“Παλαιστίνη, Ιράν, Υεμένη και Τουρκία: Όλα περνούν από την ισραηλινή αναγνώριση της Σομαλιλάνδης” / γράφει ο Γιώργης-Βύρων Δάβος

Κι όμως, η ακροδεξιά κυβέρνηση του Ισραήλ για ακόμη μία φορά καταπάτησε όλα τα διεθνή εσκαμμένα και με μια απροσδόκητη κίνηση έγινε το πρώτο κράτος στον κόσμο που αναγνώρισε επίσημα την ανεξαρτησία της Σομαλιλάνδης. Μίας περιοχής, σε περιοχές της Σομαλίας που κάποτε ελέγχονταν από το Ηνωμένο Βασίλειο και που αυτοανακηρύχθηκε ανεξάρτητο κράτος το 1991, εν μέσω της τότε κρίσης στο Κέρας της Αφρικής, που είχε προκαλέσει και την αμερικανική επέμβαση.

Το Τελ Αβίβ αναγνώρισε την κρατική υπόσταση των αρχών της Χαργκέισα, πρωτεύουσας της χώρας -που απολαμβάνει ουσιαστικά μεγαλύτερη εσωτερική σταθερότητα από την υπόλοιπη Σομαλία και όλο και βυθίζεται στο χάος που κατατρώει τις χώρες της περιοχής.

Η ανακοίνωση του Τελ Αβίβ  για καθιέρωση πλήρων διπλωματικών σχέσεων και συνεργασίας σε πολλαπλά επίπεδα, επικαλέστηκε το «πνεύμα των Συμφωνιών του Αβραάμ» για τις οποίες  είχε μεσολαβήσει το 2019 ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Είναι φυσικό που η αναγνώριση τούτη έπιασε εξ απήνης τις χώρες της Αφρικής, τη Σομαλία πρώτα, αλλά και την Αίγυπτο και την Τουρκία και καταδικάσθηκε αναφανδόν (ως ανεπίτρεπτη ανάμειξη στα εσωτερικά άλλης χώρας) από όλα τα μέρη. Ακόμη και με την Ουάσιγκτον  ακόμη να τηρεί προσεκτική στάση.

Το μεγάλο διπλωματικό παιχνίδι για τη Σομαλιλάνδη

Το Ισραήλ βέβαια έχει επιταχύνει εδώ και καιρό την προσέγγισή του με τη Σομαλιλάνδη, η οποία κατέχει μία στρατηγική θέση στη μεγάλη γεωστρατιωτική σκακιέρα που εκτείνεται από το Κέρας της Αφρικής, τον Κόλπο του Άντεν (με τον οποίο συνορεύει) και την Ερυθρά Θάλασσα -που κυρίως ενδιαφέρει και το Τελ Αβίβ. Η στρατηγική θέση της Σομαλιλάνδης, έχει επίσης προσελκύσει την προσοχή της Αιθιοπίας, η οποία έχοντας χάσει το Τζιμπουτί από το 2024 απέκτησε ξανά πρόσβαση στη θάλασσα, εξασφαλίζοντας  το δικαίωμα εκμετάλλευσης του ζωτικού λιμανιού της Μπερμπέρα και είναι η μόνη χώρα, μαζί με την Ταϊβάν, που έχει στείλει διπλωμάτες στη Χαργκέισα. Το Τελ Αβίβ κάνει άλλο ένα άλμα προς τα εμπρός, και αυτό δεν είναι τυχαίο δεδομένου του γεωπολιτικού πλαισίου στο οποίο βρίσκεται η Σομαλιλάνδη -πρόσβαση στη νότια πύλη προς την Ερυθρά Θάλασσα- αλλά και των γενικότερων σχεδίων του Ισραήλ, όπως αυτά στοιχειοποιούνται μετά την εισβολή και τη Γενοκτονία στη Γάζα.

