αναπτυχθούν εκπαιδευτικά προγράμματα που θα ενσωματώνουν την κοινωνική ενσυναίσθηση στη δικαστική εκπαίδευση, προετοιμάζοντας τους δικαστές να κατανοούν τις ανάγκες των κοινωνικών ομάδων και των ατόμων που επηρεάζονται από τις αποφάσεις τους.

• Διαπολιτισμική εκπαίδευση: Η εκπαίδευση πρέπει να περιλαμβάνει διαπολιτισμικά στοιχεία, έτσι ώστε οι δικαστές να αναγνωρίζουν τις πολιτισμικές διαφορές και να είναι σε θέση να λαμβάνουν αποφάσεις που να αντανακλούν τη διαφορετικότητα της κοινωνίας.

• Ψυχολογική υποστήριξη και καθοδήγηση για δικαστές: Η παροχή ψυχολογικής υποστήριξης και καθοδήγησης στους δικαστές μπορεί να τους βοηθήσει να αντιμετωπίσουν τα ηθικά και κοινωνικά διλήμματα που προκύπτουν στην καθημερινή δικαστική πρακτική.

□Οφέλη:

• Βελτίωση της κατανόησης των κοινωνικών και ανθρωπιστικών παραμέτρων των υποθέσεων.
• Ενίσχυση της ικανότητας των δικαστών να αποφασίζουν με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και την κοινωνική ευημερία.
• Εξασφάλιση δικαιοσύνης που είναι προσβάσιμη και ευαίσθητη στις ανάγκες των πολιτών.

■Συνεχής Εκπαίδευση και Επαγγελματική Ανάπτυξη

Η εκπαίδευση δεν πρέπει να είναι περιορισμένη στην αρχική κατάρτιση, αλλά να συνεχίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας του δικαστή. Η δικαιοσύνη εξελίσσεται, όπως και οι κοινωνικές συνθήκες, και οι δικαστές πρέπει να είναι σε θέση να προσαρμόζονται σε νέες προκλήσεις και ηθικά ζητήματα που προκύπτουν.

□Πρόταση για Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση:

• Διαρκής κατάρτιση σε νέες κοινωνικές και νομικές προκλήσεις: Οι δικαστές πρέπει να συμμετέχουν σε συνεχιζόμενα σεμινάρια και εκπαιδευτικά προγράμματα που θα τους ενημερώνουν για τις εξελίξεις στο κοινωνικό και νομικό τοπίο, καθώς και για τις νέες προκλήσεις που προκύπτουν (π.χ. τεχνολογικές εξελίξεις, ψυχολογικά και κοινωνικά θέματα).

• Εκπαίδευση σε νέες δικαστικές τεχνικές και εργαλεία: Οι δικαστές πρέπει να είναι εξοικειωμένοι με νέες δικαστικές τεχνικές, όπως η χρήση ψηφιακών εργαλείων, η επίλυση διαφορών μέσω εναλλακτικών μεθόδων (π.χ. διαμεσολάβηση) και η εφαρμογή νέων κοινωνικών και νομικών προτύπων.

□Οφέλη:

• Συνεχής βελτίωση των δεξιοτήτων και της κατανόησης των δικαστών.

• Αύξηση της ικανότητας προσαρμογής στις αλλαγές και ανάγκες της κοινωνίας.

• Διασφάλιση της αποτελεσματικότητας και της επικαιρότητας του δικαστικού συστήματος.

Η εκπαίδευση των δικαστών σε θέματα ηθικής, δεοντολογίας και κοινωνικής ενσυναίσθησης αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την απονομή δικαιοσύνης με υπευθυνότητα, κοινωνική ευαισθησία και ανθρωπιστική προοπτική. Μέσω αυτών των μέτρων, οι δικαστές θα είναι σε θέση να ασκούν δικαιοσύνη όχι μόνο με βάση τον νόμο, αλλά και με σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, στις κοινωνικές συνθήκες και στα ανθρώπινα δικαιώματα.

–

Φαρέτρα