«Μια επίσκεψη στο Άγιον Όρος…» / γράφει ο Στέφανος Κισιώτης

Είναι αλήθεια ότι πολλοί επισκέπτονται το Άγιον Όρος. Κάθε επίσκεψη είναι καλή και ωφέλιμη. Αφήνει ένα ιδιαίτερο αποτύπωμα στον επισκέπτη

Οι επισκέπτες είναι δυο ειδών. Όσοι πηγαίνουν και επιστρέφουν στον κόσμο και όσοι πηγαίνουν και μένουν εκεί…

Αυτοί που μένουν, αφιερώνονται δια βίου εκεί, ως μοναχοί, στο Περιβόλι της Παναγίας. Σε όσους μείνουν εκεί δημιουργείται μια αλλοίωση μέσα τους, μικρή ή μεγάλη. Αυτή εξαρτάται από, την προαίρεση, τη διάθεση, την επιθυμία, τη λαχτάρα, την αναζήτηση, την ανησυχία μπροστά στα απλά και τα δύσκολα που θέτει, πρώτα και κύρια στον εαυτό του, και ταυτόχρονα από το πόσο αφίεται στα χέρια του Χριστού, της Παναγίας και τελικά του γέροντά του στον οποίο έχει εμπιστευθεί τον εαυτό του.

Όποιος γίνεται μοναχός, αφιερώνεται, «για να βρει την ψυχή του». Έχει μπροστά του ένα δρόμο με αγώνα και εκπλήξεις. Ξεκινώντας από την υπακοή, την προσευχή, την άσκηση, την μελέτη, την εργασία στο κοινόβιο, την απόταξη από όλα και κυρίως από το «Εγώ» του, από τον εαυτό του και το προσωπικό του θέλημα, για να φτάσει μέσα από την ασκητική  ζωή, στην κάθαρση από τα πάθη, στον φωτισμό της Χάριτος και τελικά στη Θέωση… Αυτό θα συμβεί, μέσα από πολλά «σημαντικά» και «ασήμαντα», αφού έχει παραδώσει τον εαυτό του στον Χριστό, δια του γέροντά του και έχει ξανοιχτεί στο «μέγα πέλαγος» της μοναστικής ζωής.

Παρηγοριά στην «δια βίου» εν Χριστώ «εκπαίδευση» θα βρει στη λατρευτική – μυστηριακή ζωή και στην ενίσχυση κυρίως της Θεοτόκου, η οποία πάντοτε είναι σταθερή και σωτήρια σ’ αυτή «την πάλη με τον Θεό»… Στο τέλος πρέπει να νικήσει το ανθρώπινο θέλημά του που αντιστέκεται πεισματικά στο λόγο του Θεού και στην εν Χριστώ ζωή. Κι όπως λέει ο καρδιογνώστης απόστολος Παύλος, «ου γαρ ό θέλω τούτο πράσσω, αλλ’ ό  μισώ, τούτο ποιώ»(Ρωμ.7,15).

Αυτός ο αγώνας των μοναχών είναι ατέλειωτος. Αλλά είναι ο μοναδικός προς τη Θεογνωσία ως βίωμα, ως εμπειρία. Και όσο ο μοναχός πλησιάζει δια της Χάριτος στην φανέρωση και αποκάλυψη του Θεού, το γεγονός της Θεοφάνειας που μπορεί να «γευτεί» – να βιώσει, δεν είναι το τέρμα, γιατί η παρουσία του Θεού είναι απέραντη, ατέλεστη και διαρκώς υπάρχει κι άλλο, κι άλλο και η πορεία τον οδηγεί «από δόξης εις δόξαν»(Β΄Κορ. 3,18), από έκπληξη σε έκπληξη… Και πάντα υπάρχει μια νέα αρχή κι ένα τέλος ατέλεστο… Πόσες δυνάμεις, πόση αγάπη, πόσο έρωτα πρέπει να διαθέτει ο κάθε μοναχός, ο κάθε άνθρωπος τελικά; Ο Θεός τα θέλει όλα δικά Του!! Πρόκειται για γεγονός ανερμήνευτο. «Τις έγνω νουν Κυρίου»;(Ρωμ. 11,34). Μόνον η Χάρις που «αναπληροί τα ελλείποντα» έρχεται και δυναμώνει και ενισχύει  τον άνθρωπο, τον αφιερωμένο, τον κάθε πιστό, και αυτός εν Χάριτι πορεύεται… Αυτός λέει, «ναι, Κύριε» και «του Θεού συνεργούντος», φτάνει στο άφθαστο… 

