«Για ένα κομμάτι ψωμί!» / γράφει η Ειρήνη Δασκιωτάκη

Έτσι φτάνει ο εργαζόμενος στο σημείο να λέει ευχαριστώ για τη δουλειά που έχει. Να δουλεύει και 13 ώρες, να κάνει υπερωρίες απλήρωτες, άλλα να υπογράφει κι άλλα να παίρνει, o πληθωρισμός να τρέχει, η ακρίβεια να γίνεται βία και να μάθει να ζει με τα λίγα…
Το τζάμπα πέθανε! Ζήτω το τζάμπα!

—————————–

Στους μουσικούς αγώνες της Κέρκυρας που διοργάνωσε το 1982 Ο Μάνος Χατζιδάκις, βραβεύθηκαν τότε ο Χάρης και ο Πάνος Κατσιμίχας για το τραγούδι «Μια βραδιά στο λούκι.»

Πρωτοσυστήθηκαν τότε σε μία εποχή που τα σκυλάδικα ήταν παντοδύναμα.

Όταν τραγουδούσαμε αργότερα  το τραγούδι τους για «Ένα κομμάτι Ψωμί», νιώθαμε πως τραγουδώντας κάνουμε διαδήλωση, διαμαρτυρία…

Το ψωμί είναι του λαού σε αντίθεση με το στερεοτυπικό “παντεσπάνι” της εκάστοτε elite που αδυνατεί να καταλάβει  τι βιώνει ο απλός κόσμος γύρω της…

Δεν την αφορά εξάλλου! Είναι ένας άλλος κόσμος.

Ένας κόσμος που τον χρειάζεται κάθε φορά στις εκλογές και τότε οι εκπρόσωποι του συγχρωτίζονται μαζί του αναγκαστικά.

Το πόσο σημαντικό ήταν  το ψωμί για τον άνθρωπο της καθημερινότητας φαίνεται κι από την παροιμία ,

«Μα  το ψωμί που τρώω» για να δείξει ότι το σέβεται κι ορκίζεται σε αυτό…

Όταν ήμασταν μικρά παιδιά, ήταν αμαρτία, έτσι μας έλεγαν, να πέσει μπουκιά κάτω και να την αφήσουμε, και το χειρότερο να πατήσουμε ψωμί.

Μετά τον πόλεμο οι άνθρωποι, στην πλειοψηφία τους, πάλεψαν για ένα κομμάτι ψωμί…

Η έλλειψη όμως ψωμιού συχνά ήταν η κινητήρια δύναμη για  εξεγέρσεις και κοινωνικές αλλαγές.

Ανατρέχοντας στην ιστορία, σε ιστορικά γεγονότα ανθρώπων που πάλεψαν για την επιβίωση, το πρώτο που έρχεται στη μνήμη μας είναι η Γαλλική Επανάσταση.

1789 οι “Εξεγέρσεις του Ψωμιού!”

Οι γυναίκες του Παρισιού,  απελπισμένες, εξαθλιωμένες από την έλλειψη ψωμιού, και των υψηλών τιμών, διαδήλωσαν περπατώντας προς τις Βερσαλλίες απαιτώντας από τον βασιλιά ψωμί…

Αυτό το γεγονός αργότερα έγινε η μαγιά για την Επανάσταση.

1863 Αμερικάνικος Εμφύλιος.

Οι  «Εξεγέρσεις του Ψωμιού» έγραψαν και εκεί τη δική τους ιστορία.

Γυναίκες στο Ρίτσμοντ της Βιρτζίνια, παλεύοντας να θρέψουν τις οικογένειές τους ενώ οι άντρες πολεμούσαν, έφτασαν στο να λεηλατήσουν καταστήματα τροφίμων που ο πληθωρισμός τα είχε ανεβάσει στα ύψη και υπήρχε μεγάλη έλλειψη βασικών αγαθών.

Στις 22 Αυγούστου 1917, μέσα στον Α` Παγκόσμιο Πόλεμο, ξεσπά στο Τορίνο η εργατική “εξέγερση του ψωμιού”.

Το απόγευμα εκείνης της ημέρας, μια μεγάλη εργατική διαδήλωση πεινασμένων εργατών ξεκίνησε για το δημαρχείο της πόλης, με σύνθημα “Ψωμί και Ειρήνη” και αίτημα την προμήθεια αλευριού.

