ΟΠΕΚΕΠΕ: Όταν η απάτη γίνεται σύστημα – Ελληνικό «διδακτορικό» στη διαφθορά, τρώνε τη σκόνη μας οι ευρωπαίοι / γράφει ο Δημήτρης Μηλάκας

Δημήτρης Μηλάκας

Σκάνδαλα με αγροτικές επιδοτήσεις έχουν καταγραφεί σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση τα τελευταία χρόνια και, σε έναν βαθμό, θεωρούνται σχεδόν αναπόφευκτα σε ένα σύστημα που διαχειρίζεται τεράστιους πόρους, όπως η Κοινή Αγροτική Πολιτική.

Οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) έχουν φέρει στο φως δεκάδες υποθέσεις σε χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Ρουμανία, η Κροατία και η Βουλγαρία, με κοινά χαρακτηριστικά: ψευδείς δηλώσεις εκτάσεων, εικονικά αγροτικά σχήματα και οργανωμένα δίκτυα που εκμεταλλεύονται αδυναμίες του συστήματος. Ωστόσο, η κρίσιμη διαφορά δεν βρίσκεται στις μεθόδους — αλλά στο ποιοι εμπλέκονται. Και εδώ, σ αυτό το χαρακτηριστικό ποιοτικό στοιχείο, η Ελλάδα βρίσκεται στην πρωτοπορία, καθώς καμιάς άλλης ευρωπαικής κυβέρνησης υπουργοί και βουλευτές  δεν έπεσαν, τόσοι πολλοί,  στο βάζο με το μέλι, σαν τους  νταραβεριτζήδες της Νέας Δημοκρατίας.

Ας ρίξουμε μια ματιά:

Η εικόνα — ανά χώρα

• Ιταλία:
  • εμπλεκόμενοι: αγρότες, επιχειρηματίες, μεσάζοντες, δίκτυα με διασυνδέσεις σε οργανωμένο έγκλημα
  • πολιτική εμπλοκή: καμία σε επίπεδο κυβέρνησης ή κοινοβουλίου
  • ποσά: κυκλώματα με 10–50 εκατ. ευρώ ανά υπόθεση, συνολικά εκατοντάδες εκατομμύρια σε βάθος χρόνου
• Ισπανία:
  • εμπλεκόμενοι: ιδιωτικές εταιρείες, σύμβουλοι επιδοτήσεων
  • πολιτική εμπλοκή: ανύπαρκτη σε κεντρικό επίπεδο
  • ποσά: μερικά έως δεκάδες εκατομμύρια ευρώ
• Ρουμανία:
  • εμπλεκόμενοι: τοπικοί επιχειρηματίες, διαχειριστές συνεταιρισμών
  • πολιτική εμπλοκή: δεν προκύπτει συμμετοχή κυβέρνησης ή βουλευτών
  • ποσά: συνήθως 5–20 εκατ. ευρώ ανά υπόθεση
• Κροατία:
  • εμπλεκόμενοι: αγρότες, μικρές εταιρείες
  • πολιτική εμπλοκή: ανύπαρκτη
  • ποσά: περιορισμένα, έως λίγα εκατομμύρια ευρώ
• Βουλγαρία:
  • εμπλεκόμενοι: χαμηλόβαθμοι δημόσιοι υπάλληλοι και τοπικοί διαχειριστές
  • πολιτική εμπλοκή: όχι σε επίπεδο υπουργών ή βουλευτών
  • ποσά: εκατομμύρια ευρώ ανά κύκλωμα, χωρίς εθνική διάχυση

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, το σύστημα παραβιάζεται, αλλά δεν φαίνεται να καθοδηγείται από την κορυφή. Η απάτη είναι τοπική, δικτυακή, ευκαιριακή — όχι πολιτικά οργανωμένη.

Έλληνες – βουλευτές  νταραβεριτζήδες

Στην Ελλάδα, η εικόνα δεν διαφοροποιείται απλώς ως προς την έκταση των παρατυπιών, αλλά κυρίως ως προς το επίπεδο στο οποίο αυτές εντοπίζονται. Σε αντίθεση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, όπου οι υποθέσεις απάτης με αγροτικές επιδοτήσεις περιορίζονται σε αγρότες, επιχειρηματικά σχήματα ή, στη χειρότερη περίπτωση, σε χαμηλόβαθμους διοικητικούς υπαλλήλους, η ελληνική υπόθεση φαίνεται να διαπερνά την ίδια την πολιτική ιεραρχία.

Η δικογραφία που έχει διαβιβαστεί δεν αφορά μεμονωμένα περιστατικά ή τοπικά δίκτυα. Περιλαμβάνει αναφορές σε πρώην υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και πρώην υφυπουργό, ενώ ταυτόχρονα έχουν κατατεθεί αιτήματα για την άρση ασυλίας έντεκα εν ενεργεία κυβερνητικών βουλευτών, προκειμένου να εξεταστούν ως ύποπτοι. Το στοιχείο αυτό, από μόνο του, μεταβάλλει τη φύση της υπόθεσης. Δεν πρόκειται πλέον για μια κλασική περίπτωση εκμετάλλευσης «κενών» του συστήματος, αλλά για μια υπόθεση στην οποία το πολιτικό προσωπικό εμφανίζεται να βρίσκεται, τουλάχιστον σε επίπεδο διερεύνησης, εντός του πεδίου των ευθυνών.

Η σημασία αυτού του δεδομένου γίνεται ακόμη πιο εμφανής όταν συγκριθεί με όσα έχουν καταγραφεί σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Εκεί όπου εντοπίζονται αγρότες, εταιρείες ή διοικητικοί παράγοντες, στην ελληνική περίπτωση εμφανίζεται να εμπλέκεται τμήμα του ίδιου του πολιτικού συστήματος. Η μετατόπιση αυτή από την περιφέρεια προς την κορυφή της διοικητικής και πολιτικής πυραμίδας αποτελεί το στοιχείο που διαφοροποιεί ποιοτικά την υπόθεση.

Υπό αυτές τις συνθήκες, το ζήτημα δεν είναι πλέον μόνο η ύπαρξη απάτης, αλλά η θεσμική της διάσταση. Δεν πρόκειται απλώς για εκμετάλλευση αδυναμιών, αλλά για πιθανή αλλοίωση της ίδιας της λειτουργίας του μηχανισμού κατανομής πόρων.

Συμπέρασμα

Σε ένα περιβάλλον όπου η κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει, προς το παρόν, έναν ισχυρό και συνεκτικό πολιτικό αντίπαλο, η φθορά δεν έρχεται απ’ έξω. Έρχεται από μέσα. Γιατί όταν υποθέσεις αυτού του τύπου φτάνουν μέχρι τον πυρήνα της πολιτικής εξουσίας, δεν παράγουν απλώς επικοινωνιακό κόστος. Δημιουργούν βαθύτερη κρίση αξιοπιστίας, η οποία δεν αντιμετωπίζεται με διαχείριση, αλλά απαιτεί αποκατάσταση εμπιστοσύνης.

Με απλούστερα λόγια , το κυβερνόν κόμμα  δεν κινδυνεύει τόσο να ηττηθεί από την αντιπολίτευση. Κινδυνεύει να ηττηθεί από τη δική του  φθορά. Να χάσει, όχι επειδή κέρδισε κάποιος άλλος -αλλά επειδή αποδυνάμωσε μόνο του τον  εαυτό του.

 topontiki.gr 

–