Και στην άλλη περίπτωση των επισκεπτών στο Άγιον Όρος, τι συμβαίνει; «‘Ο,τι ευοδούται η καρδία του καθενός». Ο επισκέπτης βρίσκεται σε ένα κόσμο «παράξενο», «αφύσικο» για τα κοσμικά δεδομένα, που ζει καθημερινά στον κόσμο. Βλέπει στα μεγάλα μοναστήρια να συνυπάρχουν αρμονικά και να συζούν δεκάδες μοναχοί, σε ένα πρόγραμμα καθημερινής ζωής με εναλλασσόμενα θέματα. Λειτουργίες, προσευχές, παρακλήσεις όλο το εικοσιτετράωρο. Εργασίες για όλους. Ο καθένας στη δουλειά του. Ομοιόμορφο ντύσιμο, λίγα λόγια, φωτεινά πρόσωπα. Άνθρωποι που ξέρουν τι θέλουν και τι κάνουν, «εξαγοραζόμενοι τον καιρόν».

Για την αντιμετώπιση της απολυτοποίησης του φαγητού, την ώρα που τρώνε όλοι, μοναχοί και επισκέπτες, ορισμένος μοναχός, σε κάποιο εμφανές σημείο της τράπεζας, διαβάζει ένα πνευματικό ανάγνωσμα, ώστε ο νους  όλων να στρέφεται στα πνευματικά, μέσα από τη χρήση «των υλικών αγαθών», του φαγητού ή του ποτού, και τελικά όλα αυτά δεν είναι αυτοσκοπός… Τράπεζα για όλους, μοναχούς και επισκέπτες, με το ίδιο φαγητό. Ο επισκέπτης διαπιστώνει ότι ακόμη και στο φαγητό υπάρχει πλήρης ισότητα και τάξη. Πώς κάθονται, πώς τρώνε. Συμμετέχοντας σιωπηλά σε μια «υποχρεωτική» διαδικασία, γιατί το σώμα χρειάζεται τροφή. Η τροφή όμως, δεν είναι αυτοσκοπός. Η όλη διαδικασία αποκτά πνευματική διάσταση. Χαίρονται και το νηστίσιμο φαγητό και το μη νηστίσιμο. Όλα προς δόξαν Θεού, αλλά και συμμετέχοντας και δια της τροφής σωματικά και ψυχικά στις εόρτιες ημέρες και στις μεγάλες γιορτές, όπου το πνευματικό συνταιριάζει με το υλικό. Κι όπως λέει ο Παύλος, «είτε εσθίετε είτε πίνετε είτε τι ποιείτε πάντα προς δόξαν Θεού ποιείτε».(Α΄Κορ.10,31).

