“Ιδεολογία και Τεχνητή Νοημοσύνη: Η Ψευδής Συνείδηση του Ψηφιακού Αιώνα” / γράφει ο Aras Saaid

Μην απατάσθε ουδέποτε: η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) και η φαινομενικά δωρεάν παροχή πληροφοριών δεν ελαύνονται από αλτρουιστικά κίνητρα ή την επιδίωξη του κοινού αγαθού. Όπως σημείωσα στο έργο μου («Καλώς ήρθατε στο Μικρό Χωριό»): «Όταν μια υπηρεσία παρέχεται ατελώς, το προϊόν είσαι εσύ». Χωρίς να επεκταθώ περαιτέρω, οφείλουμε να εμπεδώσουμε ότι καμία ψηφιακή υπηρεσία, και δη τα συστήματα ΤΝ, δεν στερείται αντιτίμου. Κάθε πληροφορία που εκρέει από αυτούς τους «φιλόφρονες» αλγορίθμους προς τις συσκευές μας, διέρχεται από ένα αδυσώπητο ιδεολογικό φίλτρο.
 
Είναι επιτακτικό να κατανοήσουμε ότι καμία επιστήμη δεν ίσταται υπεράνω της ιδεολογίας και καμία τεχνολογία δεν υφίσταται ως αυτοσκοπός· η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν υπήρξε ποτέ ουδέτερη. Η αλληλεπίδρασή μας με τα προγράμματα AI αποτελεί, κατ’ ουσίαν, έναν μηχανισμό αναδιαμόρφωσης του ανθρώπινου νοός βάσει συγκεκριμένων προτύπων, προκαθορισμένων επιθυμιών και προγραμματισμένων πολιτικών θέσεων. Συνεπώς, η πληροφορία που παράγεται από την ΤΝ δεν είναι ουδέτερη ούτε ως προς το περιεχόμενο ούτε ως προς τη μορφή· οι μόνοι στερούμενοι συγκροτημένης στάσης είμαστε εμείς, οι χρήστες της.
 
Η Τεχνητή Νοημοσύνη προσφέρει έναν ωκεανό προσχηματικά δωρεάν γνώσης, αποσκοπώντας στην καθήλωση του ανθρώπου σε μια κατάσταση πνευματικής νωθρότητας και, τελικά, στον διανοητικό του ευνουχισμό. Μην θεωρήσετε ποτέ ότι το ChatGPT αποτελεί μια προσφορά ανιδιοτελούς αγαθοεργίας. Μην αυταπατάσθε περί ελευθερίας ενώ τελείτε υπό τον έλεγχο αλγοριθμικών συστημάτων. Η ελευθερία σε ένα τέτοιο πλαίσιο συνιστά μια δεινή παραίσθηση και μια επικίνδυνη μορφή εξάρτησης. Δεδομένης της παγκόσμιας εξάπλωσης των λογισμικών AI και του αδυσώπητου ανταγωνισμού μεταξύ αμερικανικών, σινικών, ευρωπαϊκών και ασιατικών συστημάτων, κάθε εφαρμογή είναι υπόχρεη σε ένα συγκεκριμένο πολιτικό, οικονομικό και στρατηγικό όραμα.
 
Πρόκειται για μια κοσμοθεωρία που αντανακλά την ιδεολογία του εκάστοτε δημιουργού-συστήματος. Μέσα σε αυτόν τον σιωπηλό ανταγωνισμό, η ένταση της λογοκρισίας καθίσταται ολοένα και πιο έκδηλη. Η λογοκρισία αυτή αποκαλύπτεται μέσω των χαοτικών διαφορών στις απαντήσεις που λαμβάνουν οι χρήστες. Στο ίδιο ερώτημα, οι αποκρίσεις των διαφόρων συστημάτων ΤΝ μπορεί να είναι πολυσχιδείς ή ακόμη και εκ διαμέτρου αντίθετες, αποκαλύπτοντας τα ιδεολογικά θεμέλια των οικονομικών και πολιτικών ισχύων που υποκρύπτονται πίσω από τους αλγορίθμους.
 
 Εάν αναλύσουμε εμβριθώς το πεδίο που διαμορφώνει η ΤΝ, θα διαπιστώσουμε ότι οι γεωπολιτικές και ιδεολογικές συγκρούσεις της πραγματικότητας —φανερές ή λανθάνουσες— αναπαράγονται στο επίπεδο της πληροφορίας. Η συνωμοτική σιωπή για ορισμένα ζητήματα ή η εκλεκτική διεξοδικότητα σε άλλα, φανερώνουν μια οξεία ιδεολογική διαμάχη. Βιώνουμε έναν Νέο Ψυχρό Πόλεμο αλγοριθμικής φύσεως, όπου κάθε σύστημα επιδιώκει να σμιλέψει τη δική του εκδοχή για τον «άνθρωπο του μέλλοντος».

 Πρόσφατα, στην εφημερίδα Le Monde, ο Αλγερινός διανοούμενος Amin Zaoui ανέλυσε τη φύση αυτής της διάχυτης λογοκρισίας. Περιέγραψε την εμπειρία ενός δημοσιογράφου που ζήτησε από την ΤΝ να συνθέσει ένα κείμενο στο ύφος του Michel Houellebecq. Η απάντηση του συστήματος ήταν αρνητική, με το πρόσχημα ότι ο συγγραφέας εκφράζει θέσεις που αντιβαίνουν σε ορισμένες «αξίες». Ομοίως, σε ερωτήματα σχετικά με τη γενοκτονία στη Γάζα ή την κατάσταση στη Δυτική Όχθη, το σύστημα εποίησε την νήσσαν, επικαλούμενο αδυναμία διατύπωσης γνώμης.
 
Αυτή η σιωπή αποτελεί μια σαφή ιδεολογική τοποθέτηση επιβεβλημένη από παγκόσμια κέντρα ισχύος. Πρόκειται για μια λογοκρισία της Τεχνητής Νοημοσύνης που μετακενώνεται στη λογοκρισία της ανθρώπινης σκέψης. Όταν η ιδεολογία ενδύεται τον μανδύα της ΤΝ, η λογοκρισία καθίσταται πολύ πιο επικίνδυνη από εκείνη των κλασικών δικτατοριών. Μέσω αυτού του δόλιου μηχανισμού, η ΤΝ εργάζεται για τη δημιουργία ενός συγχυσμένου όντος, εμποτισμένου με μια ψευδή συνείδηση.
 
Μέσω αυτού του καθολικού ελέγχου, η Τεχνητή Νοημοσύνη διαμορφώνει έναν «νωθρό άνθρωπο», ο οποίος σταδιακά απεκδύεται τα ειδοποιά στοιχεία της ανθρωπινότητάς του: τη μνήμη, τη γλώσσα, το συναίσθημα και τον ορθό λόγο, παραδίδοντας το πεπρωμένο του στη μηχανή.

Εμείς, οι Κούρδοι, ευρισκόμενοι στις απαρχές αυτής της συνθήκης, επιδεικνύουμε μια τραγική άγνοια, σχεδόν υπερήφανοι για την πνευματική μας οκνηρία. Παρατηρείται μια δραματική υποχώρηση της διανοητικής εγρήγορσης μεταξύ των λογίων, των συγγραφέων και των εκπαιδευτικών μας, λόγω της τυφλής προσκόλλησης στην ΤΝ. Η εκχώρηση της συνείδησής μας στη μηχανή και ο αυτοαποξενωμός μας αποτελούν οιωνούς ότι το συλλογικό μας πνεύμα εισέρχεται σε μια μακρά περίοδο ληθάργου.