Ταυτόχρονα ο πρόεδρος της Σομαλιλάνδης, Αμπντιράχμαν Μοχάμεντ Αμπντουλάχι,  μπροστά σε τούτη τη «γενναιοδωρία» είναι βέβαιο πως θα ανοιχθεί σε αρκετές παραχωρήσεις, που από καιρό έχουν διατυπωθεί από το Ισραήλ κι εν μέρει τις ΗΠΑ -καίτοι οι τελευταίες ακόμη είναι διστακτικές όσον αφορά την εσπευσμένη πρωτοβουλία του Ισραήλ. Παραχωρήσεις που δεν είναι άλλες από την ιδέα να μεταφερθούν οι εκτοπισμένοι Παλαιστίνιοι από τη Γάζα σε κάποια από τις χώρες της Ανατολικής Αφρικής: το Σουδάν, τη Σομαλία, τη Σομαλιλάνδη. Με δεδομένη την άρνηση του Σουδάν, το Τελ Αβίβ, σπεύδοντας να αναγνωρίσει διεθνώς τη Χαργκέισα, αποκτά διπλό πλεονέκτημα: και να εξασφαλίσει τη «διευκόλυνση» από τη Σομαλιλάνδη, αλλά και να πειθαναγκάσει και τη Σομαλία να δεχθεί Παλαιστίνιους, καθώς κι αυτή είναι εφεκτική μέχρι τώρα σε τέτοιο ενδεχόμενο. Μέσα ενημέρωσης της Σομαλιλάνδης επιβεβαιώνουν ότι ο πρόεδρος της χώρας έχει δεχθεί ήδη να μεταφερθούν 200 Παλαιστίνιοι, στο πλαίσιο μίας πρωτοβουλίας που στηρίζεται (από ποιόν άλλον; )από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η γεωπολιτική πρόκληση του Ισραήλ στη Σομαλιλάνδη

Βέβαια, ο εκτοπισμός των Παλαιστινίων δεν είναι ο μόνος στόχος του Ισραήλ, που η σύσφιξη των σχέσεων με τη Χαργκέισα θα του προσφέρει. Όπως αναφέρουν πηγές (πχAl Majalla) το Τελ Αβίβ επιδιώκει από καιρό τη δημιουργία στρατιωτικής βάσης  στην Αφρική ή μία πύλη προς τον Ινδικό Ωκεανό για να παρακολουθεί τις εισαγωγές όπλων προς τους Χούθι της Υεμένης, να εκτελεί στρατιωτικές επιχειρήσεις (μέχρι και το Ιράν) ή για να αντλεί ζωτικές πληροφορίες. Με απώτερο στόχο να εφαρμοσθούν πλήρως και με (δική του) ασφάλεια οι Συμφωνίες του Αβραάμ και να απομονωθεί ακόμη περισσότερο το Ιράν και να εγκαθιδρύσει την ισραηλινή ισχύ μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό,  μετατοπίζοντας σημαντικά την ισορροπία δυνάμεων σε στρατιωτικό και πολιτικό επίπεδο στην περιοχή.

Στο βάθος η αντιπαράθεση και με την Τουρκία

Παράλληλα, μία τέτοια επέκταση του Ισραήλ στην περιοχή  στοχεύει επίσης να μειώσει την ισχυρή επιρροή της Τουρκίας στο Κέρας της Αφρικής, το οποίο έχει εδώ και καιρό σημαντική παρουσία στη Σομαλία. Το Μογκαντίσου είναι το επίκεντρο στη σφαίρα επιρροής της Τουρκίας  στην περιοχή. Οι τουρκικές υπηρεσίες πληροφοριών μπορούν να κινούνται ελεύθερα εντός της Σομαλίας για να παρακολουθούν σε βάθος τις τζιχαντιστικές απειλές  και παράλληλα προλειαίνουν το δρόμο για στρατιωτική και στρατηγική ανάπτυξη, κάτι που αποδεικνύεται από το 2017 από την παρουσία του στρατοπέδου TURKSOM στην πρωτεύουσα της Σομαλίας, τη μεγαλύτερη βάση που έχει λειτουργήσει ποτέ η Άγκυρα στο εξωτερικό.