Ο επισκέπτης αυτό το βλέπει και το ζει. Εδώ συμβαίνει κάτι μοναδικό. Το υλικό στοιχείο γίνεται δοξολογικό, δεν απολυτοποιείται, δεν γίνεται «υλισμός». Απλώς υπηρετεί τον άνθρωπο και ο άνθρωπος δεν υποτάσσεται σ’ αυτό. Όλα αυτά έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την φιλοσοφία – κοσμοθεωρία του υλισμού ή την έμπρακτη εφαρμογή του καπιταλισμού, που τελικά και οι δυο καταλήγουν και γίνονται ειδωλολατρία… Ζώντας με τον τρόπο αυτό οι Ορθόδοξοι μοναχοί είναι κυριολεκτικά και στην πράξη «σύντροφοι». Κι όχι σαν «κάποιους» άλλους που έχουν το «σύντροφοι» ψωμοτύρι, αλλά η  διαφοροποίησή τους σε όλα τα υλικά και στη διατροφή είναι κραυγαλέα… Οι μοναχοί ζουν την ισότητα σε κάθε ενέργεια και πράξη. Από την διανομή των διακονημάτων, που τα υπηρετούν με ταπείνωση και αγάπη, μέχρι  το καθημερινό φαγητό. Γιατί ισχύει αυτό που λέγεται στο συλλείτουργο, «ο Χριστός εν τω μέσω ημών».

Ο επισκέπτης βλέπει ακόμη αυτό που είναι ανερμήνευτο στη «λογική» του κόσμου. Οι μάγειροι της μονής, που κοπίασαν να μαγειρέψουν για 100 ή 150 ή και περισσότερους ανθρώπους, στο τέλος του γεύματος να κάθονται στην έξοδο της τράπεζας και να ζητούν συγνώμη… για το έργο που πρόσφεραν!!

διαπιστώνει ότι το κοινόβιο μοναστήρι είναι μια δημοκρατική εν ελευθερία  κοινωνία αγωνιζομένων πνευματικά ανθρώπων, των μοναχών, όχι απλώς, για να γίνουν καλύτεροι ή ηθικοί, αλλά, για να μιμηθούν τη ζωή των Αγίων και να φτάσουν «εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού».(Εφ.4,13).   

Ο επισκέπτης ακούγοντας τους μοναχούς να απαντούν ο ένας στον άλλο, «ευλογείτε» ή «να’ ναι ευλογημένο» βιώνει ότι ο ανταγωνισμός, το προσωπικό θέλημα και το «εγώ» δεν έχουν θέση σ’ αυτόν τον τρόπο ζωής.

Μέσα στην παράδοση της Εκκλησίας μας έχουν υπάρξει βασικά δυο τρόποι ζωής. Στους ανθρώπους που ζουν μέσα στον κόσμο η οικογενειακή ζωή, σαν μια μικρή κοινωνία, όπου μοιράζονται τα πάντα και καλούνται όλα τα μέλη, γονείς και παιδιά να ζήσουν μια εν Χριστώ ζωή. Όσο τα μέλη της οικογένειας βρίσκονται πιο «κοντά» στην Εκκλησία, τόσο αγωνίζονται πνευματικά εναντίον των παθών και των αδυναμιών τους, έχοντας πνευματικό οδηγό και μετέχοντας στην λατρευτική ζωή με προσευχή, εκκλησιασμό, εξομολόγηση, Θεία Κοινωνία, μελέτη πνευματικών βιβλίων… Αυτονόητο είναι ότι το κάθε μέλος κάνει αγώνα να προσφέρει στην Οικογένεια ότι καλύτερο μπορεί. Έτσι έχουμε ένα μικρό «κοινόβιο» και ένα συναγωνισμό αγάπης και προσφοράς.

Άλλες μορφές «οικογένειας» που στηρίζεται στα πάθη των ανθρώπων, όπως οι «οικογένεια» της woke κουλτούρας δεν έχουν σχέση με την Παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας και του λαού μας. Όσοι ακολουθούν αυτόν τον τρόπο ζωής δεν οδηγούνται στην εν Χριστώ τελειότητα.

Σ’ ό,τι αφορά τη μοναχική ζωή εκτός από τα κοινόβια μοναστήρια έχουμε τους ασκητές και τις ασκητικές συνοδείες, όπου στην ουσία δεν αλλάζει ο ασκητικός – μοναστικός τρόπος ζωής, αλλά υπάρχει τονισμός κάποιας πτυχής αυτής της ζωής που υπερτερεί λίγο.

