Εγκαινιάστηκε στο Βυζαντινό Μουσείο Βέροιας η έκθεση «Τεκμήρια πίστης και τέχνης. Εικόνες και ξυλόγλυπτα από εκκλησίες της Νάουσας»

Με την παρουσία εκπροσώπων της Εκκλησίας, της Βουλής των Ελλήνων και της τοπικής κοινωνίας πραγματοποιήθηκαν την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2026, και ώρα 19:00, στο Βυζαντινό Μουσείο Βέροιας, τα εγκαίνια της περιοδικής έκθεσης «Τεκμήρια πίστης και τέχνης. Εικόνες και ξυλόγλυπτα από εκκλησίες της Νάουσας», που διοργανώνει η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας με την υποστήριξη της Ιεράς Μητρόπολης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας.

Η έκθεση παρουσιάζει ένα σύνολο φορητών εικόνων και ξυλόγλυπτων από ναούς της Νάουσας, τα οποία αποτελούν πολύτιμα τεκμήρια της θρησκευτικής ζωής, της καλλιτεχνικής παραγωγής και της ιστορίας της πόλης κατά τους μεταβυζαντινούς χρόνους.

Οι περισσότερες εικόνες χρονολογούνται στον 17ο αιώνα, ενώ τα ξυλόγλυπτα ανάγονται κυρίως στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα. Ανάμεσα στα εκθέματα περιλαμβάνονται παραστάσεις του Χριστού Παντοκράτορα, της Παναγίας Οδηγήτριας και αγίων, καθώς και επιστύλια και τμήματα τέμπλων με παραστάσεις της Μεγάλης Δέησης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα του Αγίου Αθανασίου, που χρονολογείται το 1662.

Ξεχωριστή είναι και η ιστορία διάσωσης των εκθεμάτων, τα οποία είχαν εντοπιστεί και φυλάσσονταν σε εκκλησίες της Νάουσας. Τον Απρίλιο του 2016 παραλήφθηκαν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας, προκειμένου να εξεταστεί η κατάσταση διατήρησής τους και να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες εργασίες προστασίας και συντήρησης. Η παρουσίασή τους στο Βυζαντινό Μουσείο Βέροιας αποτελεί το επιστέγασμα μιας συστηματικής επιστημονικής προσπάθειας, η οποία περιλάμβανε τη μελέτη, την τεκμηρίωση και τη συντήρηση των έργων. Η διαδικασία αυτή επέτρεψε τη διάσωση και την ανάδειξη της ιστορικής και καλλιτεχνικής τους αξίας, καθιστώντας τα πλέον προσιτά στο ευρύ κοινό.

Κατά την έναρξη της εκδήλωσης, η αναπληρώτρια Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας, Δρ Γεωργία Στρατούλη, αναφέρθηκε στη διαδρομή των κειμηλίων, στις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν για τη συντήρησή τους και στη σημασία της έκθεσής τους. Τόνισε ότι πρόκειται για έργα που δημιουργήθηκαν για να υπηρετήσουν τις λατρευτικές ανάγκες των ανθρώπων,  τα οποία διατηρούν έως σήμερα τη σημασία τους ως τεκμήρια πίστης, μνήμης και συλλογικής ταυτότητας.

Στον χαιρετισμό του ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων αναφέρθηκε στην ιδιαίτερη ιστορική και θρησκευτική αξία των εκθεμάτων, επισημαίνοντας τη συμβολή τους στη γνώση της ιστορίας της Νάουσας πριν από την καταστροφή της το 1822. Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας για τη διάσωση και την παρουσίαση της εκκλησιαστικής κληρονομιάς της περιοχής.