Ομάδες εργατών ενώθηκαν από όλες τις  λαϊκές συνοικίες και δημιούργησαν μια μεγάλη πορεία προς το δημαρχείο.

Ο αγώνας ήταν άνισος, όμως δεν πήγε χαμένος.

Οι δολοφονικές επιθέσεις του στρατού και της αστυνομίας ενάντια στους πεινασμένους εργάτες και τις πεινασμένες εργάτριες στοίχισαν τουλάχιστον 50 νεκρούς, 200 τραυματίες και χιλιάδες συλλήψεις.

Η “εξέγερση του ψωμιού” συντάραξε όλη την Ιταλία και κατάφερε να σπάσει την σιωπή για τα κοινωνικά δεινά του ιμπεριαλιστικού πολέμου, αλλά και την προσπάθεια κρατικών μηχανισμών να εμφανίσουν την εξέγερση ως έργο των Γερμανών…

Κατοχική Ελλάδα, 1941-1944.

Ο μεγάλος λιμός του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έγινε αιτία κυρίως στα αστικά κέντρα να χαθούν εκατοντάδες χιλιάδες ζωές.

Ο υποσιτισμός ήταν μία γενικευμένη κατάσταση και η πείνα ο μεγαλύτερος φόβος.

Την ίδια περίοδο η πολιορκία των 900 ημερών του Λένινγκραντ ( 1941 – 1944) από τις ναζιστικές δυνάμεις, ανάγκασε τους κατοίκους να επιβιώνουν με 125 γραμμάρια ψωμιού καθημερινά το οποίο περιείχε πριονίδι συχνά και άλλα υποκατάστατα…

Η πάλη όμως για αυτό το κομμάτι «μαύρου ψωμιού» έγινε σύμβολο αντοχής…

Στα τέλη Δεκεμβρίου του 1983 ξεκίνησαν βίαιες λαϊκές εξεγέρσεις στην Τυνησία που κορυφώθηκαν τον Ιανουάριο του 1984.

Εξαιτίας της πίεσης του ΔΝΤ η κυβέρνηση της Τυνησίας κατάργησε τις επιδοτήσεις σε βασικά είδη διατροφής και η τιμή του ψωμιού, καθώς και άλλων προϊόντων σιταριού διπλασιάστηκαν από 80 σε 170  μιλίμια.*

Αυτή η απόφαση του διπλασιασμού των τιμών χτύπησε τα φτωχότερα στρώματα.

Άρχισαν αυθόρμητες διαδηλώσεις που εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη την Τυνησία. 100 άνθρωποι περίπου έχασαν τη ζωή τους και ο πρόεδρος Μπουργκίμπα αναγκάστηκε να ακυρώσει τις αυξήσεις στις τιμές υποχωρώντας στη δυναμική των διαδηλωτών.

Έμεινε στην ιστορία ως η Ιντιφάντα του ψωμιού.

«Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία», ήταν το σύνθημα των φοιτητών στην εξέγερση του Πολυτεχνείου.
Πρώτο το ψωμί, η επιβίωση, που και τότε είχε γίνει δυσβάστακτη.

Το να ξεπουλιέσαι όμως για ένα κομμάτι ψωμί, καθώς είναι συμβολική και όχι μόνο πραγματική η σημασία του ψωμιού, αυτό σημαίνει ότι το κοινωνικό σύστημα και οι δομές του όπως έχουν διαμορφωθεί, σε ωθούν για ένα κομμάτι ψωμί να χάνεις την αξιοπρέπειά σου…

Πολύ συχνά ακούμε να λένε οι άνθρωποι: «Έχεις δουλειά μην παραπονιέσαι…»

Μη μιλάς για τα δικαιώματά σου, μην καταγγέλλεις εκβιασμούς, γιατί να!  Απ’ έξω περιμένουν ουρά οι άνεργοι…

Στην ουσία σου λένε σκύψε το κεφάλι και δείξε μέχρι της τελευταίας ρανίδας την απόλυτη αφοσίωσή σου, για να κερδίζει το αφεντικό που είναι ο σωτήρας σου γιατί χωρίς αυτόν δεν θα έχεις να φας…

Έτσι φτάνει ο εργαζόμενος στο σημείο να λέει ευχαριστώ για τη δουλειά που έχει.
Να δουλεύει και 13 ώρες, να κάνει υπερωρίες απλήρωτες, άλλα να υπογράφει κι άλλα να παίρνει, o πληθωρισμός να τρέχει, η ακρίβεια να γίνεται βία και να μάθει να ζει με τα λίγα…
Το τζάμπα πέθανε! Ζήτω το τζάμπα!

