“Συνταγματική αναθεώρηση: Ένα πλαίσιο γόνιμου διαλόγου για τη διδασκαλία του Συντάγματος στο σχολείο και τη διαμόρφωση δημοκρατικών πολιτών / γράφει ο Γ. Μακαρατζής

Faretra.info

04/02/2026, 23:03

Το άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη των υπουργών έχει ταυτιστεί στη δημόσια συνείδηση με την έννοια της ατιμωρησίας

Του Γιώργου Μακαρατζή, Δρ Διδακτικής της Ιστορίας

Σε πρόσφατη ανάρτησή του στα social media (Διαβάστε περισσότερα εδώ: christos.rammos), ο κ. Χρήστος Ράμμος, πρώην πρόεδρος της ΑΔΑΕ και πρώην αντιπρόεδρος του ΣτΕ, διατύπωσε μια πρόταση για στοχευμένη συνταγματική αναθεώρηση. Αντί για εκτεταμένες αλλαγές δεκάδων άρθρων, υποστηρίζει ότι αρκεί η αναθεώρηση μόλις δύο από τα 120 άρθρα του Συντάγματος: του άρθρου 86, που ρυθμίζει την ποινική ευθύνη των υπουργών και του άρθρου 90, που αφορά στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης από την κυβέρνηση. Η πρόταση αυτή λειτουργεί ως αντίβαρο σε έναν συχνά πληθωρικό λόγο περί συνταγματικής αναθεώρησης, που κινδυνεύει να μετατραπεί σε εργαλείο μικροπολιτικών σκοπιμοτήτων.

Το άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη των υπουργών έχει ταυτιστεί στη δημόσια συνείδηση με την έννοια της ατιμωρησίας. Η δυνατότητα της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας να εμποδίζει ή να καθυστερεί την άσκηση δίωξης υπουργών υπονομεύει την αρχή της ισότητας πολιτών – υπουργών απέναντι στον νόμο και διαβρώνει την εμπιστοσύνη προς το πολιτικό σύστημα, καθώς έχει ταυτιστεί με προνομιακή μεταχείριση της πολιτικής εξουσίας.

Αντίστοιχα, το άρθρο 90 έχει επανειλημμένα αποτελέσει αντικείμενο κριτικής, καθώς επιτρέπει στην εκάστοτε κυβέρνηση να επιλέγει την ηγεσία των ανωτάτων δικαστηρίων. Η δυνατότητα επιλογής, στην πράξη, δημιουργεί εύλογες υπόνοιες για την εξάρτηση της Δικαιοσύνης από την πολιτική εξουσία, ακυρώνοντας στην πράξη την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, έναν θεσμό που οφείλει όχι μόνο να είναι ανεξάρτητος, αλλά και να φαίνεται ως τέτοιος στα μάτια των πολιτών.

Κατά τη γνώμη μου, η αναθεώρηση που προτείνει ο κ. Χρήστος Ράμμος αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την αποκατάσταση της λογοδοσίας και της θεσμικής αξιοπιστίας, που αποτελούν θεμελιώδεις αρχές κάθε πολιτικού συστήματος που θέλει να ονομάζεται δημοκρατικό. Επιπλέον, θέτει τον διάλογο για την αναθεώρηση του Συντάγματος σε σωστή βάση: όχι στο «πόσα» άρθρα θα αλλάξουν, αλλά στο «ποια» και «γιατί». Αυτό, με τη σειρά του προσφέρει ένα ιδιαίτερα γόνιμο πλαίσιο για να επανεξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο διδάσκεται το Σύνταγμα στο σχολείο και πώς η διδασκαλία αυτή θα συμβάλει στη διαμόρφωση δημοκρατικών πολιτών.

–