Τώρα σ’ ό,τι αφορά στις επισκέψεις πολιτικών προσώπων στο Άγιον Όρος, εξαρτάται από το ως τι είδους άνθρωποι προσέρχονται. Ως πιστοί και μέλη της Εκκλησίας; Ως γενικώς και αορίστως χριστιανοί που επισκέπτονται την Εκκλησία προεκλογικά, ανάβουν ένα κερί,… και φεύγουν για την επόμενη Εκκλησία…; Ως άθεοι και αδιάφοροι; Υπάρχουν όλα τα είδη των επισκεπτών. Το Άγιον Όρος δεν διώχνει κανένα και δεν χρησιμοποιεί «πιστόμετρο»… Όμως δεν αποκλείεται και ο πιο αδιάφορος, ευρισκόμενος στο αγιορείτικο περιβάλλον να υποστεί την «καλήν αλλοίωσιν». Είναι πολλές οι πνευματικές «προκλήσεις» που δέχεται ο επισκέπτης. Από μια συζήτηση με ένα πνευματικό, από μια απροσποίητη καλόκαρδη φιλοξενία, από τον κοινοτικό – κοινοβιακό τρόπο ζωής…μέχρι την ευωδία που αποφέρουν λείψανα αγίων… 

Ας αναφέρουμε τρεις επισκέψεις πολιτικών. Δυο πρόσφατες και μια παλαιότερη. Και οι τρεις έγιναν στη Σιμωνόπετρα.

Η πρώτη επίσκεψη έγινε από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη μετά την ψήφιση του «γάμου» των ομοφυλοφίλων. Η φωτογραφία έδειχνε τον πρωθυπουργό να κουβεντιάζει με τον ηγούμενο, γέροντα Ελισαίο στο μπαλκόνι της Σιμωνόπετρας, απ’ όπου το βλέμμα σου χάνεται στο απέραντο Αιγαίο. Τι συζήτησαν; Τι μπορεί να είπε ο π. Ελισαίος στον πρωθυπουργό για την woke ατζέντα και τον «γάμο» που παραβιάζει κατάφωρα το νόμο του Χριστού; Δεν γνωρίζουμε. Πάντως καμία αλλαγή δεν προέκυψε πάνω στο θέμα αυτό. Κι όποια κριτική κι αν δέχτηκε στο θέμα αυτό, τα πράγματα χειροτέρεψαν, γιατί τους επετράπη να αποκτούν παιδιά, παρά τις αντίθετες διαβεβαιώσεις…   

Η δεύτερη επίσκεψη ήταν του Αλέξη Τσίπρα πριν από λίγες ημέρες. Πάλι στη Σιμωνόπετρα και παρόμοια φωτογραφία αυτή τη φορά του Αλέξη Τσίπρα με τον γέροντα Ελισαίο, στο μπαλκόνι, κουβεντιάζοντας και βλέποντας το Αιγαίο. Είναι απορίας άξιον, ένας δηλωμένος «άθεος», ο οποίος προέρχεται από οικογένεια που είχε στενή σχέση με την Εκκλησία, αλλά και υποστηρικτής της woke κουλτούρας,    τι συζήτησε με ένα ηγούμενο; Άγνωστο. Το μέλλον θα δείξει, ίσως.

Η «άνεση» της σχέσεως δεν σημαίνει ότι τα σοσιαλιστικά – αριστερά δεδομένα θα επηρεαστούν από το κοινοβιακό – ορθόδοξο τρόπο ζωής και θα γίνουν πιο ανθρώπινα, πιο χριστιανικά, με όραμα για τους οπαδούς τους, την εν Χριστώ τελειότητα…

Η Τρίτη επίσκεψη ήταν του Χαρίλαου Φλωράκη, πριν από χρόνια, πάλι στη Σιμωνόπετρα, όπου φιλοξενήθηκε. Δεν έχουμε φωτογραφίες. Εκτός από τον ηγούμενο συναντήθηκε και συζήτησε με τον ιερομόναχο π. Αθανάσιο, αδελφό της Μονής.

