Η πρόσφατη δημοσιοποίηση των στοιχείων της Eurostat για την υπερεργασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφερε ξανά στο προσκήνιο την ιδιαίτερη θέση της Ελλάδας στο πεδίο της απασχόλησης. Τα δεδομένα, τα οποία συγκεντρώνονται από τις αρμόδιες εθνικές αρχές και αναλύονται από τη στατιστική υπηρεσία της ΕΕ, δείχνουν ότι η χώρα μας εξακολουθεί να κατέχει την πρώτη θέση στην Ευρώπη όσον αφορά το ποσοστό εργαζομένων που απασχολούνται για περισσότερες από 49 ώρες την εβδομάδα.
Συγκεκριμένα, το 2024 το 6,6% των εργαζομένων ηλικίας 20 έως 64 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση δήλωσε ότι εργάζεται σε καθεστώς υπερεργασίας. Στην Ελλάδα, το αντίστοιχο ποσοστό ανήλθε στο 12,4%, σχεδόν διπλάσιο του κοινοτικού μέσου όρου. Ακολουθούν η Κύπρος (10,0%) και η Γαλλία (9,9%), ενώ στις τελευταίες θέσεις βρίσκονται η Βουλγαρία (0,4%), η Λετονία (1,0%) και η Λιθουανία (1,4%). Τα στοιχεία αυτά καταγράφουν με σαφήνεια μια πραγματικότητα που χαρακτηρίζει διαχρονικά την ελληνική αγορά εργασίας: οι πολλές ώρες απασχόλησης αποτελούν κανόνα και όχι εξαίρεση.
Η δημοσιοποίηση των συγκεκριμένων αριθμών προκάλεσε πολιτική αντιπαράθεση. Το υπουργείο Εργασίας, επιδιώκοντας να αμβλύνει τις εντυπώσεις, παρουσίασε δική του ανάγνωση των δεδομένων, διαχωρίζοντας τη μισθωτή εργασία από την αυτοαπασχόληση. Όπως αναφέρεται, στην κατηγορία των μισθωτών μόλις το 3,1% εργάζεται περισσότερες από 49 ώρες την εβδομάδα, ποσοστό που βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (3,4%) και που συνιστά τη χαμηλότερη επίδοση της τελευταίας πενταετίας (από 5,1% το 2019). Αντιθέτως, τα υψηλά ποσοστά υπερεργασίας αποδίδονται στους αυτοαπασχολούμενους – ιδίως σε μικρομεσαίους επαγγελματίες, αγρότες και καταστηματάρχες – με το υπουργείο να επισημαίνει ότι πρόκειται για «διαχρονικό χαρακτηριστικό» της ελληνικής οικονομίας.
Η τοποθέτηση αυτή ωστόσο άφησε αναπάντητα ερωτήματα. Στο πεδίο των μισθωτών, η κυβέρνηση υπογραμμίζει μείωση της υπερεργασίας, ωστόσο την ίδια στιγμή προωθεί ρυθμίσεις που θεσμοθετούν την επέκταση του ημερήσιου ωραρίου έως και τις 13 ώρες. Η αντίφαση αυτή, όπως επισημαίνουν συνδικαλιστικοί φορείς αλλά και τμήμα της αντιπολίτευσης, δείχνει ότι πίσω από τη βελτίωση των στατιστικών κρύβεται η νομιμοποίηση εντατικότερων ρυθμών εργασίας.
Το υπουργείο αντιπαραθέτει ότι οι γενικότερες συνθήκες στην αγορά έχουν βελτιωθεί σημαντικά: η ανεργία έχει μειωθεί στο 7,9% (Μάιος 2024) έναντι άνω του 17% το 2019, ενώ στην πενταετία δημιουργήθηκαν περισσότερες από 500.000 νέες θέσεις εργασίας. Από αυτές, οι τρεις στις τέσσερις αφορούν πλέον πλήρη απασχόληση, με το ποσοστό των μισθωτών πλήρους απασχόλησης να έχει φτάσει στο 76,4% το 2024. Επικαλείται επίσης την εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας, που καλύπτει σχεδόν 1,9 εκατομμύρια εργαζόμενους σε κρίσιμους κλάδους της οικονομίας, καθώς και την ενίσχυση των ελέγχων της Επιθεώρησης Εργασίας (79.000 έλεγχοι και 49,5 εκατ. ευρώ πρόστιμα το 2024).
Παρά τις βελτιώσεις, η μεγάλη απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε ορισμένους δείκτες παραμένει. Η Ελλάδα παρουσιάζει το υψηλότερο ποσοστό αυτοαπασχολούμενων που εργάζονται υπερωριακά χωρίς εργαζόμενους (33,5% έναντι 21,9% στην ΕΕ), αλλά και από τα υψηλότερα ποσοστά μεταξύ των αυτοαπασχολούμενων με προσωπικό (43,9% έναντι 39,8%). Οι αριθμοί αυτοί υποδηλώνουν ότι το βάρος της υπερεργασίας πέφτει κυρίως στους μικρούς επαγγελματίες και στους ελεύθερους επαγγελματίες, για τους οποίους η οικονομική επιβίωση συχνά συνδέεται με την παράταση του ωραρίου εις βάρος της προσωπικής και οικογενειακής ζωής.
Η συζήτηση για το μέλλον της εργασίας στην Ελλάδα φαίνεται έτσι να ισορροπεί ανάμεσα σε δύο αφηγήματα: από τη μια, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι μεταρρυθμίσεις της οδηγούν σε σταθερή βελτίωση της αγοράς εργασίας· από την άλλη, οι επικριτές θεωρούν ότι οι νέες ρυθμίσεις ενσωματώνουν την υπερεργασία στη “νέα κανονικότητα”, σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή τάση για μείωση του χρόνου απασχόλησης.
topontiki.gr
–