Όπως τονίζει το Horn Review η Σομαλία αποτελεί πλέον προτεκτοράτο της Άγκυρας, εξηγώντας ότι «το σύνολο της επιρροής της, από τη διοίκηση της ασφάλειας και τον έλεγχο των υποδομών, έως τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα επί του μελλοντικού πλούτου των πόρων, υπερβαίνει τα όρια μιας απλής συμμαχίας». Προσθέτει δε πως «η κατάσταση αποκαλύπτει ένα σύγχρονο παράδειγμα επιρροής, στο οποίο οι οξείες ανάγκες ενός ευαίσθητου κράτους για ασφάλεια, επενδύσεις και θεσμική υποστήριξη καλύπτονται από έναν εταίρο που σε αντάλλαγμα εξασφαλίζει συστηματικά τον έλεγχο της οικονομίας, της φυσικής κληρονομιάς και του αμυντικού του μηχανισμού» [παρακαλώ ν’ αποφευχθούν συγκρίσεις με άλλες χώρες της ΝΑ Ευρώπης!]. Άραγε, το Ισραήλ θα κάνει το ίδιο και με τη Σομαλιλάνδη, δημιουργώντας ένα αντίπαλο δέος απέναντι στην Τουρκία; Θα ανοίξει έτσι ένα  νέο μέτωπο στην γεωστρατηγική αντιπαράθεση  του Τελ Αβίβ με την  Άγκυρα, μετά τη Συρία και την Κύπρο; Όλα δείχνουν ότι αυτό είναι πιθανό.

Η Ερυθρά Θάλασσα και ο Κόλπος του Άντεν, επίκεντρο της κρίσης

Όλα τα παραπάνω δείχνουν πως το Ισραήλ προετοιμάζει αυτή την κίνηση εδώ και καιρό και έχει εξετάσει πολύ συγκεκριμένες στρατηγικές προτεραιότητες (την περιφερειακή επέκτασή του  και την αντιπαράθεση με την Άγκυρα) για να την δικαιολογήσει. Ωστόσο, ένα πρόβλημα παραμένει: η χώρα που αντιτίθεται σθεναρά στην παλαιστινιακή κρατική υπόσταση στο εσωτερικό της και υποστηρίζει τη σχεδόν ολοκληρωτική κατοχή των Αγίων Τόπων, τώρα, πρώτα απ’ όλα, νομιμοποιεί τον εδαφικό ακρωτηριασμό της Σομαλίας. Κάτι που, έστω και χωρίς να κατονομάζονται επισημαίνουν και ισραηλινοί αξιωματούχοι, υπογραμμίζοντας πόσο προβληματικά ανάλογη είναι η κίνηση με την αναγνώριση ενός παλαιστινιακού κράτους και ουσιαστικά υπονομεύει την ισραηλινή άρνηση να το αποδεχθεί!

Βέβαια, τα δύο μέτρα και δύο σταθμά που εφαρμόζει στη διεθνή πολιτική του το Τελ Αβίβ, αλλού -βλέπε Μαρόκο και Δυτική Σαχάρα, όπου αναγνωρίζει πλήρως την κυριαρχία του Ραμπάτ -ευνοούν την κατοχή εδαφών που διεκδικούν ανεξαρτησία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση το ολοένα και πιο κατακερματισμένο περιφερειακό πλαίσιο στην Ερυθρά Θάλασσα, ευνοεί την οποιαδήποτε στάση, καθώς οι διεθνείς κανόνες είναι δύσκολο να βρουν πεδίο εφαρμογής σε ένα τέτοιο πολυποίκιλο θέατρο επιχειρήσεων. Η Ερυθρά Θάλασσα, ο Κόλπος του Άντεν, τώρα το Σουδάν που βυθίζεται στον εμφύλιο πόλεμο,  η σύγκρουση με τους Χούθι στην Υεμένη είναι πεδία, όπου οι συνθήκες κι οι ισορροπίες αλλάζουν διαρκώς, ανάλογα με την τροπή της σύγκρουσης.

Ο έλεγχος της Σομαλιλάνδης από το Τελ Αβίβ ως συμμάχους στην στρατηγική του ενάντια στο Ιράν, τους Χούθι και την Τουρκία, αλλάζει άρδην τα δεδομένα. Γιατί πρόκειται για μια στρατηγική αρτηρία όσον αφορά  τις παγκόσμιες ροές αγαθών κι ενέργειας και συνάμα αποτελεί μία από τις πιο «καυτές» περιοχές στον κόσμο. Περιοχή στην οποία οι εξελίξεις σε όλους τους τομείς (ενέργεια, αγαθά, στρατιωτικές επιχειρήσεις) κάθε άλλο παρά δευτερεύουσες είναι στο πλαίσιο ενός γεωπολιτικού πλέγματος, που περιπλέκεται ανάλογα με τα συμφέροντα και διαρκώς ρέπει προς το  χάος σε παγκόσμια κλίμακα.