Ο μακαριστός πλέον Χαρίλαος, ενθουσιάστηκε. Κατάλαβε, τι σημαίνει Ορθόδοξος τρόπος ζωής, σκέφτηκε τα χρόνια της ζωής του και είπε: «Αν είχα έρθει νωρίτερα και γνώριζα όλα αυτά, θα είχαν αλλάξει πολλά πράγματα στην Πατρίδα μας». Μάλιστα κάλεσε στον Περισσό τον π. Αθανάσιο, να πάει στο γραφείο του, να συζητήσουν και να εξομολογηθεί… Πράγμα το οποίο συνέβη!!! Για του λόγου το ασφαλές μπορείτε να βρείτε στο διαδίκτυο, τι είπε ο π. Αθανάσιος, ο Σιμωνοπετρίτης, για τη συνάντηση που είχε με τον Χαρίλαο Φλωράκη στον Περισσό.

Η χριστιανική ζωή προϋποθέτει αγώνα πνευματικό. Γνώρισμά της η Μετάνοια και η καινούργια αρχή. Τότε όλα αλλάζουν. «Ιδού ποιώ καινά πάντα».( Αποκ. 21,5). Αυτό κάνει διαρκώς ο μοναχισμός. Καλεί τα μέλη της Εκκλησίας, λαϊκούς και μοναχούς, να «νήφουν», να είναι σε εγρήγορση, σε νηφαλιότητα, να αγωνίζονται πνευματικά και να μετανοούν, να ανανεώνουν τη ζωή τους μαζί με την Εξομολόγηση και τη Θεία Κοινωνία. Έτσι ο πιστός γίνεται νέος άνθρωπος με την Χάρι του Θεού.

Ο Χαρίλαος Φλωράκης αποτελεί ζωντανό παράδειγμα μέσα στην εκκλησιαστική Παράδοση, όπως ο αμέτρητος αριθμός των ανθρώπων που, μέσα από την εν Χριστώ ζωή και δια της Εκκλησίας, οδηγήθηκαν στη σωτηρία, έγιναν «σώοι», δηλ. ολοκληρωμένοι.

Ανάρτησε λοιπόν, στο διαδίκτυο, πριν από λίγες ημέρες, ο Αλέξης Τσίπρας σχετικά με την επίσκεψή του στο Άγιον Όρος τα εξής:

 «Μια επίσκεψη στο Άγιον Όρος είναι πάντα μια ευκαιρία που δεν πρέπει να χάσεις. Ένα ταξίδι στην ιστορία, στους πολιτιστικούς θησαυρούς που φυλάσσονται αιώνες, αλλά και στο βαθύτερο νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης».  

Ωραία τα περί πολιτισμού, αλλά το βάρος πέφτει, «στο βαθύτερο νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης». Πραγματικά την απάντηση «στο βαθύτερο νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης» τη δίνει το Άγιον Όρος και ο Ορθόδοξος μοναχισμός. Είναι η «εν Χριστώ τελείωσις».

Ο Ελύτης φώναξε δυνατά ζητώντας βοήθεια: «Μακρινή Μητέρα, ρόδο μου αμάραντο».  Αυτό το Αμάραντο Ρόδο είναι η Κυρία Θεοτόκος, η Μητέρα,  που έχει ένα δικό της Περιβόλι, το Άγιον Όρος. Σ’ αυτό το Περιβόλι όποιος προστρέξει με έντονη επιθυμία καρδιάς και αγωνιστεί, θα δρέψει το άνθος του Ρόδου που είναι ο Χριστός!!!

Στέφανος Κισιώτης   

–

Φαρέτρα