Στη συνέχεια, τον λόγο έλαβε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Δομενίκου κ. Αθηναγόρας, ο οποίος αναφέρθηκε σε δύο λειψανοθήκες από τη Μονή του Σωτήρος Χριστού της Νάουσας, χρονολογούμενες στα έτη 1792 και 1811, οι οποίες συγκαταλέγονται στα εκκλησιαστικά κειμήλια που επαναπατρίστηκαν πρόσφατα από τη Βουλγαρία, όπου φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Σόφιας. Παρουσίασε στοιχεία σχετικά με την κατασκευή και την ιστορική διαδρομή τους, καθώς και τη σύνδεσή τους με την εκκλησιαστική ιστορία και την καλλιτεχνική παραγωγή της Νάουσας. Χαιρετισμό απηύθυνε, επίσης, η βουλευτής Ημαθίας Φωτεινή Αραμπατζή, η οποία τόνισε τη σημασία της προβολής και ανάδειξης των εκκλησιαστικών κειμηλίων της Νάουσας.

Αμέσως μετά τους χαιρετισμούς των επισήμων, ακολούθησε ξενάγηση στην έκθεση από την αρχαιολόγο Μαρία Πολατίδου, η οποία παρουσίασε στο κοινό τα εκθέματα, αναδεικνύοντας τα ιδιαίτερα εικονογραφικά και καλλιτεχνικά χαρακτηριστικά τους, καθώς και τη σημασία τους για την ιστορία και τη θρησκευτική ζωή της Νάουσας.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, ο συντηρητής αρχαιοτήτων και έργων τέχνης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας Αναστάσιος Γεωργίου, μίλησε για το έργο και τη σημασία της συντήρησης στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο της στη διατήρηση των έργων τέχνης και των ιστορικών τεκμηρίων.

Η πραγματοποίηση της έκθεσης βασίστηκε στη συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων του προσωπικού της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας. Την κεντρική ιδέα και τον γενικό συντονισμό είχε η αναπληρώτρια Προϊσταμένη της Εφορείας, Δρ Γεωργία Στρατούλη, ενώ τον σχεδιασμό, την τεκμηρίωση και την επιμέλεια ανέλαβαν η Μαρία Χειμωνοπούλου, Προϊσταμένη του Τμήματος Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων και Μουσείων, και η αρχαιολόγος Μαρία Πολατίδου. Τον συντονισμό των εργασιών συντήρησης είχε η Ελπίδα Χριστοφορίδου, Προϊσταμένη του Τμήματος Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης, ενώ τη συντήρηση των εκθεμάτων πραγματοποίησαν οι συντηρητές Αναστάσιος Γεωργίου, Χριστίνα Ασημακοπούλου και Μαρία Γώγου. Την ανάρτηση των εκθεμάτων ανέλαβαν οι συντηρητές Αναστάσιος Γεωργίου και Νίκος Σγούρος, ενώ την επικοινωνιακή διαχείριση είχε η πολιτιστική διαχειρίστρια Θέμις Βελένη.

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας ευχαριστεί θερμά την Ιερά Μητρόπολη Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας για τη συνεργασία και την υποστήριξή της, καθώς και όλους όσοι συνέβαλαν στην προετοιμασία και την πραγματοποίηση της έκθεσης.

Στην εκδήλωση παραυρέθηκαν και εκπρόσωποι πολιτιστικών και κοινωνικών φορέων, συλλόγων και οργανώσεων, καθώς και πολίτες που είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τα εκθέματα και την ιστορία της διάσωσης και συντήρησής τους.

Η έκθεση προσφέρει στο κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει μια λιγότερο ορατή πτυχή της πολιτιστικής κληρονομιάς της Νάουσας και αναδεικνύει τη σημασία της συντήρησης, της επιστημονικής έρευνας και της συνεργασίας των φορέων για την προστασία και την ανάδειξη των μνημείων και των έργων τέχνης.

Η παρουσίαση στο Βυζαντινό Μουσείο Βέροιας αποτελεί τον πρώτο σταθμό της έκθεσης, ενώ σχεδιάζεται η μεταφορά και παρουσίασή της και στη Νάουσα, στον τόπο προέλευσης των εκθεμάτων.

Πληροφορίες

Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας
Ρήγα Φεραίου 16–18, Βέροια
Τηλ.: 23310 29737
Email: efahma@culture.gr
www.aigai.gr

–

Φαρέτρα