Να μπαίνει στις ουρές  για το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης που μέχρι να το πάρει μπορεί να του βγει η ψυχή…

Ένας στίχος από το τραγούδι των Κατσιμίχα, «Για ένα κομμάτι Ψωμί», λέει:

«Θα σε κλωτσάνε και θα σ’ αρέσει, δικέ μου…»

Πολύ σκληρή φράση, αλλά δυστυχώς αληθινή.

Όταν χωρίς να σέβεσαι τα δικαιώματά σου, τον χρόνο που ξοδεύεις, την ψυχή και το  σώμα που δίνεις στη δουλειά σου, συνεχίζεις να είσαι δούλος της δουλειάς, συμβιβαζόμενος διαρκώς και υποκλινόμενος, εθελοτυφλώντας στην αδικία, στο εργατικό ατύχημα του συναδέλφου σου, τότε μοιάζεις σα να σε κλωτσάνε και εσύ συνεχίζεις να αγαπάς αυτό το βάρος που σε κρατάει δεμένο…

Μαθαίνεις με τον καιρό…

Είσαι ευχαριστημένος για το μισθό που δεν φτάνει.
Μόνο σταθερότητα να υπάρχει, να μην ταράζεται τίποτα και να είσαι ευχαριστημένος για την άδεια που δεν παίρνεις…

Νιώθεις μεγάλη ευγνωμοσύνη για τον εργοδότη σου ακόμη και όταν πέντε γυναίκες μητέρες συναδέλφισσες  σου έχουν χάσει τη ζωή τους, στις 26 Ιανουαρίου 2026, από την έκρηξη προπάνιου που πότισε τη γη…

Η εικόνα των εργαζομένων, ίσως δεν ήταν όλοι, που επευφημούν με χειροκροτήματα τον εργοδότη έξω από τα δικαστήρια, είναι απίστευτη.
Το πιο κωμικοτραγικό το μεγάλο πανό με τα κεφαλαία γράμματα που  κρατούσαν στα χέρια τους με το σύνθημα: «Η αξιοπρέπεια δεν συκοφαντείται»

«Τα κέρδη τους οι ζωές μας», αυτό το σύνθημα που αντιλαλούσε στις πορείες και στις συγκεντρώσεις για το έγκλημα στα Τέμπη, συνεχίζει να είναι επίκαιρο…

Το όχι Άλλα Τέμπη διαψεύστηκε, μάλλον θα συνεχίσει να  διαψεύδεται, αφού σε πολλούς χώρους εργασίας, αλλά και στις μεταφορές  υπάρχει έλλειψη ασφάλειας για τις ανθρώπινες ζωές.

Η αξιοπρέπεια όσο κι αν την διαβρώνουν οι λογαριασμοί, οι προθεσμίες και οι καταληκτικές ημερομηνίες, κάθε φορά που κάποιος θα λέει όχι σε μία παράλογη απαίτηση, κάθε φορά που κάποιος θα διεκδικεί το δικαίωμα να ζήσει κι όταν φεύγει από τη δουλειά του, τότε κρατάει γερά, τότε κρατάει καλά!

Δεν αξίζει να πληρώνουμε με την ψυχή μας.
Αν αλυσοδεμένοι είναι οι άνθρωποι και δούλοι της δουλειάς, γυρίζουν στο σπίτι και μοιάζουν ζωντανοί νεκροί . Δεν έχουν δύναμη να ζήσουν…
Ανοίγουν την τηλεόραση και ζούνε τις ζωές των άλλων .

Οι πρότεροι αγώνες δείχνουν τον δρόμο…
Ραγιάδες αν θέλουμε να είμαστε, τότε δεν έχουν μέλλον τα παιδιά μας και θα φεύγουν γιατί έχουν αξιοπρέπεια και δεν μπορούν για ένα κομμάτι ψωμί να μένουν στην αγαπημένη τους πατρίδα.

καλή εβδομάδα με υγεία και καλή Σαρακοστή!

Ει. Δα.

*1 Δηνάριο = 1000 μιλίμ

Φαρέτρα